बुधबार, ३० साउन, २०७५
OnlineKhabar.com
Suzuki

‘पुस्तक बेचेरै वार्षिक दुई–चार लाख डलर कमाउने बाटो खुल्यो’

कृष्ण धरावासी भन्छन्, ‘प्रज्ञा प्रतिष्ठान दलको झोला बोक्ने लेखकको चमेना गृह’

Suzuki
अनलाइनखबर


कृष्ण धरावासी प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यतामा विश्वास राख्ने लेखक हुन् । उनी कुनै पनि राजनीतिक दलसँग नजिक छैनन् तर उनको लेखन र नेपाली राजनीतिबीच केही रमाइला सन्दर्भ जोडिएका छन् । जस्तो, नेपालमा पञ्चायती शासन आएको वर्ष (२०१७) उनी जन्मे । पञ्चायतविरुद्धको पहिलो विद्यार्थी आन्दोलन (२०३६)मा उनी प्रत्यक्ष संलग्न भए । २०४६ सालमा पहिलो प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको सफलतासँगै उनको पहिलो कृति ‘बालक हराएको सूचना’ प्रेसमा पुग्यो । २०४८ सालको निर्वाचनसँगै उक्त पुस्तक बाहिर आयो । नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलन परिपक्व हुँदै गर्दा उनी पनि लेखनमा प्रसिद्ध हुँदै गए । र, २०६२–६३ को गणतान्त्रिक आन्दोलनताका निस्केको ‘राधा’ उपन्यासले मदन पुरस्कार पायो । पहिलो जनआन्दोलनताका पनि उनले ‘महानन्द पुरस्कार’ पाएका थिए । उसो त उनले राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार, युवा मोती पुरस्कार र उत्तम–शान्ति पुरस्कार पनि प्राप्त गरेका छन् ।

लेखेरै बाँच्ने आधार बनाउने लेखकमध्ये कृष्ण धरावासी पहिलो पुस्ताका लेखक हुन् । कृषि विकास बैंकका अधिकृत हुँदा उनी महिनाको जति तलब बुझ्थे, पुस्तकको रोयल्टी पनि करिब उती नै बुझ्थे । यहि कारण समयअघि नै उनले पूर्णकालीन लेखक हुने इच्छा गर्दै बैंकको जागीरबाट स्वेच्छिक अवकास लिएका थिए । आज पनि लेखन समाजमा कसैले लेख्नकै लागि छँदाखाँदाको जागीर छाडे भने ‘धरावासी हुन खोजेको’ भनेर फुर्को जोड्ने गरिन्छ ।

अहिलेसम्म २८ वटा पुस्तक प्रकाशन गरिसकेका कृष्ण धरावासी ५ वर्षे अमेरिका बसाइपछि नेपाल फर्किएका छन् । अमेरिका बसेकै बेला ५ पुस्तकको प्रकाशन, ‘भोर’ चलचित्रको कथा र ‘राधा’ उपन्यासलाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गरेका कारण धेरैले उनी नेपाल फर्कने विश्वास गरेका थिएनन् । तर आफू मात्रै होइन, श्रीमती मञ्जु विमलीको बैंक अकाउन्टसमेत बन्द गरेर नेपाल फर्किएको थाहा पाएपछि उनीप्रति हाम्रो चासो जाग्यो ।
प्रस्तुत छ, कृष्ण धरावासीसँग अनलाइनखबरका साहित्य संयोजक अश्विनी कोइरालाले गरेको अन्तरंग कुराकानीः

तपाईं नेपाल फर्कनुभएको रहेछ । कति समयका लागि फर्कनु भएको ?

अमेरिका बस्नुको पहिलो सर्त हो, बैंकमा अकाउन्ट खोल्नु । हामीले त भएको अकाउन्ट पनि बन्द गरेर आएका हौं । मैले नेपालबाट जाँदा नै ५ वर्ष अमेरिका बस्ने योजना बनाएको थिएँ । तर ५ वर्ष ३ दिन भएछ । तीन दिन बाटो खर्च भनेर चित्त बुझाएका छौं ।

‘राधा’ अमेरिकी प्रकाशन गृहले छापेपछि धेरै लेखकहरु नेपाली साहित्यका लागि बाटो खुल्यो भन्दै थिए । तपाईंले पनि फेसबुकमा ‘विश्वबजारका लागि राधाको प्रकाशन कोशेढुंगा हो’ भन्नु भएको थियो । तपाईं फर्केपछि त्यो अलपत्र भएन र ?

नेपाली पुस्तकलाई कुन स्तरको अनुवाद गराउने, कसरी प्रकाशन गृहसम्म पुग्ने, त्यसको व्यवस्थापन कसरी हुन्छ भन्ने कुराको पूरा ज्ञान ‘राधा’ले गराएको छ । यसअघि नेपाली पुस्तक अंग्रेजीमा अनुवाद पनि हुन्थ्यो र छापिन्थ्यो पनि । तर केही अपवादबाहेक अमेरिकी प्रकाशन गृहले छाप्ने गरेका थिएनन् । नेपालमै अनुवाद गरेर वा छापेर उता पुर्याइने गरेको रहेछ ।

विदेशमा सबैभन्दा बढी तलब शिक्षक, प्राध्यापक र लेखकले खान्छन् । किनभने उनीहरुलाई सरकारले बौद्धिक सम्पती मानेको छ । मैले अमेरिकामा कुनै पनि लेखक गरिब देखिनँ

खासमा हामीले उनीहरुसम्म पुग्ने बाटो पत्ता लगाएका रहेनछौं । मैले मेरा कुनै पुस्तक अंग्रेजीमा अनुवाद गर्ने सोच बनाउँदा सजिलै अमेरिकी बजारमा पुग्छु भन्ने सोचेको थिएँ । होइन रहेछ । पुस्तक प्रकाशनको आफ्नै नियम हुँदा रहेछन् । यो नबुझेकाले मैले निकै दुःख पाएँ । अब चिन्ता गर्नुपर्दैन, मैले अमेरिकी प्रकाशनसम्म कसरी पुग्ने, कसरी विश्वबजारसम्म पुग्ने भन्ने कुरा थाहा पाएको छु । यसले अरु पुस्तकका लागि बाटो खोलेको छ । यसका लागि म अमेरिका बस्नै पर्दैन । अहिलेको जमानामा जहाँ बसे पनि यसका लागि उचित सल्लाह दिन सकिन्छ ।

‘राधा’को अंग्रेजी संस्करणलाई त्यहाँका पाठकले कसरी लिएका छन् ? आर्थिकरुपमा यसले केही सकारात्मक संकेत देखाएको छ कि रहर मात्रै पूरा भयो ?

छापिनुअघि अनुवाद र सेल पब्लिकेसन्सका लागि मेरो झण्डै ५ लाख खर्च भयो । तर छापिइसकेपछि यसले राम्रै संकेत देखाएको छ । ३–३ महिनामा रोयल्टी दिने रहेछन् । पहिलो तीन महिनामा मैले एक हजार एक सय डलर बुझेको छु । यसको अर्थ हो, नेपाली १ लाख १५ हजार रुपैयाँ । यसलाई मैले राम्रै मानेको छु । यति पैसा मैले यता आफ्ना २८ पुस्तकबाट पाउँछु होला । किनभने नेपालीमा चल्ने भनेका मेरा दुई–चार पुस्तक मात्रै हुन् । राधाको अंग्रेजी संस्करण धेरैजसो अनलाइन भर्सनमा गएको छ । अनलाइन ब्यापारमा पहिलो तीन महिना भनेको केही पनि होइन । यो बढ्दै जाला भन्ने आशा राखेको छु ।

जहाँसम्म प्रतिक्रियाको कुरा छ, छाप्नुअघि नै मैले एकजना इरानी र चार जना अंग्रेजी भाषाका अन्त्यन्त विद्वान र साहित्यमा रुचि राख्ने व्यक्तिहरुलाई पढ्न दिएको थिएँ । उहाँहरुले अमेरिकन अंग्रेजी भाषामा अनुवाद भएकाले यसले राम्रो गर्छ भन्नु भएको थियो । छापिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय समालोचकहरुको दुईवटा रिभ्यू आएका छन् । एकजना प्रोफेसरबाट सानो तर गज्जब प्रतिक्रिया पाएको छु । यसबाट म उत्साहित छु ।

‘राधा’ नेपाली साहित्यको उत्कृष्ट कृति भएकाले विश्वबजारमा जानु भएको हो ?

‘राधा’ले नेपाली साहित्यको प्रतिनिधित्व गर्छ, यो नै उत्कृष्ट भनेर गएको होइन । मैले त्यो दावी गर्न सुहाउँदैन । पाठकले मूल्यांकन गर्नुहोला । तर नेपाली साहित्यको राम्रो अनुवाद गरेर अमेरिकी प्रकाशन गृहसम्म पुग्ने हो भने नेपाली साहित्यले सानो समूहलाई भए पनि आकर्षित गर्नसक्छ भन्ने कुरामा म सुरुदेखि नै विश्वस्त थिएँ । अरुले नपढे पनि गैरआवासीय नेपालीका सन्तानहरुले यस्ता पुस्तक पढ्छन् भन्ने मेरो विश्वास थियो र छ । यसका लागि अरुको मुख ताक्नु हुँदैन, आफै लाग्नुपर्छ भनेर सानो पहल गरेको मात्रै हो । साथी सञ्जीव (साहित्यकार सञ्जीव उप्रेती) अंग्रेजीमा राम्रो भएकाले मलाई हिम्मत आएको थियो । उनी अंग्रेजी साहित्यका अध्यापक र साहित्यिक व्यक्तित्व भएकाले यो काम सजिलै हुन्छ भन्ने सोचेको थिएँ । उनले आफूभन्दा अनुभवी भन्दै अर्का युवा प्राध्यापक महेश पौडेललाई यो काम दिन अनुरोध गरे । उनले पनि गम्भीररुपमा सहयोग गरे । यसरी काम अघि बढेको हो । नभन्दै सुरुवात राम्रो भएको छ । यसलाई अघि बढाउनुपर्छ । सञ्जीवजस्तो साथी नभएको भए मैले यो हिम्मत गर्ने थिइनँ । अर्को कुरा महेशजस्तो कुशल अनुवादक नभएको भए पनि आजको अवस्था आउने थिएन ।

नेपालमा अंग्रेजी पाठकले मनपराउने खालका पुस्तक कति होलान् ? यसको बजार कहाँ देख्नु भएको छ ?

एकैपल्ट दुईवटा तर गम्भीर प्रश्न गर्नुभयो । पहिले बजारकै कुरा गर्छु ।

हामीलाई थाहै छ, नेपाल बाहिर ४० लाखको हाराहारीमा नेपालीहरु छन् । तीमध्ये १० लाखभन्दा बढी परिवारसहित बसोबास गर्छन् । ती सबै गैरआवासीय नेपालीका सन्तान नेपाली भाषा राम्ररी लेखपढ गर्न सक्दैनन् तर उनीहरुको हृदयमा नेपाल छ र नेपाली साहित्य पढ्न चाहन्छन् । यसरी अंग्रेजी भाषी नेपालीका एउटा परिवारले आफ्ना सन्तानका लागि एउटा पुस्तक मात्रै किन्ने हो भने पनि १० लाख पुस्तक बिक्री हुन्छ । के नेपालमा वार्षिक १० लाख पुस्तक बिक्री हुन्छन् ? मेरो विचारमा राधाले पुस्तक बेचेरै नेपालले दुई–चार लाख डलर आम्दानी गर्ने वातावरणको सिर्जना गरेको छ ।

अर्को कुरा, यूरोप र अमेरिकाका सयौं विश्वविद्यालयमा साउथ एसियन फ्याकल्टी छन् । ती फ्याकल्टीमा कति विद्यार्थी पढ्छन् भन्ने तथ्यांक त छैन तर हजारौं विद्यार्थी पढ्छन् । त्यहाँ लाखौं पुस्तक चाहिन्छन् । ती पुस्तकमध्ये ९९ प्रतिशत पुस्तक भारतीय लेखकले लेखेका छन् । साउथ एसियन भनेको भारत मात्रै होइन भन्ने त्यहाँका प्राध्यापकहरुले नबुझेका होइनन् तर पुस्तक अभावले उनीहरु भारतीय लेखककै भरमा फ्याकल्टी चलाइरहेका छन् । ती विश्वविद्यालयमा नेपालजस्तो विविध भाषा, संस्कृति र भूगोलका विषयमा एउटा पनि पुस्तक पुग्न सकेका छैनन् । केही होलान् तर अंग्रेजी लेखकले नेपालका विषयमा आफ्नै तरिरकाले लेखेका पुस्तक छन् ।

यसरी गैरआवासीय नेपालीका सन्तान र यूरोप–अमेरिकाका दक्षिण एसियाली विभागका विद्यार्थीहरुलाई मात्रै हाम्रा पुस्तक पुर्याउन सक्ने हो भने बजार प्रशस्त छन् । तर यसका लागि स्तरीय अनुवाद हुनुपर्याे । त्यसका लागि प्रज्ञा प्रतिष्ठान र नेपालका विश्वविद्यालयहरुसँग स्पष्ट योजना र भिजन हुनुपर्याे ।

अघिल्लो प्रश्नमा जाउँ । विदेशमा नेपाली साहित्यको यी नमूना पुस्तक हुन्, यिनीहरुले नेपालको साहित्यको भार थेग्न सक्छ भन्ने कति पुस्तक होलान् ?

धेरै कम छन् । ५० वटा पुस्तक भए भाग्य । किन ? भन्नुहोला । किनभने हामीसँग भएका राम्रा मनोविज्ञानका पुस्तक उनीहरुलाई यो हाम्रो पुस्तक भनेर देखाउन मिल्दैन । सिग्मन फ्रायड जन्मेकै डेढ सय वर्ष भैसक्यो । यो बीचमा उनीहरुले मनोविज्ञानका कस्ता पुस्तक निस्किए, हामी कल्पना गर्न सक्छौं । यस्तो बेलामा बीपी कोइरालाको उत्कृष्ट पुस्तकहरु समेत हामी उनीहरुलाई देखाउन सक्तैनौं । अरुका साहित्यकार त धेरै टाढाका कुरा । शैली–शिल्प–प्रस्तुतिमा उनीहरु धेरै अघि छन् र हामीले उनीहरुबाटै सिकेर बामे सरेका हौं भन्ने कुरा बिर्सन मिल्दैन । हामीले सक्ने भनेको नेपाली कला, संस्कृति र यहाँका घटनाहरुलाई यहीँ कै शैलीमा प्रस्तुत गर्ने हो । त्यस्ता पुस्तक कति छन् ? एकदमै थोरै । हिन्दु मिथोलोजी र ब्राह्मण संस्कृतिका विषयमा भारतीय लेखकहरुले धेरैअघि लेखेर विश्वबजारमा पुगिसकेका छन् । यता हामी धेरैजसो लेखकहरु अहिले पनि ब्राह्मण संस्कृति र हिन्दुबहुल छौं । त्यही कुरा लेखिरहेका छौं ।
हामीले दिनसक्ने भनेको तराईका भित्री कथाहरु, हिमालका शेर्पाहरु, पहाडका किराँत संस्कृतिका अनौठा पाटाहरु हुन् । तर यस्ता कुरामा हामीले कति कलम चलाएका छौं ? प्रतीक ढकालले लेख्नु भएको ‘हिमाल पारी’ पुस्तक अनुवाद भएको छ । त्यसले पनि राम्रो गरिरहेको छ । बाँकी सबै कामचलाउ छन् । कतिपय विषयलाई हामीले राजनीतिक चश्मा लगाएर लेखेका छौं ।

हामीले के लेख्यौं भन्ने खोज्न अन्त जानु पर्दैन, म आफ्नै उदाहरण दिनसक्छु । म झापामा ४० वर्ष बसेँ । मैले सतीप्रथाको कथा लेखेँ । पहाडबाट बसाइँ सरेको गाथा कहेँ तर त्यहीँका कोचे, मेचेका बारेमा, उनीहरुको दुःख र बसाइँको बारेमा ४० पेज पनि लेखेको रहेनछु । यो कुरा मलाई अमेरिका गएपछि बोध भयो । काठमाडौंको चिया पसलमा ‘हाम्रो मुनामदन अंग्रेजीमा भएको भए नोबेल पुरस्कार पाउँथ्यो’ भनेर गफ गर्नु एउटा कुरा हो । विश्व बजारमा कस्ता कुरा आइसकेका छन् भनेर बुझ्नु अर्को कुरा हो ।

भनेपछि अनुवाद हुनसक्ने हो भने पनि हामीसँग विश्वबजारमा गौरवका साथ देखाउने कृति नै छैनन् भन्ने बुझ्नु पर्याे ?

छैनन् भनेको होइन, कम छन् भन्ने अभिप्राय हो । तर भएका पनि विश्वबजारमा जान सकेका छैनन् ।

केही पुस्तक अनुवाद भइरहेका छन् । जस्तो राधा पनि अनुवाद भयो…

के ‘राधा’ नेपाली भाषाको मानक पुस्तक हो ? मैले अघि नै भनेँ, त्यो कसरी छापियो भन्ने कुरा । हामीसँग एउटा गतिलो पुस्तक भयो भने त्यसलाई त्यही स्तरमा अनुवाद गर्नसक्ने मान्छे छैनन् । किनभने हामीले त्यसतर्फ ध्यान नै दिएका छैनौं ।

कसले ध्यान दिएको छैन ?

विश्वविद्यालयले । प्रज्ञा प्रतिष्ठानले । सरकारले ।

कसो हुनुपर्दथ्यो ?

मेरो विचारमा विश्वविद्यालयमा एउटा अनुवाद विभाग हुनुपर्दछ । उक्त विभागले अनुवाद साहित्य पढ्ने–पढाउने । अनुवाद गर्ने कला सिकाउने । विश्वका उत्कृष्ट पुस्तक कसरी अनुवाद हुन्छन्, सिक्ने सिकाउने र उत्कृष्ट जनशक्ति उत्पादन गर्नुपर्छ । यस्ता व्यक्तिले बजारमा सजिलै रोजगारी पाउँछन् भन्ने कुरा अनुवादकको अभाव भएका कारण म पनि भन्न सक्छु । हामीले कुरा त धेरै गर्यौं तर विश्वस्तरका पुस्तक र ती पुस्तक अनुवाद गरेर विश्वबजारमा पढाउने सानो पहल पनि गर्न सकेका छैनौं ।

खासमा देश हुनका लागि साहित्य र कला पनि माथि हुनुपर्छ । यस अर्थमा हामी देश हुनै सकेका छैनौं ।

किन यसो भएको होला ?

किनभने सरकारले हामीलाई राष्ट्रिय सम्पत्ति मानेको छैन । तपाईंलाई थाहै होला, राष्ट्रिय उद्योगलाई सरकारले कर मिनाह गर्छ । विभिन्न किसिमका सुविधा दिन्छ र उत्पादन गर्न प्रोत्साहन गर्छ । कृषिका लागि बैंकमा सहुलियत दरमा ऋण दिन्छ । बिउ बिजन र मलमा उनुदान दिन्छ । किनभने त्यो राष्ट्रिय महत्वको कुरा हो । तर कुन लेखकलाई सरकारले यस किसिमको प्रोत्साहन र अनुदान दिएको छ ? उनीहरुको उत्पादनले पेट भरिँदैन तर धेरैको मस्तिष्कको भोक मरेको छ भन्ने कुरा सरकारलाई थाहै छैन । किनभने कानुन बनाउने ठाउँमा ढुंगा हान्ने र बन्दुक बोक्ने मानिस पुगेका छन् । उनीहरुलाई मस्तिष्कलाई खुराक दिने मानिस किसान झैं श्रम गरिरहेको छ भन्ने थाहै छैन ।

प्रज्ञा प्रतिष्ठान पार्टीको झोला बोकेर निर्वाचनमा सहयोग गरेका व्यक्तिहरुका लागि खोलिएको संस्था हो । म जस्तो मानिसलाई त्यहाँ लैजान्छन् भन्नु नै मूर्खतापूर्ण कुरा हो

म वार्षिक रुपमा पुस्तक बिक्रीबाट पाएको पैसामध्ये १५ प्रतिशत कर तिर्छु । एउटा लेखकले दिमागको नसा फुलाएर लेख्छ । कति रात नसुती एउटा पुस्तक तयार गर्छ र बिक्री भएको पुस्तकमा कर तिर्छ । वर्षको अन्त्यमा मैले तिरेको कर मलाई नै फिर्ता दिने हो भने मलाई कति गौरव लाग्दो हो ? मैले थाहा पाएअनुसार कतिपय बेस्ट सेलर लेखकले सरकारलाई कर तिरेका छैनन् । किनभने लेखकले कर तिरे पनि, नतिरे पनि उनीहरुलाई सरकारले वास्ता गरेको छैन । जुन दिन कर तिर्ने लेखकलाई सरकारले सम्बोधन गर्न थाल्छ, सबै लेखकले कर तिर्न थाल्छन् । यति कुरा पनि उनीहरुले बुझेका छैनन् । हामी अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा उभिन पनि सरकारले लेखनको वातावरण मिलाउन यस्ता प्रोत्साहन प्याकेज बनाउनु पर्छ ।

प्रज्ञा प्रतिष्ठानलाई केही करोड दिएर पुग्दैन । खासमा प्रज्ञा प्रतिष्ठान भनेको दलको झोला बोक्ने लेखकको चमेना गृह नै त हो । परिणाम ल्याउन ठोस काम गर्नुपर्छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ‘प्राक्टिस’ के रहेछ ? विकसित देशका लेखकहरुले राम्रो लेख्नसक्नुको कारण के होला ?

विदेशमा सबैभन्दा बढी तलब शिक्षक–प्राध्यापक र लेखकले खान्छन् । किनभने उनीहरुलाई सरकारले बौद्धिक सम्पत्ति मानेको छ । मैले अमेरिकामा कुनै पनि लेखक गरिब देखिनँ । उनीहरुलाई भेट्न नै हम्मेहम्मे पर्छ । यहाँजस्तो चियापसलमा सजिलै कवि–लेखक भेटिँदैनन् । यसको कारण के भने उनीहरुलाई सरकारले विभिन्न प्रोजेक्टका काम दिएको हुन्छ । एकपल्ट हामी चार जना लेखक जर्मनी गएका थियौं । त्यहाँ नगरपालिकाले लेखकलाई प्रपोजल लेखेर पुस्तक लेख्न लगाउँदोरहेछ । त्यस्तो पुस्तक लेख्ने लेखकलाई एकान्तमा बस्ने घर, खानपीन र वर्षको अन्त्यमा पुस्तक लेखेबापत आकर्षक रकम दिँदो रहेछ । पुस्तक प्रकाशनपछि रोयल्टी पनि दिइँदो रहेछ । नोबेल पुरस्कार विजेता लेखकसमेत टाउन राइटर भएर बस्नुमा गौरव मान्दा रहेछन् ।

एकपटक लेखक भएर सार्वजनिक पहिचान भएको व्यक्तिले चाहेको विषयमा आनन्दले लेख्न र सरकारी निकायबाट त्यसको उचित पारिश्रमिक पाउँदो रहेछ । यही कारण त्यहाँका पुस्तक राष्ट्रिय भावनाले ओतप्रोत छन् । ती पुस्तक पढेर जनता पनि राष्ट्रिय भावनाले ओतप्रोत हुन्छन् । उनीहरु नयाँनयाँ प्रयोग गर्छन् । नेपालमा त्यस किसिमको अवसर दिन सकिँदैन र ? तर बन्दुक बोकेका र ढुंगा हानेका व्यक्तिबाट यस किसिमको सोच आउँछ भन्ने लाग्दैन ।

नेपालमा गरिबलार्ई दुई छाक खान गाह्रो छ । लेखकलाई यस्तो सुविधा कसरी दिन सकिन्छ र ?

मुख्य कुरा योजना हो । उदाहरणका लागि कृषि विकास बैंक र टेलिकमजस्ता सरकारी संस्थाले वार्षिक अर्बौं कर तिर्छन् । त्यो रकममध्ये केही करोड रुपैयाँ छुट दिएर त्यो पैसा लेखक कविलाई देश दौडाहामा पठाउने र त्यसको खर्च ती संस्थाले उठाउनेवित्तिकै गाउँगाउँबाट कति राम्रा कुरा आउँथ्यो होला । आज त एउटा कवि कोठामा बसेर गजल लेख्न विवश छ । काठमाडौंको महंगी लेख्न विवश छ । गाउँका कथा उसको आँखामै पर्दैन । किनभने ऊ आफ्नै समस्याले किचिएको छ । अरुको कथा कसरी देख्छ, त्यसले उसलाई कसरी द्रवित बनाउँछ ?

तपाईं नेपाल आउनु भएको छ । नेपालमै बसेर केही गर्ने योजना छ कि फेरि दिक्क भएर अमेरिका फर्कनुहुन्छ ?

घुम्न जानु एउटा कुरा हो । बस्नेगरी हामी दुवैजना उता जान्नौं । मैले अमेरिका बसेर पनि लेखपढ बाहेक केही गरिनँ । पाँच वर्ष बस्दा पाँच पुस्तक लेखें । यहाँ पनि त्यही गर्छु । अझै पनि नेपाली साहित्यमा केही गर्न सकिन्छ कि भन्ने लागेको छ ।

के प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा जान लाग्नु भएको हो ?

म प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा लागेको मानिस हुँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग व्यक्तिगत सम्बन्ध छ । तर अहिले कम्युनिस्ट सरकार छ । नेपालमा राजनीतिसँग नजिक भएका साहित्यकारका संस्थाहरु छन् । ती संस्थामा पार्टीको झोला बोकेर निर्वाचनमा सहयोग गरेका व्यक्तिहरु छन् । प्रज्ञा प्रतिष्ठान उनीहरुका लागि खोलिएको संस्था हो । मजस्तो मानिसलाई त्यहाँ लैजान्छन् भन्नु नै मूर्खतापूर्ण कुरा हो । मजस्तो मानिस ‘म प्रज्ञा प्रतिष्ठानका लागि उपयुक्त पात्र हुँ’ भन्दै धाउँदै कोही पुग्दैन । त्यसकारण यो कुरा असम्भव हो ।

यद्यपि कसैले तपाईंले ‘यो काम गरिदिनु पर्यो’ भन्छ भने सकेको काम गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो । मेरो विचारमा बजारमा आम मानिसले राम्रा भनेका साहित्यकारलाई नै प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा लैजानुपर्छ । बजारले नचिनेका मानिसलाई होइन ।

 

२०७५ जेठ २६ गते ९:११ मा प्रकाशित (२०७५ जेठ २७ गते ७:२४मा अद्यावधिक गरिएको)
Grace
Grace

सम्बन्धित शीर्षकहरु

अनलाइनखबर सिधै एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुक, ट्वीटरयुट्युव मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

मुख्य खबरहरु

५ प्रतिकृयाहरू प्राप्त
  • om bastola लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ जेठ २६ गते १०:३६

    nepal ma biddwan bibhinna swartha ko jalo ma pare r rastra ko sewa ma yogdan dina sakeka xainan.bhyasamma aaphnai byakti gat jibani ko aadhar banayar sahityakar ko dhol bjauna paxi pardainan.harek nepal ka pahad kandara bhir pakha dukha payeka manab ko bare ma k garna sakinx desh ko sambridi manab kalyan ko kasari kabita sahitya nibandha lekh marphat yogdan purauna sakinx kunai shoch xaina.kebal betan kamai ko matra trsana dhanda!!!!!

    2
    6
    Share

  • Ravi (Karmat) लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ जेठ २६ गते ११:५५

    Hoina America ma ke khada rahechhan. aalik dina america baseka thul thulo kura garchhan. sabai aafu matrai janne jastri . Yehi vayera nai Asian Mul ka Nagarik ko kahile unnati navayeko

    7
    20
    Share

  • Sanam लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ जेठ २६ गते १२:००

    Please dont give wrong information- “barsa ko 3/4 lakh dollar” sayad dollar chai hoina hola.

    21
    1
    Share

  • Ram C. Bhujel लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ जेठ २९ गते २२:२३

    2-4 lakh rupiya hola
    Whether reporter misunderstood, of Dharabasi
    He did not know, how much private company CEOs earn, which is out of his head!

    0
    0
    Share

  • गाउँले लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ जेठ ३० गते १९:४१

    अश्विनीजी,
    देहायका विमती छन्;
    १) उनी कुनै पनि राजनीतिक दलसँग नजीक छैनन् । पञ्चायतविरूद्दको पहिलो विद्दार्थी आन्दोलनमा उनी सरिक भए । ..के हो यो ?
    २) लेखेरै वाँच्ने आधार बनाउने लेखकमध्ये कृष्ण धरावासी पहिलो पुस्ताका लेखक हुन् । केको आधारमा तपाइँले पुस्ता निर्धारण गर्नु भएको होला ? शायद हामी भर्खरका थियौं साहित्यकार डायमन्ड शम्सेरले इटालियन लिरा फ्रेन्च फ्र्याँक बेलायती पाउण्ड अमेरिकी डलरमा रोयल्टी पाउँथे । डा. ध्रुवचन्द्र गौतम नेपालीमा कम छैनन् ।
    ३) विकसित देशका लेखकहरूले राम्रो लेख्न नसक्नुको कारण शायद सम्राट उपाध्यायलाई सोध्न सक्नु भएको भए उत्तरले गहिराई छुनसक्थ्यो होला । यो सतही उत्तरले तपाइँको प्रश्नको कति अर्थ राख्न सक्यो ?
    तपाइँजस्तो व्यक्तिले विशेषण पहिराउन रहर गर्दा आँखा खोल्ने गर्नुस् प्लिज !

    4
    0
    Share

यसमा तपाइको मत




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

Also you may like this