Comments Add Comment

फिटनेस

List Grid
दैनिक आधा घण्टा पैदल हिँड्दा स्वास्थ्य लाभ

कोरोना संक्रमणको कारण अहिले सार्वजनिक यातायात सुरक्षित छैन । भिडभाड हुने सार्वजनिक यातायातभित्र भौतिक दूरी कायम राख्न पनि संभव हुँदैन । यस्तो बेला धेरैको निम्ति सजिलो विकल्प बनेको छ, पैदल हिँड्नु । खासगरी नजिकका गन्तव्यसम्म आउजाउ गर्नका लागि पैदल हिँड्नु नै सर्वोत्तम उपाय हो । यसले क्षणिक रुपमा हामीलाई कोरोनाबाट सुरक्षित राख्ने मात्र होइन, दीर्घकालिन […]

योग र यौगिक क्रिया

पूर्विय दर्शनमा ‘योग’लाई मानव जीवनको उच्चतम आदर्श मान्ने गरिन्छ । यो चिरस्थायी योग परम्परा योगमा संलग्न रहस्यवादीहरूद्वारा सिर्जना, प्रचार र व्याख्या गरिएको छ परम्परा हो । तर समयसँगै ‘योग’ शब्दले आफ्नो मौलिकता गुमायो र यसको अन्तिम उद्देश्य बुझ्न धेरैले चाहेनन् या सकेनन्, जे भए पनि ढिलो भयो । ‘योग’ को अर्थ जोडनु, मिलान गर्नु, मेलमिलाप […]

के हो पञ्चकर्म विधी ?

शरीरको शुद्धिकरण गर्न एवं रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने प्राकृतिक विधी हो, पञ्चकर्म । यसलाई आयुर्वेदको विशिष्ट चिकित्सा पद्धती पनि भनिन्छ । यसमा विभिन्न पाँच चिकित्सा विधीको समिश्रण हुन्छ । १. वमन २. विरेचन ३. नास्य ४. बस्ति ५. रक्तमोक्षण यो ‘शोदन’ नामक शुद्धिकरण प्रक्रियासँग सम्बन्धि चिकित्सा पद्धतिको एउटा भाग हो । यसले शरीरका विषाक्तलाई हटाउने […]

तौल घटाउने खाना छाड्ने कि व्यायाम गर्ने ?

मोटोपन भए के गर्ने ? धेरैलाई लाग्छ, ‘खान छाड्ने ।’ नियमित खुराक कटौती गरेपछि मोटोपन बढ्दैन भन्ने लाग्छ । त्यसैले त मोटोपन घटाउने चक्करमा धेरैले आफ्नो छाक छाडिरहेका हुन्छन् । तर, खाना छाड्दैमा मोटोपन घट्दैन । बरु यसले कमजोरी र शरीरमा पोषणको अभाव हुनसक्छ । नियमित खानामा कटौती गर्ने भन्दा पनि शारीरिक व्यायाम गर्नु उचित […]

शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउने ५ योगासन

इम्युनिटी यानी रोग प्रतिरोध क्षमता हाम्रो शरीरमा लाग्ने रोगबाट शरीरलाई जोगाउने क्षमता हो । अर्काे शब्दमा भन्दा रोग प्रतिरोध क्षमता जति बलियो हुन्छ त्यति नै हाम्रो शरीरमा रोगसँग लड्ने क्षमता बढ्दै जान्छ । यस्तो अवस्थामा योगको निम्न आसनहरूले शरीरमा रोग प्रतिरोध क्षमता बढाउने गर्छ । ताडासन –दुवै हातको पञ्जालाई मिलाएर या उनको बीचमा १० सेन्टिमिटरको […]

सूर्य नमस्कारको १२ आसन र त्यसको लाभ

सूर्य नमस्कार एक सहज योग आसन हो । साथसाथै सम्पूर्ण आसन पनि । भनिन्छ, यसले सम्पूर्ण अंगको समूचित व्यायम हुन्छ । सूर्य नमस्कारका विभिन्न १२ आसन छन् । सूर्य नमस्कारबाट स्वास्थ्य लाभ –सूर्य नमस्कारले सम्पूर्ण शरीर लचिलो बनाउँछ । शरीर फुर्तिलो हुन्छ । –शरीरलाई चुस्त तथा स्फुत राख्न तथा जोर्नीहरुको व्यायामका लागि सूर्य नमस्कार उत्तम […]

एरोबिक्स : छरितो र फुर्तिलो शरीरका लागि

त्यसो त व्यायामका अनेक विधी छन्, तौर–तरिका छन् । त्यसमध्ये एक हो, एरोबिक्स । खासगरी तौल कम गर्न र शरीरलाई फुर्तिलो बनाउनका लागि एरोबिक्स उपयुक्त हुन्छ । जिममा गएर कठिन व्यायाम गर्न इच्छा नहुनेका लागि एरोबिक्स एक उत्कृष्ट विकल्प पनि हो । नियमित एरोबिक्सले हृदय रोगसहित अन्य समस्या पनि कम गर्छ । एरोबिक्स प्रशिक्षकले संगीतको […]

प्राणायामका नियम र फाइदाहरू

प्राणायाम योगका आठ अंगहरूमध्येको चौथो अंग हो । प्राणायाम शब्द प्राण र आयाम मिलेर बनेको हो । जीवनको अर्थलाई आत्माको रूपमा लिइन्छ तर यो शरीर मुनि रहेको हावासँग सम्बन्धित छ, जसको मुख्य स्थान हृदयमा हुन्छ । जब एक व्यक्ति जन्मन्छ, उसले गहिरो सास फेर्छ र जब ऊ मर्छ, ऊ पूर्ण रूपमा बाहिर निस्कन्छ । त्यसैले […]

निरोगी जीवनका लागि योग आसन र विधी

योग शब्दको शाब्दिक अर्थ जोड भन्ने हुन्छ । आत्माको परमात्मासित संयोजन गर्नु नै योग हो । तर अहिले योगको परिभाषा बदलिएको छ । अहिले मानिसहरूलाई शारीरिक तथा मानसिक समस्याले सताएको छ । यस अर्थमा अहिले मनसँग शरीरको जोडलाई नै योग मान्ने गरिएको छ । यसर्थ शारीरिक रूपमा स्वस्थ, मानसिक रूपमा शान्त र आध्यात्मिक रूपमा उच्च […]

स्लिम बन्ने चक्करमा …

काठमाडौं । लामा हातखुट्टा, चौडा काँध र देख्दै नमिलेको जस्तो लाग्ने शरीरका कारण केही वर्षअघिसम्म ब्राजिलकी इसाबेल्ला रुसो आफ्नै शरीरलाई हेरेर धिक्कार्ने गर्थिन् । आफ्नो शरीरलाई कुनै पनि हालतमा परिवर्तन गर्न चाहन्थिन् उनी । शरीरको बारेमा कसैले सामान्य टिप्पणी ग¥योे भने पनि उनीभित्र रिसको बाढी आउँथ्यो । उनी आफ्नो उत्तम र सुगठित शरीरको सपनामा नै […]

पेटको दुखाइका लागि उपयोगी हुन सक्छ यी तीन आसन

काठमाडौं । हिजोआजको व्यस्त जीवनशैलीमा खानाको ठेगान नहुँदा नै धेरैमा पेटसम्बन्धी समस्या हुने गरेको देख्न सकिन्छ । ग्यास्ट्रिक रोग अहिले नेपालीको साझा रोग जस्तै बनिसकेको छ । ग्यास्ट्रिकबाहेक एसीडीटी, अपच, कब्जियत आदि पनि अहिले सामान्य बन्न लागिसकेको छ । यस्ता समस्या समाधानको लागि नियमित औषधि सेवन गर्नु पनि महँगो साबित हुन लागिसकेको छ । तर […]

बिहान आलस्य महसुस हुन्छ ? यो योगासनले गर्न सक्छ फाइदा

काठमाडौं । योगका फाइदाहरू असंख्य हुन्छन् । स्वस्थ शरीरको लागि योग, सुन्दर अनुहारको लागि योग, दीर्घरोग नियन्त्रणदेखि फिट रहन पनि योगले फाइदा गर्ने गर्छ । मात्रै योगको आसन फरक हुन सक्छ । लकडाउन वा निषेधाज्ञाको समयमा धेरै मान्छे फिट रहन र आफ्नो स्फूर्ति कायम राख्नको लागि योगको सहयोग लिने गर्छन् । विज्ञहरू भन्छन् यदि हामी […]

के हुन् योगको आठ अंग ?

महर्षि पतन्जली योग अनुशासकको रुपमा मानिन्छ । उनले योगसूत्रको रचना गरेका थिए । योगसूत्रमा चित्तलाई एकाग्र गरेर ईश्वरमा लीन हुने विधान छ । पतन्जलीका अनुसार चित्तको वृत्तिलाई चञ्चल हुनबाट रोक्नु नै योग हो । अर्थात मनलाई स्थिर र शान्त राख्नु नै योग हो । ‘चित्तवृत्ति निरोध’ लाई योग मानेर यम, नियम, आसन आदिलाई योगको मूल […]

योगको उचित विधी र स्वास्थ्य-लाभ

नियमित र सही ढंगले गरिने योग अभ्यासले शरीरलाई लचिलो, फुर्तिलो, बलियो, तन्दुरुस्त र स्वस्थ राख्छ । योगले स्वास्थ्यमा फाइदा गर्छ भन्ने कुरा सबैलाई थाहा छ । यद्यपि योगबाट कसरी स्वास्थ्यमा लाभ मिल्छ ? योग गर्ने खास तौर–तरिका के हुन् ? कस्तो अवस्थामा योग गर्नु उचित हुँदैन ? कस्तो योग आसन एंव विधी बढी सबैका लागि […]

के हो कुण्डलिनी शक्ति ?

हाम्रो शरीरमा ७२ हजार नाडी छ, जो मूल स्थानबाट शरीरको विभिन्न भागमा पुग्छ । जुन स्थानमा धेरै नाडी एकत्रित हुन्छ, त्यहाँ एक चक्र बन्छ । शरीरमा यस्ता ६ मुख चक्र स्थित छ । कतै यसको संख्या सात पनि बताइएको छ । यस चक्रको आकार कमल वा पद्मको रुपमा हुन्छ । यी सबै चक्रलाई एकसाथ षटकमल […]

सिंहआसन : सौन्दर्य बढाउनदेखि टन्सिल निको पार्नसम्म उपयोगी

सिंह आसनको अर्थ सिंहको जस्तो मुद्रा बनाउनु हो । यो आसनमा सिंहले जस्तै गर्जिनु पर्छ । त्यसैले यसलाई कुनै एकान्त वा शान्त स्थानमा गर्नुपर्छ । यो आसन गर्नका लागि खुट्टालाई घुँडामा मोडेर अगाडि टेक्ने । त्यसपछि कुरकुच्चामा बसेर अगाडि झुक्ने र दुवै हातलाई दुवै घुँडाहरुको बीचमा भुइंंमा टेकाउने । त्यसपछि सिंह झैं गर्जिने । यो […]

अनुहारको चमक बढाउन कस्तो योगासन ?

लकडाउन नहुँदो हो त यतिबेला महिलाहरू ब्युटीपार्लर धाइरहेका हुन्थे । सौन्दर्य प्रशाधन खरिद गरिरहेका हुन्थे । तर अहिले त्यस्तो अनुकूलता छैन । कहिलेकाहीँ असहज कुराले पनि नयाँ कुराहरूको खोजी र अभ्यास गर्न प्रेरित गर्छ । लकडाउनले गर्दा ब्युटीपार्लर धाउन नपाएपछि वा सौन्दर्य प्रशाधन उपलब्ध नभएपछि यतिबेला महिलाहरूले त्यसको विकल्प खोजिरहेका छन् । जस्तो कतिपयले घरेलु […]

जिमखाना धाउने कि साइक्लिङ गर्ने ?

कोरोनाले सर्वत्र सन्त्रास र संकट मच्याइरहेकै बेला सरकारले ८२ लाख रुपैयाँ खर्चेर मन्त्री निवासमा जिमखाना बनाउने तयारी ग¥यो । नेता÷मन्त्रीहरुलाई व्यायाम गर्नका लागि भन्दै जिमखाना बनाउने चर्चा भएपछि सर्वसाधरणले अर्को उपाय सुझाए, ‘जिमखाना खोल्नुभन्दा साइकल चढ्ने गर्नु । व्यायाम पनि हुन्छ, राज्यको खर्च पनि कटौती हुन्छ ।’ कोरोना भाइरसको संभावित संक्रमणबाट बच्नका लागि मुलुक लकडाउनमा […]

कुन रोगबाट बच्न कस्तो योगासन ?

वर्तमान मानव समाज मोजमस्ती एवम् ऐशआरमको भोको छ । हरक्षण मोजमस्तीमै भुल्न एवं रमाउने यत्न गरिरहेका देखिन्छन् । यस क्रममा मीठोमसिनो खानेकुरा, आरमपूर्ण दिनचर्या अपनाएको देखिन्छ । तर मीठोमसिनाको चक्करमा अखाद्य कुरा पनि खाएको देखिन्छ वा आफ्नो खानपानमा ध्यान नदिंदा स्वास्थ्यसंग सम्बन्धित समस्या आएको देखिन्छ । जबकी हाम्रो धेरैजसो रोगको कारण नै खराब खानपान बनिरहेको […]

के हो भ्रमण प्राणायाम ?

प्राणायाम भनेको श्वासप्रश्वासको अनुशासित क्रिया हो । प्राणायामले शरीरमा अक्जिनको अभाव पूर्ति गर्नका साथै मनलाई स्थिर र शान्त राख्न सघाउँछ । भ्रमणको अर्थ हो घुमफिर । त्यसैले ‘भ्रमण प्राणायाम’को अभ्यास घुम्दै, टहलिँदै गरिन्छ । भ्रमण प्राणायाम एक प्रकारको श्वासप्रश्वास विधि पनि हो । यो प्राणायामको अत्यन्त सरल रुप हो । यसमा व्यक्तिले आफ्नो सासलाई विशेष प्रकारबाट […]

योग र ध्यान गर्नेबित्तिकै अनुभव गर्न सकिन्छ यस्तो परिवर्तन

तपाईंको उमेर जतिसुकै होस् । तपाईंको अवस्था जस्तोसुकै होस् । योग गर्नका लागि कुनै छेकबार छैन । जहाँ पनि, जहिले पनि तपाईंले योगलाई आफ्नो दैनिकीको हिस्सा बनाउन सक्नुहुन्छ । हामीकहाँ योगको अभ्यास सदियौंदेखि हुँदै आएको छ । हाम्रा पूर्खाहरूले यसको अभ्यास, विकास र विस्तार गरे । आजको दिनमा भने योगको महिमा र महत्वलाई हामीले भुल्दै […]