समर लभ

सुबिन भट्टराई

‘साया शाक्य ।’

इन्ट्रान्स रिजल्ट हेर्न जाँदा हरियो बोर्डमा नम्बर एकमा देखेको नाम हो यो । देख्नेबित्तिकै मनमनै दोहोर्‍याएको थिएँ ।

सी.डी.इ.एस.मा १५२ जनाले इन्ट्रान्स दिएकोमा मेरिट लिस्टका आधारमा जम्मा ४८ जनाले पढ्न पाएका थिए । मेरो नाम अन्तिम-अन्तिमतिर थियो ।

सायाको नाम सबैभन्दा माथि भएकाले आफ्नो नामभन्दा पहिल्यै उसको नाममा आँखा परिहाल्यो । त्यो दिनदेखि एउटा स्थायी कुतूहलले डेरा जमाइहाल्यो मभित्र । टपरको अनुहार मात्रै भए पनि हेर्ने मेरो चाहना !

साया शाक्य । कुनै अनौठो र फरक नाउँ पनि थिएन । तर काउकुती लगाउन भने छोडेन । म मीठो विचलनमा उद्विग्न रहिरहेँ । अझ मनमनमै त्यो नाउँलाई एउटा आकृति दिन थालेँ । दिन जरूरी पनि थियो । मस्तिष्कलाई भुलाउनु थियो । अग्ली, गोरी, केही चिम्सा आँखा । अनि थाइकट कपाल । यस्तै यस्तै ।

ओरियन्टेसन क्लासको दिन मैले सायालाई चिन्न खोजेँ । जाँदाजाँदै सी.डी.इ.एस.को चौरमा झुण्ड-झुण्ड बसेका प्रत्येक केटीलाई लुकीछिपी हेरेँ । कक्षामा छिर्ने बेलामा पनि पहिल्याउने कोसिस गरेँ । क्लासमा पनि अन्तिम बेन्चमा बसेर आँखा सक्दो च्याती-च्याती अगाडि बसेका केटीहरु हेरिरहेको थिएँ । तर साया को हो, चिन्न असफल भएँ ।

मैले कल्पना गरेको आकृति त्यहाँ उपस्थित कुनै केटीसित मिलेन । न त्यो नाउँको उच्चारण नै त्यस माहौलमा कतै भयो ! मैले हार खाएँ, कमसेकम त्यो दिन । मनभित्रको रहस्यलाई रहस्यमै सीमित राखेर त्यसदिन सी.डी.इ.एस.को प्राङ्गणबाट र्फकन विवश भएँ ।

आइतबार क्लास सुरू भयो । ४८ जना विद्यार्थी थिए क्लासमा । ३२ केटा, १६ केटी । म र किरण भण्डारी ओरियन्टेसन क्लासमा बसेको पछाडिको बेन्च नै ओगटेर बस्यौँ । अरु विद्यार्थी पनि सायद यथास्थानमा बसेका हुँदा हुन् ।

अगाडि बेन्चदेखि एक-एक गर्दै विद्यार्थीको संख्या गन्न थालेँ । पूरै ४८ जना उपस्थित थिए । तिनै १६ जना केटीभित्र थिई साया शाक्य । तर कुन चाहिँ थिई त ?

पछाडिबाट एक-एक केटीलाई नियालिरहेको थिएँ । एउटा क्लास सकिएपछि अर्को क्लास सुरू हुनेबेलामा एकछिन ग्यापजस्तो हुन्थ्यो । त्यो बेला विद्यार्थीहरु ट्वाइलेट जान्थे । त्यति नै बेला म प्रत्येक केटीलाई हेर्थें ।

साया को हो, चिन्नु थियो । हरेक केटी देख्दा मलाई लाग्न लाग्यो- साया शाक्य त्यै केटी त होइन ?

कति मूर्ख म ! केटीहरु निधारमा आफ्नो नाम टाँसेर हिँडिरहेका थिए र, चिन्न सकूँ ? तर पनि मलाई त्यस किसिमको मूर्खतापूर्ण काम गरिरहन मन पर्‍यो । खेलिरहन मन पर्‍यो त्यस किसिमको खेल । केटाकेटी बेलामा खेलिने लुकामारी खेलभन्दा कम रोमाञ्चक पनि त थिएन !

साया यो हो कि त्यो हो कि भनेर कल्पिन भने छोडिनँ ।

केटीहरुले जम्मा चारवटा बेन्च ओगटेका थिए । अगाडिपट्टकिा केटीहरु अलिक भलाद्मी नै देखिन्थे । चार-पाँच जनाले त मोटो फ्रेम भएको चश्मा पनि लगाएका थिए । हेर्दै पढन्ते । पछाडिका केटीहरु भने अलिक जिस्किने, चल्ने र उत्ताउलिने पनि गर्थे । एउटीले अर्कीलाई प्याट्ट टाउकोमा हान्थी । पिटाइ खाने पनि कहाँ चुप लाग्थी ? फर्काइहाल्थी । बेलाबेलामा खित्का छोडेर हाँस्थे ती । तीमध्ये दुई-तीन जना उत्पात सुन्दर थिए । मैले मनमनै कामना गरेँ-साया तीनैमध्ये एक होस् ।

अगाडि बस्ने केटीहरु पूरै चुपचाप बस्थे । लेक्चर चलिरहेको बेला लाग्थ्यो, तिनीहरुको श्वासप्रश्वास अवरूद्ध छ । हाँस्नु तिनीहरुका लागि वर्जित थियो झैँ पनि लाग्थ्यो । ती स्वभावैले त्यस्तै थिए या रमाकान्त यादवले दिएको चेतावनीका कारण, त्यो उनीहरु नै जानून् ।

उनीहरुलाई हेर्दै म सोच्दै थिएँ, साया शाक्य अर्थात् इन्ट्रान्स टपर, क्लासमा भएमध्ये सबभन्दा पढन्ते विद्यार्थी होली ! पछाडिका जिस्किरहने, छिल्लिरहने बिछट्टै राम्रीमध्ये कसरी हुन सक्ली ? फस्टबेन्चमा बस्नेमध्येकै चश्मा लगाउने कुनै एउटी हुनुपर्छ साया । ती केटीहरु कोही पनि राम्री थिएनन् । एकछिन त चुकचुकाएँ ।

प्रतीक्षा गरिरहेको थिएँ कसैले ‘साया’ भनी कसैलाई बोलाओस् । दोस्रो दिन पनि कसैले बोलाएन न मैले चिन्न नै सकेँ ।

तेस्रो दिन ।

रमाकान्त यादवको क्लास थियो । हप्तामा तीनवटा क्लास थिए बूढाका । बूढा क्लासमा छिर्नेबित्तिकै अनुशासनको कारबाही गर्न लागेझैँ भन्न थाले, ‘आजदेखि प्रत्येक क्लास सुरू हुनु अगाडि तिमीहरुको हाजिरी हुनेछ । सबैको हाजिरीको मूल्याङ्कन हुन्छ । इन्टरनल एसेस्मेन्टमा एटेन्डेन्सको नम्बर पनि काउन्ट हुन्छ । म चाहन्छु कोही पनि अनुपस्थित नहोस् ।’ सबैजना फस्ट बेन्चमा बस्ने पढन्ते केटीहरुझैँ श्वासप्रश्वास तथा शरीरको हलचललाई शक्तिले भ्याउन्जेलसम्म स्थिर बनाएर बूढाका कुरा सुनिरहेका थिए ।

रजिस्टर पल्टाएर बूढाले हाजिर गर्न लागे । सबैका नाउँ बोलाउने क्रममा बूढाले साया शाक्यको नाउँ पनि अवश्य बोलाउनेछन् भनेर म सतर्क भएँ । मुटुको गति यथास्थिति भन्दा अलिक तेज भयो । सस्पेन्स सिनेमा हेर्दा अन्तिमतिर रहस्य उद्घाटन हुने बेलाका दर्शकझैँ कक्रिएँ म ।

‘रोल नम्बर एक…., रोल नम्बर दुई…., रोल नम्बर तीन…,’ बूढा कराउन थाले ।

यता म ट्वाँ परिरहेको थिएँ । त्यो नाउँ सुन्ने मेरा सम्पूर्ण शारीरिक एवम् मानसिक तयारी पूरै निष्काम भएका थिए । पहिलो हाजिरी थियो, नाउँले बोलाइदिया भए के जान्थ्यो बूढाको ? बूढासँग मलाई त्यसबेला रिस नउठेको होइन । तर बूढा जो आफैँ रिसका पोकाझैँ थिए, तिनका अगाडि रिसाउनु मेरा लागि फजुल हुन्थ्यो ।

त्यसपछिका हरेक क्लासमा आउने शिक्षकहरुले पनि हाजिर गर्न थाले, तर रोल नम्बर बोलाएर । त्यो दिन पनि मैले साया शाक्य को हो भनेर खुट्याउन सकिनँ ।

अनि एकछिनपछि फेरि आफैँदेखि रिस उठयो । यो यत्रो सब आफ्नै हठका कारणले भइरहेको थियो । व्यर्थ त्यो नाउँप्रति यत्रोविधि उत्सुक नभइदिया भए न रहस्य रहन्थ्यो, न रहस्योद्घाटनको अभीप्सा । धैर्य गर्नुसिवाय मसित कुनै उपाय पनि त थिएन ।

साया एउटा रहस्य बनेर रही मेरा लागि । मलाई लाग्न थाल्यो त्यो रहस्य सजिलै उद्घाटित हुनुहुँदैन । त्यो उद्घाटित हुन विशेष परिस्थिति, विशेष माहौल चाहिन्छ ।

रहस्य पत्ता लगाउने प्यास, जो कैयौँ दिनदेखि मेरो मनभरि स्थिर भएर बसेको छ, त्यो सजिलै नमेटियोस् भन्ने पनि लाग्यो । किनकि प्यास जति लामो भयो, त्यो मेटिँदाको आनन्द पनि त्यति नै ज्यादा हुन्छ । म अझै तड्पिन चाहन्थेँ, मीठो तृप्तिका लागि । तर मान्छेको अधैर्यवान् स्वभावबाट म पनि अछुतो त कहाँ रहन सक्थेँ र ? निरन्तर लागिरहेँ प्यास मेटाउन, तृप्तिको मिठासप्रति निरपेक्ष रहँदै ।

हृदयभरि रहस्य पालेर हिँड्न विवश भएँ । यद्यपि विवशताको स्थिति म स्वयम्ले निर्माण गरेको थिएँ, अनेक विकल्प हुँदाहुँदै । यही मेरो स्वभाव थियो ।

(आख्यानकार भट्टराईको बजारमा आउने क्रममा रहेको उपन्यास अंश)

नाम (अनिवार्य)

इमेल (अनिवार्य) (गोप्य राखिनेछ)

वेबसाइट

प्रतिक्रिया

रद्द गर्नुहोस्

समाचार

• उपत्यकाको सडकमा अख्तियारले छानविन गर्ने
• वागमतीमा पसे राजेश हमाल ! बाबुरामपछि रेग्मीको पालो
• गुटबन्दीविरुद्ध योजनाबद्ध संघर्ष गर्न एमालेलाई सुझाव
• हवाइ दुर्घटनासँगै वीमासम्बन्धी विवाद बढ्यो
• प्रेसमाथिको आक्रमण सह्य हुँदैनः सञ्चारमन्त्री