प्रधानन्यायाधीशले चुनाव नगरे राष्ट्रपति शासन

प्रमोद चौधरी

दलहरुवीच वहालवाला प्रधानन्यायाधीशलाई कार्यकारी प्रमुख बनाउने विषयमा सैद्धान्तिक सहमति भएको छ । स्वतन्त्र न्यायालय, शक्ति पृथक्कीकरण र प्रजातन्त्रको कुरा गर्ने काँग्रेस र एमाले पनि माओवादीको प्रस्तावमा सहमत भएको छ ।

प्रधानन्यायाधीशको नेतृत्वमा चुनावी सरकार बनाउने प्रस्ताव, जसलाई माओवादीको सातौं महाधिवेशनले अनुमोदनसमेत गरेको छ । यो प्रस्तावलाई विशेषगरी अमेरिकन र युरोपियन युनियनको दवावमा आगाडि बढाएको चर्चा राजनीतिक वृत्तमा रहेको छ ।

हुन पनि नेपाली काँग्रेसका सभापति सुशील कोइरालाले आफु निकटसँग आफू प्रधानन्यायाधीशलाई प्रधानमन्त्री नबनाउने पक्षमा भए पनि विदेशीको दबावका कारण मान्नुपरेको बताएका छन् । एमालेका केपी ओलीले शुरुमा विरोध गरे पनि पछि दक्षिणको मन्त्रणापछि सहमत भएको देखिन्छ । प्रमुख नेतृत्व बाहेक काँग्रेस र एमालेका अधिकाँश नेताहरु प्रधानन्यायाधीशलाई प्रधानमन्त्री बनाउने प्रस्तावको विपक्षमा रहेका छन् । माओवादीभित्र पनि यो प्रस्तावलाई त्यति पि्रय रुपमा लिइएको छैन ।

वास्तवमा प्रधानन्यायाधीशलाई सरकार प्रमुख बनाएर निर्वाचन गर्ने भन्दा पनि बाबुराम भटराईलाई हटाउने प्रयोजनका लागिमात्र विपक्षी दलहरु यो विकल्पमा सहमत भएको देखिन्छ । वर्तमान प्रधानमन्त्रीलाई हटाउने कुनै विकल्प फेला नपरेपछि काँग्रेस र एमाले यसमा सहमत भएका हुन् । अहिले उनीहरु ‘सर्वसत्तावादी’ भटराई सरकारलाई हटाउन लागिएको खुसियाली मनाइरहेका छन् ।

स्वतन्त्र न्यायपालिकाका प्रधानन्यायाधीशलाई कार्यपालिका प्रमुख बनाउनु भनेको शक्तिको पृथक्कीकरणको सिद्धान्तको विपरीत हो । यसले स्वतन्त्र न्यायपालिकाका लागि योभन्दा ठूलो प्रहार केही हुन सक्दैन । यसले काँग्रेस र एमाले प्रजातान्त्रिक चरित्र बाहिर आएको छ ।

रेग्मीलाई सरकार प्रमुख बनाउने यो विकल्पका कारण माओवादीले तत्काल सरकार छाड्नु परे पनि दीर्घकालीन रुपमा भने उसलाई फाइदा पुग्छ । किनकि माओवादीको न्यायपालिकाप्रतिको दृष्टिकोण स्पष्ट छ । न्यायपालिकालाई राजनीतिक नेतृत्वको मातहतमा राख्नुपर्छ भन्ने माओवादीको अडान पहिलेदेखिकै हो । यदि कांग्रेस र एमाले यसमा सहमत भएमा माओवादीले नयाँ संविधान निर्माणको क्रममा अवश्यै भन्ने छ- प्रधानन्यायाधीशलाई सरकारको नेतृत्व दिन हुने, अनि न्यायपालिकालाई संसदको मातहतमा राख्न किन नहुने ?

बाबुरामलाई हटाउनकै लागि आफ्नो प्रजातन्त्रको मूल्य र मान्यतामा सहमत हुनु कत्तिको राजनीतिक मूल्य र मान्यता अनुकरुल हुन्छ ? यस विकल्पमा गएपछि कांग्रेसले ६० वर्षदेखि जप्दै आएको प्रजातन्त्रको नारा व्यर्थ सावित हुने पक्का छट । भलै प्रधानन्यायाधीशको नेतृत्वमा सरकार त बन्ला, तर चुनाव गराउने कार्य निकै कठिन देखिन्छ ।

प्रधानन्यायाधीशको नेतृत्वमा बन्ने गैरराजनीतिक सरकारले कसरी निर्वाचन गराउन सक्छ ? देशमा देखा परेका आम समस्याहरुको सामना कमजोर सरकारले कसरी गर्न सक्छ ?

दलहरुवीच जेठ १५ सम्म निर्वाचन गर्ने तयारी भइरहेको छ । आजको मितिबाट जेठ १५ आउन जम्मा ९९ सय दिनमात्र बाँकी छ । निर्वाचन आयोगले सम्पूर्ण ऐन, नियम र कानुनहरुको संशोधन भइसकेपछि पनि अन्य प्राविधिक तयारीका लागि कम्तिमा १ सय २० दिन चाहिने बताइरहेको छ । दलहरुवीच प्रधानन्यायाधीशको नेतृत्वमा बन्ने सरकारलाई सघाउन राजनीतिक संयन्त्र बनाउने चर्चा पनि चलिरहेको छ । तर, राजनीतिक दलहरुवीचै सहमति नभएर अराजनीतिक सरकार बनाउने सहमति भएको पृष्ठभूमिमा कसरी संयन्त्रले सबै विषयमा सहमति जुटाउन सक्छ ?

सरकार प्रमुख भनेको प्राविधिक पद मात्रै होइन, अनेकौं राजनीतिक निर्णयहरु गर्नुपर्ने हुन्छ । सरकार र न्यायापालिकावीच अनेकौं प्रकारका द्वन्द्वहरु खडा भइरहेका छन् । जुन, भविश्यमा पनि दोहोरिने निश्चित छ । सर्वोच्च अदालतले दिएका सयौं आदेशहरु सरकारले कार्यान्वयन गरेको छैन् । प्रधानमन्त्री भइसकेपछि वर्तमान प्रधानन्यायाधीशले आदेशहरु कार्यान्यवन गर्न सक्छन् ?

अर्को महत्वपूर्ण प्रश्न तीन महिनामा निर्वाचन हुन सकेन भने देशको शासनसत्ता कता जान्छ ? यो मामिलामा माओवादीको भने परिपक्वता त्यति देखिएको छैन ।

किनभने प्रधानन्यायधीशलाई प्रधानमन्त्री बनाउनेवित्तिकै एक हिसावले कार्यकारी अधिकार राष्ट्रपतिका हातमा जान्छ । काँग्र्रेस र एमालेको अन्तरनिहित उद्देश्य माओवादीबाट खोसेर राष्ट्रपतिका हातमा शासन सत्ता पुर्‍याउनु हो, जसमा उनीहरु तीन महिनापछि सफल हुने देखिन्छ ।

अहिले प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपतिवीच रहेको शक्ति सन्तुलनको अवस्था तीन महिनापछि पूरै गुम्नेछ र राष्ट्रपतिले आफ्नो हिसाबले प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न सक्नेछन् । त्यतिबेलाको अवस्था माओवादीका लागि अनुकूल हुने छैन । एक माओवादी नेताका अनुसार यो खतरनाक विकल्प भए पनि विदेशी सामु एमाले र काँग्रेस जस्तै माओवादीले पनि विदेशी दबावलाई थेग्न सकेन ।

नाम (अनिवार्य)

इमेल (अनिवार्य) (गोप्य राखिनेछ)

वेबसाइट

प्रतिक्रिया

रद्द गर्नुहोस्

समाचार

• मलाई भारतीय दूत भन्नेहरु पागल हुन् : अमरेश सिंह
• संविधानसभाको निर्वाचन मंसिरमै हुन्छ : सिटौला
• साहित्यिक ढर्रा… मञ्च खाली, सहभागी सबै प्रमुख अतिथि !
• लोकतान्त्रिक गणतान्त्रिक गठबन्धनको बैठक बस्दै
• उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रले निर्वाचन विरोधी दलहरुसँग छलफल गर्दै