मंगलबार, २९ साउन, २०७५
OnlineKhabar.com
Suzuki

सातै प्रदेशका मुख्यमन्त्रीलाई नजिकबाट चिन्नुस्

पूर्वचौकीदार र अस्थायी प्राध्यापकदेखि पूर्वमन्त्रीसम्म

Suzuki
अनलाइनखबर

२८ माघ, काठमाडौं । संघीय गणतन्त्र नेपालका सातै प्रदेशका प्रथम मुख्यमन्त्रीहरुको प्रष्ट तस्वीर आइसकेको छ । प्रदेश-४ मा एमालेले पृथ्वी सुब्बा गुरुङलाई सर्वसम्मत दलको नेता चयन गरेपछि मुख्यमन्त्री बन्ने/बनाउने दौड टुंगिएको छ ।

अब प्रदेश प्रमुखहरुबाट सातै मुख्यमन्त्रीको नियुक्ति हुन मात्र बाँकी छ ।

नेपालले संघीयताको अभ्यास पहिलोपटक गरेकाले मुख्यमन्त्री पदको महत्वबारे अन्योल कायम छ । दक्षिणी छिमेकी भारतकै उदाहरण हेरौं । हरेक प्रदेशका विधानसभा निर्वाचनलगत्तै नयाँ मुख्यमन्त्रीबारे मुलुकभर चर्चा हुने गर्छ, त्यहाँ ।

भारतमा मुख्यमन्त्रीलाई कार्यकारी अधिकारका हिसाबले प्रधानमन्त्रीपछिको महत्वपूर्ण पदका रुपमा लिने गरिन्छ ।


भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी कहिल्यै केन्द्रीय सरकारको मन्त्री बनेनन् । उनी तीन पटक गुजरातको मुख्यमन्त्री बनेर सीधै प्रधामन्त्रीको कुर्सीमा पुगे ।

नेपालमा पनि यो सम्भावना नरहेको होइन । राम्रो काम गर्ने मुख्यमन्त्री भविष्यमा प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावनालाई नकार्न मिल्दैन । त्यसैले, सबैको नजर सातै प्रदेशका प्रथम मुख्यमन्त्रीहरुको कामतर्फ पर्ने कुरामा द्विविधा छैन ।

सातमध्ये चार मुख्यमन्त्रीहरुसँग केन्द्रीय सरकारमा मन्त्री बनेको अनुभव छ । प्रदेश-७ का मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्ट मात्र नयाँ अनुहार हुन्, जससँग यसअघि मन्त्री बनेको अनुभव छैन ।

प्रदेश-३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलसँग सांसद र मन्त्री नबने पनि जनप्रतिनिधिका रुपमा नगरपालिकाको बागडोर सम्हालेको अनुभव छ ।

सातै प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरुबारे संंक्षिप्त चर्चा गरौं-

प्रदेश १ : शेरधन राई

पूर्वसञ्चारमन्त्री शेरधन राई एमालेका केन्द्रीय सचिव तथा प्रदेश कमिटी संयोजक भीम आचार्यलाई पराजित गर्दै प्रदेशसभामा संसदीय दलको नेता निर्वाचित भएका हुन् ।

उनी एमालेमा छोटो समयमा ठूलो राजनीतिक फड्को मार्ने नेता पनि हुन् । खासगरी, जातीय मुद्दा उठाएर अशोक राईहरुले एमाले छाडेपछि उनको राजनीतिक करिअरले छलाङ मारेको हो, जुन अद्यापि कायम छ ।

भोजपुरको पसलभञ्ज्याङमा २०२७ सालमा जन्मिएका शेरधनले २०४४ मा अनेरास्ववियूबाट राजनीतिक यात्रा थालेका थिए । अखिलको जिल्ला अध्यक्ष र पूर्वाञ्चल संयोजक हुँदै पार्टी राजनीतिमा उनको पदार्पण भएको हो । र, २०५६ सालको संसदीय निर्वाचनमा कान्छो सांसदका रुपमा निर्वाचित भएका थिए ।

२०६४ सालमा चुनाव हारेका उनी दोस्रो संविधानसभामा विजयी भए । केपी ओली नेतृत्वको सरकारमा सञ्चारमन्त्री तथा सरकारको प्रवक्ता बनेका उनी हाल एमाले वैकल्पिक पोलिटब्युरो सदस्य पनि हुन् ।

प्रदेश २ : लालबाबु राउत

प्रदेश २ मा मोहम्मद लालबाबु राउत गद्दी मुख्यमन्त्री बन्दैछन् । उनी संघीय फोरमको प्रदेशसभा संसदीय दलका नेता हुन् । फोरम र राजपाबीच मिलेर सरकार बनाउने सहमति भएको छ, जसअनुसार फोरमले मुख्यमन्त्री, उपसभामुख र तीन मन्त्रालय पाएको छ भने राजपाको भागमा सभामुख र तीन मन्त्रालय परेको छ ।

१५ असार ०२३ मा पर्साको जगरनाथपुर गाउँपालिका-४ जगरनाथपुरमा जन्मिएका राउत किसान परिवारबाट राजनीतिमा उदाएका नेता हुन् । दोस्रो संविधानसभामा समानुपातिक सभासद् बनेका उनी मुख्यमन्त्री बन्ने योजनाका साथ प्रदेशसभामा झरेका थिए । र, पर्सा १ ‘ख’ मा विजयी पनि बने ।

अहिले उनी वीरगञ्ज महानगर-१३ तेजारथ टोलमा बस्छन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर गरेका राउतले कानुनमा स्नातक पनि गरेका छन् । पढाइपछि अस्थायी प्राध्यापकका रुपमा ठाकुरराम बहुमुखी क्याम्पसमा १० वर्ष अध्यापन गरे ।

उनलाई चिन्ने अधिकांशले ‘लालबाबु सर’ भनेर बोलाउनुको कारण पनि अध्यापनसँग उनको दशक लामो नाता हो ।

तत्कालीन वीरगञ्ज नगरपालिकामा १५ वर्ष काम गरेका उनले ०७० सालको संविधानसभा निर्वाचनअघि जागिर छाडे र राजनीतिमा आए । यद्यपि, गैरसरकारी संस्थाका रुपमा ०५७ सालमा फोरम स्थापना भएदेखि अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई सक्रिय रुपमा सघाए । र, दुवै मधेश आन्दोलनमा सक्रिय सहभागी बने ।

प्रदेश ३ : डोरमणि पौडेल

पार्टी उपाध्यक्ष अष्टलक्ष्मी शाक्यलाई चुनाव हराएर मुख्यमन्त्रीको बागडोर सम्हाल्न लागेका डोरमणि पौडेल एमालेभित्र होचो राजनीतिक कदका अग्ला नेता मानिन्छन् । जसरी उनको उचाइ र उमेरलाई अग्लो मान्न सकिन्छ, त्यसरी नै दिएको जिम्मेवारी पूरा गर्ने सन्दर्भमा पनि कहिल्यै असफल नहुने अग्ला नेता देखिन्छन्, उनी ।

पार्टीमा उनी केन्द्रीय कमिटी सदस्यसम्म पनि भएनन् तर जनप्रतिनिधिका रुपमा सफल नेताको परिचय स्थापित गरेका छन् । उनको क्षमतामा शंका नभएरै एमालेको संस्थापन पक्षले मुख्यमन्त्रीका रुपमा अगाडि सारेको बुझ्न सकिन्छ ।

पौडेल ०४९ र ०५४ मा गरी दुई पटक हेटौंडाको मेयर बने । उनकै पालामा हेटौंडा मुलुककै नमूना नगरपालिका बन्यो । नेपाल नगरपालिका संघको केन्द्रीय अध्यक्ष भएर १५ वर्ष काम गरेका पौडेल स्थानीय शासन प्रणालीको विज्ञका रुपमा पनि परिचित छन् ।

प्रदेशसभाका ज्येष्ठ सदस्यसमेत रहेका उनले शुरुमा सोही हैसियतमा सभा पनि सञ्चालन गरे ।

१५ चैत २००२ मा काठमाडौंको फर्पिङमा जन्मिएका पौडेल बसाइँसराईंसँगै हेटौंडा नवलपुरका स्थायी बासिन्दा बनेका हुन् । ०३० सालदेखि नै शिक्षक संगठनबाट राजनीतिमा लागेका थिए । पञ्चायतकालमा जेलनेल र निर्वासनमा पनि परे । एमालेभित्र सधैं केपी ओलीनिकट रहेर काम गरेका नेता हुन्, पौडेल ।

प्रदेश ४ : पृथ्वी सुब्बा गुरुङ


प्रदेश-४ को मुख्यमन्त्री बन्न लागेका एमाले सचिव पृथ्वी सुब्बा गुरुङ लमजुङका हुन् । अमृत साइन्स क्याम्पसबाट बीएस्सी गरेका उनी विद्यार्थी जीवनदेखि नै एमाले निकट थिए । २०२७ सालमा स्ववियू सचिव जितेका उनी जिल्ला सचिव हुँदै पार्टीको केन्द्रीय कमिटीमा आए ।

र, २०५४ सालदेखि एमाले केन्द्रीय कमिटीमा छन् । उनी हाल पार्टीको केन्द्रीय सचिव तथा संगठन विभाग प्रमुख पनि हुन् । पार्टीमा सधैं केपी ओलीनिकट रहेर काम गरे ।

२०६४ मा संविधानसभा सदस्यको चुनाव जितेका उनी २०७० मा पराजित भए । यसपटक प्रतिनिधिसभा सदस्यको दाबेदार थिए । तर, वाम तालमेलका क्रममा लमजुङमा देव गुरुङ उम्मेदवार हुने भएपछि उनी प्रदेशसभामा झरे ।

शुरुमा प्रदेश-४ को मुख्यमन्त्रीका रुपमा अर्का नेता किरण गुरुङलाई हेरिएको थियो । तर, प्रदेशसभामा झरेपछि पृथ्वी सुब्बाले पनि दाबी गरे ।

दुवै नेता एमाले संस्थापन गुटकै हुन् । सहमति नभए चुनाव हुने अवस्था आएको बताउँदै किरण गुरुङ पछाडि हटेपछि पृथ्वी सुब्बाका लागि मुख्यमन्त्रीको मार्गप्रशस्त भयो ।

प्रदेश ५ : शंकर पोखरेल

प्रदेश-५ को मुख्यमन्त्री बन्ने तरखरमा रहेका शंकर पोखरेल एमाले स्थायी कमिटी सदस्य हुन् । अनेरास्ववियूका पूर्वअध्यक्ष पोखरेल पार्टीका पूर्वसचिव पनि हुन् । उनी नवौं महाधिवेशनमा उपमहासचिव उठेर पराजित भएका थिए ।

एमाले अध्यक्ष ओलीनिकट पोखरेललाई अध्ययनशील नेताका रुपमा लिइन्छ । प्रतिनिधिसभाको उम्मेदवार बन्ने योजना थिए तर वाम गठबन्धनमा कृष्णबहादुर महराले दाङ-२ को टिकट लिएपछि पोखरेल प्रदेशमा झरेका हुन् । उनलाई त्यसबेलै मुख्यमन्त्री बनाउने सहमति भएको थियो ।

पोखरेल एमालेभित्र जनताको बहुदलीय जनवादका व्याख्यातासमेत मानिन्छन् । ०५१ सालमा पहिलो पटक दाङबाट सांसद निर्वाचित भएका पोखरेल ०६४ मा समानुपातिक सभासद् हुँदै सूचना तथा सञ्चारमन्त्री बनेका थिए ।

प्रदेश ६ : महेन्द्रबहादुर शाही


पूर्वसभासद् महेन्द्रबहादुर शाहीलाई माओवादीले प्रदेश-६ को संसदीय दलको नेता चयन गरिसकेको छ ।

उनलाई चुनावताका नै मुख्यमन्त्रीका रुपमा हेरिएको थियो । वाम भागबण्डामा प्रदेश-६ को मुख्यमन्त्री माओवादीको भागमा परेपछि शाहीलाई थप सहज भयो ।

१५ माघ ०३३ मा कालीकोटको विकट पचालझरना गाउँपालिका (साविक नानिकोट गाविस-८) को मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मिएका शाही माओवादी पोलिटब्युरो सदस्य तथा भेरी, कणर्ाली राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका अध्यक्ष हुन् ।

सशस्त्र विद्रोहका क्रममा डिभिजन कमान्डर रहेका शाही अख्तियारका तत्कालीन प्रमुख आयुक्त लोकमानसिंह कार्कीविरुद्ध संसद्मा महाभियोग प्रस्ताव दर्ता गराउँदा प्रस्तावक बनेर एकाएक चर्चामा आएका थिए ।

२०५२ सालमै भूमिगत भएका शाहीले एसएलसीसम्म अध्ययन गरेका छन् । उनी कालीकोट ‘ख’बाट प्रदेशसभामा विजयी भएका हुन् ।

प्रदेश ७ : त्रिलोचन भट्ट

प्रदेश-७ को मुख्यमन्त्री बन्ने तयारीमा रहेका त्रिलोचन भट्ट डोटी प्रदेशसभा ‘क’ बाट विजयी सांसद हुन् ।

जिल्लाको केआईसिंह गाउँपालिका-६ फलेडीका भट्ट कक्षा ५ मा अध्ययन गर्दैगर्दा १४ वर्षको उमेरमा भारतमा मजदुरी गर्न पुगेका थिए । उनले त्यहाँ लामो समय चौकीदारी गरे । भारतमै छँदा माओवादीको प्रवास संगठन अखिल भारत नेपाली एकता समाजमा आबद्ध भएका थिए ।

उनको राजनीतिक यात्रा पनि सोही समाजबाट शुरु भएको हो । र, ०६१ सालमा स्वदेश र्फकेर सक्रिय राजनीतिमा लागेका हुन् ।

हाल उनी माओवादी पोलिटब्युरो सदस्य छन् । प्रदेशसभामा टिकट पाएपछि चौकीदार बताउँदै विपक्षीले खिसिट्युरी पनि नगरेका होइनन् । तर, सांसद मात्र बनेनन्, प्रदेशको मुख्यमन्त्री बन्ने सौभाग्यसमेत पाए ।

२०७४ माघ २८ गते २१:१५ मा प्रकाशित (२०७४ माघ २९ गते ८:२१मा अद्यावधिक गरिएको)
Grace
Grace

सम्बन्धित शीर्षकहरु

अनलाइनखबर सिधै एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुक, ट्वीटरयुट्युव मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

मुख्य खबरहरु

४ प्रतिकृयाहरू प्राप्त
  • kusan sharma लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ माघ २८ गते १८:३२

    नजिकबाट चिन्नलाई यतिले पुग्दैन,

    उहाहरुबाट भोलीका दिनमा हुने ‘सुकर्म’नै,

    हाम्रा लागि,

    उहाहरुको असली परिचय हो l

    0
    0
    Share

  • Nepali लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ माघ २८ गते १९:१८

    Pradesh 2 CM is good . Let’s see his development in the future .

    0
    0
    Share

  • uttamb4 लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ माघ २८ गते २०:१३

    संघिय नेपालका पहिला मुख्य मन्त्रिहरू !!!
    ———————————
    नम्बर एक हुन गो पाएर आहा राई उनै ‘शेरधन
    दुईमा छन् राउत लाल बाबुका सबै सँग चिन्जान !

    नम्बर तीनको डोर सम्हाल्न पुगे ‘पौडेल डोरमणी’
    चार नम्बर हुन गो हर्सित आहा! पाई प्रिथ्बी अनी!

    नम्बर पाँचमा छन् ‘पोख्रेल शंकर’ सदा हँसिला उनी
    शाही महेन्द्र छन् बहादुर यता ‘छ मा ति नभै नहुनी !

    लक्की नम्बर बनेर बसेका सातमा त्रिलोचन भट्ट छन्
    सातै प्रदेश बनाउने मुख्य मन्त्रीहरूका चाह बिछट्ट छन् !
    #उत्तम विचार ।

    13
    0
    Share

  • aknat kamad लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ माघ २९ गते ७:३७

    देसको ठुकुटि सिध्याउने पूबाधार तयारी भयाे भनेर बुझ्नु अाब्शयक छ । हामी नेपाली हरु ले ।

    7
    10
    Share

यसमा तपाइको मत




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

Also you may like this