Comments Add Comment

फिटनेस

List Grid
मोटोपन नियन्त्रण र डाइट प्लान

मोटोपन नियन्त्रणका लागि अहिले धेरैले अपनाउने विधी हो, खानपानमा कटौती । अर्थात खाना नै नखाएपछि मोटोपन नियन्त्रण हुन्छ भन्ने सोचाई व्याप्त छ । जबकी चिकित्सकहरुले यसलाई सही तरिका मानेका छैनन् । खानेकुरा कटौती गर्दा शरीरमा आवश्यक पोषण पुग्दैन र अरु रोगहरु थपिने भय रहन्छ । त्यसैले मोटोपन नियन्त्रणका लागि खानामा कटौती गर्ने होइन । बरु, […]

अष्टङ्ग योग

‘चित्तवृत्ति निरोध’ लाई योग मानेर यम, नियम, आसन आदिलाई योगको मूल शिद्धान्त मानिएको छ । प्रत्यक्ष रुपले हठयोग, राजयोग र ज्ञानयोग गरी तीन मौलिक यसमा पाइन्छ । योगस्य अष्टानाम् अङ्गानाम् समूह अष्टाङ्गयोग अर्थात योगको आठ अंगको समूहलाई अष्टाङ्ग योग भनिन्छ । यही सूत्रबाट नै राजयोग नामक अध्यायको प्रारम्भ भएको पाइन्छ । पताञ्जलीले प्रतिपादन गरेका योगका […]

तौल नियन्त्रणका लागि सन्तुलित खानपान

काठमाडौं । मान्छे शरीरको वजन कम गर्नका अनेक बाटो अपनाउने गर्छन् । नियमितको व्यायाम, जिम जाने, समयमा खाना नखाने लगायत । तर खानामा मान्छेले सन्तुलन मिलाउनुभन्दा पनि खाँदा असन्तुलित खाना खाने तर अनेक कष्ट गरेर शरीरको वजन कम गर्ने मरिहत्ये गर्ने प्रवृत्ति हामीमा देखिन्छ । खानामा सामान्य मात्रै ध्यान दिने हो भने वजन कम गर्नको […]

मौसमी रुघा खोकी : आयुर्वेद र योगलाई उपयोग गरौं

विश्वमा सबैभन्दा बढी लाग्ने स्वास्थ्य समस्या हो रुघाखोकी। मानिसलाई वर्षको एक–दुई पटकदेखि पाँच छ पटकसम्म रुघा लाग्न सक्छ। राइनो भाइरस, इन्फ्ल्युइन्जा आदिलाई रुघा लगाउने भाइरस भनिन्छ। रुघाखोकीलाई सरुवा रोगका रूपमा लिइन्छ। घरमा वा समुदायमा कोही एक जनालाई  कसैलाई रुघा लागेमा सरेर अरूमा पनि लाग्छ। चिसो र भाईरसले गर्दा नै रुघा लगाउने भएको भएता पनि सबैलाई […]

उफ् मोटोपन ! घट्दै–घटेन

मोटोपन बढ्नुमा केही कुरा जिम्मेवर हुन्छ । जस्तो, ऐशआरमपूर्ण जीवन । अत्याधिक र जथाभावी खानपान । मदिरा र मासुजन्य पर्दाको अधिक सेवन । वंशानुगात । मोटोपन भएमा के हुन्छ ? यो प्रश्नको जवाफ त, तपाईं-हामीलाई थाहै छ । शरीर भद्दा हुने मात्र होइन, यसले अनेक रोगको जोखिम बढाइदिन्छ । मोटोपन आफैमा एक समस्या हो । […]

पद्यासन : सरल विधी, अनेक लाभ

संस्कृत शब्दमा पद्यको अर्थ हुन्छ कमल । यसैले पद्यासनलाई कमलासन पनि भनिन्छ । ध्यान मुद्रका लागि यो आसन सर्बाधिक महत्वपूर्ण छ । यसलाई योगमा सर्वश्रेष्ठ आसन भनिन्छ । पद्यासनमा बसेर नै उच्च कोटीको ध्यान गर्न सकिन्छ । प्राणायामको अभ्यासपूर्वक यो आसन गर्दा नाडीतन्त्र शुद्ध भएर आसन सिद्ध हुन्छ । विशुद्ध नाडीतन्त्रयुक्त योगीको विशुद्ध शरीरमा रोगको […]

अभ्यङ्ग मालिस कसरी गर्ने ?

हामीकहाँ परम्परादेखि चलिआएको एउटा विधी हो, मालिस । चाहे सुत्केरी अवस्थामा होस् वा बुढापाका भएपछि, तेल लगाएर मालिस गर्ने चलन छ । नवजात शिशुका लागि त यो अनिवार्य नै मानिन्छ । शुद्ध तोरीको तेलमा मेथी दाना र लसुनको पोटी फुराएर मालिस गर्ने विधी पुरानै हो । यद्यपि मालिका अरु थुप्रै विधी छन् । अहिले त […]

जरुरी छ शरीरको शुद्धिकरण

खराब खानपान, जीवनशैली र पर्यावरणको कारण हाम्रो शरीरमा विभिन्न विकार जम्मा हुन्छ । यही विकार हो, शरीरमा रोग पैदा गर्ने । हामीले खाएका सबै खानेकुरा ताजा, सुपाच्य हुँदैनन् । त्यसमाथि चिल्लोचाप्लो, मसलेदार खानेकुरा, जंकफूड, मदिराजन्य पेय आदिलाई शरीरले पचाउन सक्दैन । कहिलेकाहीँ आवश्यक्ताभन्दा बढी खानेकुरा पनि खान्छौं । यसैगरी हामीले खाने कतिपय खानेकुरा विषाक्त हुनेगर्छ […]

दैनिक आधा घण्टा पैदल हिँड्दा स्वास्थ्य लाभ

कोरोना संक्रमणको कारण अहिले सार्वजनिक यातायात सुरक्षित छैन । भिडभाड हुने सार्वजनिक यातायातभित्र भौतिक दूरी कायम राख्न पनि संभव हुँदैन । यस्तो बेला धेरैको निम्ति सजिलो विकल्प बनेको छ, पैदल हिँड्नु । खासगरी नजिकका गन्तव्यसम्म आउजाउ गर्नका लागि पैदल हिँड्नु नै सर्वोत्तम उपाय हो । यसले क्षणिक रुपमा हामीलाई कोरोनाबाट सुरक्षित राख्ने मात्र होइन, दीर्घकालिन […]

योग र यौगिक क्रिया

पूर्विय दर्शनमा ‘योग’लाई मानव जीवनको उच्चतम आदर्श मान्ने गरिन्छ । यो चिरस्थायी योग परम्परा योगमा संलग्न रहस्यवादीहरूद्वारा सिर्जना, प्रचार र व्याख्या गरिएको छ परम्परा हो । तर समयसँगै ‘योग’ शब्दले आफ्नो मौलिकता गुमायो र यसको अन्तिम उद्देश्य बुझ्न धेरैले चाहेनन् या सकेनन्, जे भए पनि ढिलो भयो । ‘योग’ को अर्थ जोडनु, मिलान गर्नु, मेलमिलाप […]

के हो पञ्चकर्म विधी ?

शरीरको शुद्धिकरण गर्न एवं रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने प्राकृतिक विधी हो, पञ्चकर्म । यसलाई आयुर्वेदको विशिष्ट चिकित्सा पद्धती पनि भनिन्छ । यसमा विभिन्न पाँच चिकित्सा विधीको समिश्रण हुन्छ । १. वमन २. विरेचन ३. नास्य ४. बस्ति ५. रक्तमोक्षण यो ‘शोदन’ नामक शुद्धिकरण प्रक्रियासँग सम्बन्धि चिकित्सा पद्धतिको एउटा भाग हो । यसले शरीरका विषाक्तलाई हटाउने […]

तौल घटाउने खाना छाड्ने कि व्यायाम गर्ने ?

मोटोपन भए के गर्ने ? धेरैलाई लाग्छ, ‘खान छाड्ने ।’ नियमित खुराक कटौती गरेपछि मोटोपन बढ्दैन भन्ने लाग्छ । त्यसैले त मोटोपन घटाउने चक्करमा धेरैले आफ्नो छाक छाडिरहेका हुन्छन् । तर, खाना छाड्दैमा मोटोपन घट्दैन । बरु यसले कमजोरी र शरीरमा पोषणको अभाव हुनसक्छ । नियमित खानामा कटौती गर्ने भन्दा पनि शारीरिक व्यायाम गर्नु उचित […]

शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउने ५ योगासन

इम्युनिटी यानी रोग प्रतिरोध क्षमता हाम्रो शरीरमा लाग्ने रोगबाट शरीरलाई जोगाउने क्षमता हो । अर्काे शब्दमा भन्दा रोग प्रतिरोध क्षमता जति बलियो हुन्छ त्यति नै हाम्रो शरीरमा रोगसँग लड्ने क्षमता बढ्दै जान्छ । यस्तो अवस्थामा योगको निम्न आसनहरूले शरीरमा रोग प्रतिरोध क्षमता बढाउने गर्छ । ताडासन –दुवै हातको पञ्जालाई मिलाएर या उनको बीचमा १० सेन्टिमिटरको […]

सूर्य नमस्कारको १२ आसन र त्यसको लाभ

सूर्य नमस्कार एक सहज योग आसन हो । साथसाथै सम्पूर्ण आसन पनि । भनिन्छ, यसले सम्पूर्ण अंगको समूचित व्यायम हुन्छ । सूर्य नमस्कारका विभिन्न १२ आसन छन् । सूर्य नमस्कारबाट स्वास्थ्य लाभ –सूर्य नमस्कारले सम्पूर्ण शरीर लचिलो बनाउँछ । शरीर फुर्तिलो हुन्छ । –शरीरलाई चुस्त तथा स्फुत राख्न तथा जोर्नीहरुको व्यायामका लागि सूर्य नमस्कार उत्तम […]

एरोबिक्स : छरितो र फुर्तिलो शरीरका लागि

त्यसो त व्यायामका अनेक विधी छन्, तौर–तरिका छन् । त्यसमध्ये एक हो, एरोबिक्स । खासगरी तौल कम गर्न र शरीरलाई फुर्तिलो बनाउनका लागि एरोबिक्स उपयुक्त हुन्छ । जिममा गएर कठिन व्यायाम गर्न इच्छा नहुनेका लागि एरोबिक्स एक उत्कृष्ट विकल्प पनि हो । नियमित एरोबिक्सले हृदय रोगसहित अन्य समस्या पनि कम गर्छ । एरोबिक्स प्रशिक्षकले संगीतको […]

प्राणायामका नियम र फाइदाहरू

प्राणायाम योगका आठ अंगहरूमध्येको चौथो अंग हो । प्राणायाम शब्द प्राण र आयाम मिलेर बनेको हो । जीवनको अर्थलाई आत्माको रूपमा लिइन्छ तर यो शरीर मुनि रहेको हावासँग सम्बन्धित छ, जसको मुख्य स्थान हृदयमा हुन्छ । जब एक व्यक्ति जन्मन्छ, उसले गहिरो सास फेर्छ र जब ऊ मर्छ, ऊ पूर्ण रूपमा बाहिर निस्कन्छ । त्यसैले […]

निरोगी जीवनका लागि योग आसन र विधी

योग शब्दको शाब्दिक अर्थ जोड भन्ने हुन्छ । आत्माको परमात्मासित संयोजन गर्नु नै योग हो । तर अहिले योगको परिभाषा बदलिएको छ । अहिले मानिसहरूलाई शारीरिक तथा मानसिक समस्याले सताएको छ । यस अर्थमा अहिले मनसँग शरीरको जोडलाई नै योग मान्ने गरिएको छ । यसर्थ शारीरिक रूपमा स्वस्थ, मानसिक रूपमा शान्त र आध्यात्मिक रूपमा उच्च […]

स्लिम बन्ने चक्करमा …

काठमाडौं । लामा हातखुट्टा, चौडा काँध र देख्दै नमिलेको जस्तो लाग्ने शरीरका कारण केही वर्षअघिसम्म ब्राजिलकी इसाबेल्ला रुसो आफ्नै शरीरलाई हेरेर धिक्कार्ने गर्थिन् । आफ्नो शरीरलाई कुनै पनि हालतमा परिवर्तन गर्न चाहन्थिन् उनी । शरीरको बारेमा कसैले सामान्य टिप्पणी ग¥योे भने पनि उनीभित्र रिसको बाढी आउँथ्यो । उनी आफ्नो उत्तम र सुगठित शरीरको सपनामा नै […]

पेटको दुखाइका लागि उपयोगी हुन सक्छ यी तीन आसन

काठमाडौं । हिजोआजको व्यस्त जीवनशैलीमा खानाको ठेगान नहुँदा नै धेरैमा पेटसम्बन्धी समस्या हुने गरेको देख्न सकिन्छ । ग्यास्ट्रिक रोग अहिले नेपालीको साझा रोग जस्तै बनिसकेको छ । ग्यास्ट्रिकबाहेक एसीडीटी, अपच, कब्जियत आदि पनि अहिले सामान्य बन्न लागिसकेको छ । यस्ता समस्या समाधानको लागि नियमित औषधि सेवन गर्नु पनि महँगो साबित हुन लागिसकेको छ । तर […]

बिहान आलस्य महसुस हुन्छ ? यो योगासनले गर्न सक्छ फाइदा

काठमाडौं । योगका फाइदाहरू असंख्य हुन्छन् । स्वस्थ शरीरको लागि योग, सुन्दर अनुहारको लागि योग, दीर्घरोग नियन्त्रणदेखि फिट रहन पनि योगले फाइदा गर्ने गर्छ । मात्रै योगको आसन फरक हुन सक्छ । लकडाउन वा निषेधाज्ञाको समयमा धेरै मान्छे फिट रहन र आफ्नो स्फूर्ति कायम राख्नको लागि योगको सहयोग लिने गर्छन् । विज्ञहरू भन्छन् यदि हामी […]

के हुन् योगको आठ अंग ?

महर्षि पतन्जली योग अनुशासकको रुपमा मानिन्छ । उनले योगसूत्रको रचना गरेका थिए । योगसूत्रमा चित्तलाई एकाग्र गरेर ईश्वरमा लीन हुने विधान छ । पतन्जलीका अनुसार चित्तको वृत्तिलाई चञ्चल हुनबाट रोक्नु नै योग हो । अर्थात मनलाई स्थिर र शान्त राख्नु नै योग हो । ‘चित्तवृत्ति निरोध’ लाई योग मानेर यम, नियम, आसन आदिलाई योगको मूल […]