कानुनको सिरानी हालेर बलात्कार गरियो

ओखलढुंगाको पोकलीमा ०२७ सालमा जन्मेका पूर्वसभासद् बालकृष्ण ढुंगेल विद्यार्थी जीवनमै ०४२ सालदेखि मोटो मशाल हुँदै माओवादीमा लागेको बताउँछन् । बुबा २ वर्षअघि र आमा आफू जेलमा छँदा दमको रागले बितेको उनको भनाइ छ । ओखलढुंगाका निर्वाचित पूर्वसभासद् रहेका ढुंगेलका दुई छोरीहरु राजधानीमै कक्षा १० मा अध्ययनरत् छन् ।

यो साता प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई पूर्वसभासद् ढुंगेलसँगै एउटा विद्यालयको कार्यक्रममा सहभागी भएको विषयले मिडियामा निकै ठूलो चर्चा पायो । आखिर को हुन् बालकृष्ण ढुंगेल ? किन उनी चर्चाको पात्र बनिरहेका छन् ? यस विषयमा अनलाइनखबरले गरेको सम्वाद:

बालकृष्ण ढुंगेललाई अपराधीका रुपमा प्रस्तुत गर्दै पोष्टरसमेत बनाई प्रदर्शन भैरहेको छ । तपाईचाहिँ भूमिगत हुनुहन्छ कि खुल्लै हिँडिरहनुभएको छ ?

-म भूमिगत छैन, सडकमै डुलिराखेको छु । भर्खरै सिंहदरबार पुगेर आएको छु । काठमाडौं र जिल्ला (ओखलढुंगा) बराबर आवत-जावत गरिरहेको छु । चार दिनअघि काठमाडौंदेखि प्रधानमन्त्री सँगै जिल्ला गएको थिएँ । त्यहाँ एउटा उच्च माविको स्वर्ण महोत्सव थियो । क्याम्पस र उमाविको पुनर्मिलन कार्यक्रम थियो । निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा रहेको उच्चमाविको विज्ञान शंकाय कसरी बचाउने होला भनेर अक्षयकोष स्थापना गर्ने र शिक्षाप्रतिको लगानी आफैंबाट शुरु गरौं र शिक्षामा योगदान गरौं भन्ने कार्यक्रम अन्तरगत प्रधानमन्त्री जिल्ला जानुभएको थियो ।

तपाईको विरोधमा महिलाअधिकारकर्मी, वकिल र मानव अधिकारकर्मीहरुले सडकमा नारा लगाएको धेरै भैसक्यो । अकुपाई बालुवाटार अभियानले पनि तपाईलाई ‘अपराधी’ भनिरहेको छ । यसबारे तपाईको विचारचाँहि के छ ?

-वर्गीय पक्षधरताभित्रको स्वाभाविक आन्दोलन हो यो । जनयुद्धको प्रारम्भदेखि उत्कर्षसम्म आइपुग्दा विभिन्न आरोह र अवरोह ब्यहोर्नुपर्यो । त्यसबेला पनि आन्दोलनका समर्थक र विरोधीहरु थिए, अहिले पनि आन्दोलन विरोधीहरु विभिन्न शीर्षकमा बदलिएका मोर्चा बोकेर आइराखेका छन् ।

मेरो व्यक्तिगत अनुभूति कस्तो छ भने अहिले अकुपाइ बालुवाटार वा जेजे भनिए पनि उनै सुबोध प्याकुरेल, कनकमणि दीक्षित, मन्दिरा शर्माको सामुहिक हण्डी संगठन हो भन्ने लागेको छ यो अकुपाई बालुवाटार । हिजो यिनीहरु शान्तिको नारा फ्याँकेर डलर कमाउँथे, आज द्वन्द्व व्यवस्थापन गर्ने बेलामा युद्ध भड्काउने गरी घाऊहरु कोट्याउनु साम्राज्यवादीहरुको युद्धनीति अन्तरगत पर्दछ । त्यो बाहेक यो अभियान केही होइन ।

तपाई मान्छे मारेको अभियोगमा अहिलेसम्म जेल पर्नुभएको छैन नि हैन ?

-म यही शीर्षकमा साढे ८ वर्ष जेल बसें । शुरुमा ओखलढुंगा जिल्ला कारागारमा राखियो । दुईमहिना जति हिरासतमै प्रहरीले मलाई बेपत्ताजस्तै बनायो । त्यसपछि काठमाडौंको केन्द्रीय कारागारमा राखियो । ०६२/०६३ को जनआन्दोलनपछि पुनरावेदन अदालतले सफाइ दिएर म छुटेको हुँ ।

पुर्पक्षका लागिमात्रै ६ वर्षसम्म जेल बसेको मान्छे हुँ म । कानून अनुसार २ महिनादेखि ३ वर्षसम्म मुद्दा फैसला गरिसक्नुपर्छ । तर, अदालतले मलाई माओवादी हुनुको नाताले पूर्वाग्रही ढंगले साढे ६ वर्षसम्म पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्यो ।

भुवनकुमार (उज्जन) श्रेष्ठलाई जनयुद्धकालमा तपाईले मार्नुभएको हो कि हैन ?

-म व्यक्तिगतरुपमा त्यो घटनामा संलग्न रहौं या नरहौं, त्यो दोस्रो पाटो हो । त्यतिबेला माओवादीबाट सञ्चालित जनयुद्धका विरुद्ध सुराकी गरेवापत भुवनकुमार श्रेष्ठलाई सफाया गरिएको थियो । अहिले भुवनका दाजु गणेशकुमारलाई पनि बालकृष्ण ढुंगेलले नै मारेको भनेर ब्यानर बनाइएको छ । तर, केन्द्रीय कारागारभित्र थुनिएका बेला त्यो घटना भएको छ । गणेशकुमारकी छोरीले अन्य कतैको अवैधानिक सम्बन्धका कारणले आत्महत्या गरेको भन्ने बजारमा सुनिन्छ । त्यो पनि बालकृष्ण ढुंगेलकै कारणले मारिएकी भनिँदैछ । हुँदाहुँदा यो देशमा मरेका सबै मान्छे बालकृष्ण ढुंगेलबाटै मारिएको भन्नेजस्तो उनीहरुका तर्फबाट प्रचार गरिँदैछ । वास्तविकता भन्ने हो भने त्यो घटनामा व्यक्तिगतरुपमा म संलग्न थिइँन । त्यतिबेला राज्यपक्षबाट दमन गर्ने क्रममा मलाई राज्यले गिरफ्तार गर्यो र यस्तो मुद्दा लगायो ।

तर, सर्वोच्च अदालतले त तपाईलाई जेल हाल्न आदेश दिएको र तपाईले त्यसलाई नमानेको होइन ?

-सर्वोच्चले शान्ति सम्झौता र अन्तरिम संविधानको मर्म विपरीत फैसला गर्यो । अदालतले यसलाई पुनर्मूल्यांकन गर्नुपर्छ । नियतवस त्यस्तो फैसला गरिएको हो भने सर्वोच्च अदालत द्वन्द्व व्यवस्थापनको पक्षमा छ कि भड्काउने पक्षमा छ भन्ने प्रश्न उठ्छ । म आफू कानूनले पीडित बनाइएको व्यक्ति हुँ भने मैले सर्वोच्च अदालतसँग यो दाबा किन नगर्ने ? मेरो प्रश्न यहाँनेर छ ।

सभासद् भैसकेको मान्छे, अदालतले नै आदेश दिइसकेपछि त त्यसलाई मान्नुपर्यो नि हैन र ? जेल जान, गिरफ्तार हुन तयार हुनुपर्यो……

-अदालतले अन्याय गर्यो भने न्याय माग्ने कि नमाग्ने ? मलाई अन्याय भयो भन्ने कि नभन्ने ? अदालत भनेको त्रिकालदर्शी हो र ? के अदलातले अन्याय गर्दैन ? अपराधलाई सबैभन्दा बढी बैधानिकता कहाँबाट दिइन्छ ? यो विषयमा बहस गर्न पाउने कि नपाउने ? यो २०५४ साल असारको घटना हो । म ०५५ साल मंसिरमा गिरफ्तार भएँ । म लगभग साढे ८ वर्ष यो मुद्दामा जेल बसें । यातनाबाट मेरो किड्नी ड्यामेज बनाइएको छ । हिटरमा पिसाब फेराएर । अहिले पनि मलाई छामेर हेर्नुभयो भने शरीर सुन्निएको छ । म चरम यातनाबाट गुजि्रँदा मेरो मानवअधिकार कहाँ थियो ? मैले यो अधिकार खोज्न पाउने कि नपाउने ?

अर्कोतिर माओवादी पार्टीको सुराकी गरेका कारण तत्कालीन माओवादी नेता पुस्कर गौतम र बालकृष्ण ढुंगेलसमेतले गोली हानेर मारेको भन्ने जाहेरी छ । म कुन दिनबाट माओवादीमा लागेर भनेर लाइसेन्स दिने लाइसेन्स कर्ताजस्तो कनकमणिजीहरु देखिनुभएको छ । मलाई त अचम्म लागिराखेको छ । रामेछाप, सोलु, ओखलढुंगाको सबैभन्दा पुरानो कार्यकर्ताभित्र म पर्छु । म पार्टीमा ०४२ सालदेखि सामेल भएको हो । उज्जन भन्ने भुवन श्रेष्ठ मारेर म यो आन्दोलनमा आएको मान्छे होइन । त्यसैले सत्य चिज के हो, त्यो हेर्नुपर्यो । के मेरो मुद्दाको मिसिल हेर्ने कनकमणि दीक्षितलाई फुर्सद छ ? विदेशी डलर गन्दैमा उनलाई फुर्सद छैन होला । तर, म कनकमणि, सुवोध प्याकुरेल र मन्दिरा शर्मालाई अनुरोध गर्छु, एकचोटि बालकृष्ण ढुंगेलको मिसिल अध्ययन गर्नोस् र मात्रै बोल्नोस् । नबुझिकन बोल्नु र सुन्निएर मोटाउनु एकै हो ।

के छ त्यो मिसिलमा ?

-पहिले ०५५ सालको ‘किलोसेरा टु’को अध्ययन गर्न जरुरी छ । त्यसबेला राज्यले के गरेको थियो, त्यो अध्ययन गर्न जरुरी छ । जहाँसम्म मेरो मुद्दाको कुरा छ, त्यसमा के भनिएको छ भने राति तीन कान्ला माथि मकैबारीको भित्तामा लुकेर कोही मान्छेले हेर्यो, भुवन भनिने उज्जन श्रेष्ठ बाटामा जाँदै थियो, त्यहाँ म उसलाई मार्नका निम्ति बसिराखेको थिएँ रे । यो कुरा उसले कसरी थाहा पायो र हेर्न आयो ? भुवनलाई मैले नचिनेर टर्च बालें रे । पुस्कर गौतमले टर्च देखायो र बालकृष्ण ढुंगेलले गोली ठोक्यो रे । हामीले चाँहि नजिकै रहेको भुवनलाई चिन्न टर्च बाल्नुपर्ने, अनि तीनकान्लामाथि मकैबारीको भित्तामा लुकेको मान्छेले अँध्यारोमा हामी नै हो भनेर चिन्ने कसरी सम्भव छ ? त्यो मान्छेले यहीँनेर केहीबेरमा गोली हान्छन् भनेर कसरी थाहा पायो र मकैबारीमा लुकेर बस्यो ? यसैबाट प्रष्ट हुन्छ, यो बनिबनाऊ मिसिल हो । उनीहरुलाई बालकृष्ण ढुंगेललाई कहीँबाट पनि निस्कन नदिने सोचेर यस्तो नक्कली मिसिल बनाएका हुन् । यो डिजाइनमा बनाइएको मिसिल हो ।

जाहेरीमा मेरो भाइ उज्जननलाई सुराकी गरेको कारणले गोली हानेर मारे भनेर गणेशकुमार श्रेष्ठको जाहेरी लेखिएको छ । अनि यो जाखेरीसम्म नहेरी बालकृष्ण माओवादी नै थिएन, पारिवारिक इबीको कारणले मान्छे मारेपछि माओवादीमा गएको भनेर दिग्भ्रमित पार्ने काम गरिँदैछ । म यसलाई औंसाहा पार्ने प्रवृत्ति भन्छु ।

नेपाली समाजको रुपान्तरणको एजेन्डामा कनकमणिजीहरु औंसाहा पार्ने काम गरिरहनुभएको छ । उहाँहरु हरियो झिँगालेजसरी फ्यात फ्यात औंसाहा पार्दै हिँडिरहनुभएको छ । तर, अहिले पनि अदालतले फैसला गरोस् या कनकमणिले फोटो प्रदर्शन गरुन्, ओखलढुंगाका आम जनताले मलाई अंकमालै गरिराखेका छन् । म जनताको प्यारो प्रतिनिधि नै छु । तपाई ओखलढुंगामा गएर हेर्न सक्नुहुन्छ ।

तपाईले यहाँ जसको आलोचना गरिरहनुभएको छ, उहाँहरुसँग भेटघाट र कुराकानी पनि भएको छ कि ?

-संयोग नै मान्नुपर्छ, मलाई वेपत्ता पारेका बेला मेरो जीवन रक्षाको निम्ति मन्दिरा जी ओखलढुंगा पुग्नुभएको थियो । म केन्द्रीय कारागारमा बस्दा उहाँ मेरो स्वास्थ्यस्थिति सोध्न आउनुभएको थियो । तर, आज मन्दिराको आँखा र दिमागमा कसले पट्टी बाँध्यो मलाई थाहा छैन । बालकृष्ण ढुंगेल एक दिन पनि जेल बसेको छैन भन्दै अहिले उहाँ मेरै फोटो बोकेर बालुवाटार घेरिराख्नुभएको छ । म यही मुद्दामा साढे ८ वर्ष जेल बसें भन्ने कुरा मन्दिराजीलाई थाहा छ । अहिले उहाँले त्यही बालकृष्ण हो कि अर्कै हो भन्ने थाहा नपाएर हो कि किन हो, यस्तो कार्य गरिरहनुभएको छ । सुबोधजीसँग यो मुद्दा उचाल्न शुरु गरेपछि भेट भएको छैन, पहिले भेट भएको हो । जनयुद्ध शुरु हुनुअघि म काठमाडौंमा जनमोर्चाको केन्द्रीय कार्यालयमा बस्थें ।

अब चुनाव लड्नुभयो भने त नराम्रोसँग हार्नुहुने भो हैन ? सिंगै देशमा तपाईको विरोध भैरहेको छ ।

-जनताको मन जितेको भए चुनाव जित्छु, मन जितिन भने हार्छु ।

मन जितेको भए यसरी काठमाडौंमा तपाईविरुद्ध जुलुस निस्कन्छ र भन्या ? मान्छेहरु तपाईको विरोधमा ब्यानर बोकेर सडकमा उत्रिइराखेका छन् ….

-यो त द्वन्द्व व्यवस्थापन गर्न चाहने र नचाहनेवीचको द्वन्द्व हो । हण्डी खुवाएर ल्याइएका दश जनाले फोटाहरु बोकेका भरमा र चुल्थे मुन्द्रे जम्मा पारेका भरमा ओखलढुंगाको अभिमतै यही हो भनेर बालुवाटारमा उभिएका मान्छेलाई राखियो भने यो बेठीक हुन्छ । अस्तिमात्रै म गाम्नाङटार गाविसको कार्यक्रममा गएका बेला १० औं हजार मान्छेको उपस्थिति थियो । आवश्यक पर्यो भने म त्यसको भिजुअल नै देखाइदिन सक्छु ।

घरमा श्रीमती र छोरीले टीभी हेर्दा तपाईको फोटो बोकेर जुलुस निस्केको देख्नुहुन्छ होला हैन ?

-म जेलमा बस्दा पनि घरमा प्रहरी र सेनाहरु जान्थे । कन्तुर-सन्तुर फुटाल्ने र मेरा फोटोहरु खोज्ने गर्थे । बच्चाहरुलाई हायल-कायल बनाउँथे । हिजो मेरो फोटो खोज्न जान्थे, आज मेरो फोटो देखाइरहेका छन्, फरक यत्ति हो । त्यसैले उनीहरुले यसलाई धेरै अस्वाभाविकरुपमा लिएका छैनन् ।

भनेपछि, भुवनको हत्यामा आफू संलग्न छैन भन्ने तपाईको दाबी हो ?

-म संलग्न थिइँन । कागजमा मलाई दोषी देखाइयो र ८ वर्ष यसमा जेल हालियो ।

गल्ती नगरेको भने पनि अदालतले भनेपछि त मान्नैपर्यो नि हैन ? नत्र लोकतन्त्र र कानुनको शासन कसुरी बच्छ ?

-म जेल बस्ने कि नबस्ने, जीवित रहने कि मर्ने भन्ने कुरा मापन गर्ने मान्छे कनकमणि दीक्षित होइन ।

अदालतले नै गरेको छ नि निर्णय ?

-यी पाखण्डीहरुले अदालतको निर्णय बालकृष्णले मानेन भनेर उचालिराखेका छन् । क्याबिनेटले द्वन्द्वकालको घटना भएकाले आम माफी दिनुपर्छ भनेर राष्ट्रपतिसमक्ष सिफारिस गर्यो । त्यसपछि सर्वोच्च फेरि स्टे अर्डर गर्यो र यथास्थितिमा राख्नू भन्यो । यिनीहरुले बालकृष्ण ढुंगेललाई गिरफ्तार गरेर जेल हालियोस् भनेर सर्वोच्चमा रिट हालेका थिए । टीकाराम भट्टराई, भीमार्जुन आचार्यजस्ता स्वघोषित संविधानविदहरुले हालेको मुद्दामा सर्वोच्चले यो मुद्दालाई यथास्थितिमा राख्नू भनेको हो । यथास्थिति भनेको के हो ? यथास्थिति भनेको जो जहाँ छ, त्यहीँ रहने हो । औंसाहा पार्ने क्ष्मता छ भन्दैमा सर्वोच्च अदालतमा औंसाहा पार्न मिल्छ ? अदालतको पहिलो निर्णय चाँहि यिनीहरुलाई त्यति धेरै प्यारो लाग्ने ? सरकारले बालकृष्णलाई माफी दिने भन्यो, तर अदालतले बालकृष्णलाई समातेर जेल हालिहाल्नू भनेन । अदालतले बालकृष्ण सडकमा छ भने त्यहीँ छाडिदिनू भन्यो । माफीको सिफारिस जहाँ पुगेको छ, त्यही छाडिदिनू, राष्ट्रपतिले कलम समातेको भए समातिराख्नू तर तोक नलगाउनू । अदालतले भनेको यही हो । अदालतले मलाई सडकमा छ भने त्यहीँ यथास्थितिमा राख्नु भनेको छ, त्यसैले अहिले म सडकमै छु ।

तपाई पनि स्वार्थी हुनुहुँदोरहछ, जेल जा भन्दा चाँहि नजाने, यथास्थितिमै बस्नुभन्दा चाहिँ अदालतको निर्णय मान्ने ?

-म द्वन्द्वरत् पक्षको एउटा सदस्य हो । वृहत् शान्ति सम्झौता सर्वोच्च अदालतले मान्ने कि नमान्ने ?

प्रधानन्यायाधीश रेग्मीलाई प्रधानमन्त्री बनाएपछि उनले बालकृष्ण ढुंगेललाई थुन्न सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने मान्छेले प्रश्न उठाइरहेका छन्, यसमा तपाईको व्यक्तिगत भनाइ के छ ?

-बोकाको काम बोकालाई र गोरुको काम गोरुलाई दियो भनेमात्रै समस्या समाधान हुन्छ । गोरुको काम गाईलाई र गाईको काम गोरुलाई दिएर समस्या समाधान हुँदैन । यो मेरो व्यक्तिगत धारणा हो । तर, मुलुकको आवश्यकताले गर्दा बोकाले पनि दाइँ गर्नुपर्ने स्थिति आउन सक्छ ।

जहाँसम्म रेग्मी प्रधानमन्त्री भएपछि मलाई जेल हाल्ने कुरा छ, त्यो एमालेका युवा नेता रवीन्द्र अधिकारीले उठाउनुभएको प्रश्न हो । तर, रेग्मी प्रधानमन्त्री बन्ने द्वन्द्व समाधानका लागि हो या भड्काउनका लागि हो ? रवीन्द्रजी संविधानसभामा मसँग नजिकको सम्बन्ध भएको मान्छे हो । सवोर्ृच्च अदालतले कानूनको शिरानी हालेर मलाई बलात्कार गर्यो भन्ने उहाँले मान्नुहुन्थ्यो । तर, अहिले राजनीति गर्ने मान्छेहरु साँच्चै बेइमान हुन्छन् कि क्या हो, भन्ने अनूभूति मलाई रवीन्द्रजीले गराउनुभएको छ । राजनीतिज्ञमा इमान्दारिता खोज्नु मुसाको सिङ खोज्नु सरह हुन्छ कि भन्ने मलाई लागेको छ । तर, रेग्मीलाई द्वन्द्व समाधानका लागि प्रधानमन्त्री बनाउन खोजिएको हुनुपर्छ । अदालतमा हुँदा मिसिल हेर्नुपर्ने चापले शान्ति सम्झौता हेर्न भ्याउनुभएको थिएन भने अब उहाँले त्यसको अध्ययन पक्कै गर्नुहोला ।

तपाईलाई जेल पठाउँदा देशमा द्वन्द्व भड्किने र सडकमा छाडिदिँदा शान्ति स्थापना हुने हो र ?

-म प्रतिनिधि पात्र हुँ । यो आन्दोलनसँग जोडिएको विषय हो । के बालकृष्ण ढंगेललाई चाहिँ न्याय दिनुपर्दैन ? कानूनको शिरानी छ भन्दैमा बालकृष्ण ढुंगेललाई चाँहि जे गर्दा पनि हुन्छ ? बालकृष्ण ढुंगेलले पनि न्याय पाउनुपर्छ । मलाई यो राज्यले साढे ८ वर्ष विनाकारण जेल हालेको छ, हिटरमा पिसाब फेराएर किड्नी ड्यामेज गराइदिएको छ । यसमा मलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्छ ।

मेरो अनुरोध छ, आम पत्रकार मित्रहरु, एक प्याक रक्सीको भरमा समाचार बनाएर नहिँड्नोस् । पत्रकार मित्रहरुलाई अन्यथा अर्थ नलागोस्, सही सूचना अन्तर्यबाट निकाल्नोस् । तपाईहरुभित्रको विवेकशील मान्छे निकाल्नोस् । आफूभित्रको मान्छे मारेर समाचार नलेख्नोस् । प्रधानमन्त्री अपराधीसँग गाम्नाङ गयो भनेर समाचार लेखियो । तर, गाम्नाङमा ढुंगेलले गरेको अभियानको पनि समाचार बनाउँदा हुन्छ । बालकृष्णले चलाएको एक घर एक लिची, एक परिवार एक बगैंचा, सन्तान जन्मेपछि लिची रोपौं, लिची बढेर फल्न थाल्दा सन्तान बढेर पढ्न थाल्छ भन्ने नाराका साथ म लाहानदेखि लिचीका बिरुवा लिएर ओखलढुंगे जनताको मझेरी-मझेरीमा पुगेको छु । ‘जनताको कुँडार कुँडारमा अनार’ भन्दै पुगिराखेको बालकृष्ण ढुंगेललाई पनि देखिदिन म आम पत्रकारहरुसँग अनुरोध गर्छु । बालकृष्ण ढुंगेल बिन लादेनजस्तो हो भनेर नबनाउनोस् । यत्रो जनयुद्धकालमा मैले कसैलाई मार्नु त परै जाओस्, कसैलाई एक थप्पडसम्म पिटेको छैन । तर, मैले जिन्दगीभरि कुटाइ खाएको छु । मैले अहिलेसम्म मान्छे त के, कुखुरासम्म काटेको छैन ।

नाम (अनिवार्य)

इमेल (अनिवार्य) (गोप्य राखिनेछ)

वेबसाइट

प्रतिक्रिया

रद्द गर्नुहोस्

समाचार

• इस्कुस किन जिब्रो फुत्त बाहिर निकालेर पाक्छ ?
• बुद्धजयन्तीले प्रेमको सन्देश फैलाओस्ः राष्ट्रपति
• भीषण दिनहरु…..
• चुनावी अवरोध हटाउन दलहरुलाई राष्ट्रसंघ महासचिवको आग्रह
• पुस्तक मेला- कुन किताब कस्ता छन् ?