Comments Add Comment

खाना

List Grid
खानपान शैलीः पितापूर्खाबाट केही सिक्ने कि ?

हाम्रा पिता-पूर्खाले सदियौंदेखि खानपानको आफ्नै विशिष्ठ शैली अपनाउँदै आए । उनीहरु भुँईमा गुन्द्री (सुकुल) ओछ्याएर पँलेटी कसेर बस्थे । शीरको टोपी उतार्थे । आफ्नो भागमा आएकामध्ये केही खानेकुरा अघिल्तिर चढाउँथे । विस्तारै आनन्दपूर्वक भात खान्थे । खाना खाइरहँदा उनीहरु संवाद गर्दैर्नथे । हतार गर्दैनथे । गुनासो गर्दैनथे । जुठो छर्दैनथे । भन्थे, ‘खाना खाँदा राजसी […]

चिनियाँ परिकार, भारतिय स्वादः खाने हो वावर्चीको टाङ्ग्रा चाइनिज ?

अहिले नेपाली मेनुमा एउटा परिकार थपिएको छ, टाङ्ग्रा चाइनिज । खासमा यो इन्डो चाइनिज कुजीन हो । चिनियाहरुको विशेष खान्की । पछि भारतिय भूगोलमा यसको स्वाद र स्वरुप केही फेरियो । अन्ततः चिनिया र भारतिय स्वाद फ्युजन भएर जन्मियो, टाङ्ग्रा चाइनिज । अहिले यही परिकार नेपाली पारखीमाझ आइपुगेको छ । गजब चाहि के भने, चीन […]

यस्तो छ छिटो र मिठो पकाउने विधि

तपाईं भान्साको काममा कति रमाउनुहुन्छ ? खाना बनाउन जाँगर चल्छ ? कति थरीका खानेकुरा बनाउनल सक्नुहुन्छ ? तपाईं भन्नुहोला, ‘खाना पकाउने रहर त लाग्छ, तर त्यती ढंग पुग्दैन ।’ खाना पकाइरहँदा तपाईंले भान्सा धेरै फोहोर बनाउनु हुन्छ होला । मरमसला मिलाउने तौर तरिका नपुग्दो हो । एउटै परिकार बनाउन धेरै समय हुन्छ होला । खाना […]

भान्साको कामः झन्झटिलो कि रमाइलो ?

जब छोरी-बुहारीको कुरा उठ्छ, तब भन्ने गरिन्छ, ‘उनीहरुलाई चुल्हो-चौकामा अल्झाउनुहुन्न ।’ अर्थात छोरी-बुहारीलाई खाना पकाउने, भाँडावर्तन सफा गर्ने काममा मात्र सीमित गर्न हुन्न । हाम्रो बुझाई के छ भने, भात र भान्साको कामले छोरी-बुहारीको खुसी खोस्छ । खाना पकाउने चक्करमा उनीहरुको दिन गुज्रन्छ । खाना तयार गर्नु, पकाउनु, भात पस्कनु, भाँडावर्तन सफा गर्नु । यस्तै-यस्तै […]

‘बर्गर’ दुई हजार बर्ष पुरानो खान्कीः कसरी बनेको थियो ?

‘बर्गर’ आधुनिक जीवनशैलीमा फास्टफुडको यस्तो पर्याय बनेको छ, जो खासगरी युवापुस्ताको रोजाइमा पर्न थालेको छ । घतलाग्दो त के भने, बर्गरको इतिहास दुई हजार वर्ष पुरानो छ ।  यसलाई मंगोलियनहरुले समेत खाने गर्थे । त्यो कुन देश थियो जहाँ सबैभन्दा पहिले बर्गरसँग मिल्दोजुल्दो पकवान बनेको थियो । यस पछि क्रमश बर्गर तवाईको मुखको स्वाद बन्न […]

स्वस्थ्य भोजनको थालीः यसरी तय गरौं

सोच्नुहोस् त, तपाईंले आज के खानुभयो ? भात (चामल) आलुको तरकारी, गोलभेडाको अचार, कालो दाल । एक दुई टुक्रा गाजर वा मुला पनि । दिउसो नास्ता नि ? चाउमिन, मःम, चाउचाउ, बिस्कुट, चिया, कफी आदि । सामान्यतः बिहानको हाम्रो थालीमा जस्तो खान्की हुन्छ, रातीको खानामा पनि त्यही दोहोरिन्छ । दाल, भात, तरकारी । तपाईं/हामीलाई थाहा […]

फाइदा मात्र हैन, हानी पनि गर्छ मेवाले

मेवा, जो सर्वपि्रय फल हो । स्वास्थ्यका लागि यो अति हितकार मानिन्छ । त्यसैले त उखान बनाइएको छ, ‘सेवा गरे, मेवा मिल्छ ।’ अहिले बजारमा मेवा उपलब्ध हुन थालेका छन् । मौसमी फलफूल खोज्नेहरुको लागि यो उपयुक्त रोजाइ बन्नसक्छ । म्याग्नेसियम, पोटासियम, नियासिन, प्रोटिन तथा क्यारोटीनयुक्त तथा डायटरी फाइबरले भरिपूर्ण मेवा शरीरको लागि निकै फाइदाजनक मानिन्छ […]

नेपाल हुँदै भारतमा कसरी पुग्यो मःम ?

खासगरी नेपालको शहरी क्षेत्रमा सधैभन्दा सजिलो र स्वादिलो खानेकुरा के होला ? झटपट जवाफ आउन सक्छ, मःम । एउटा ठट्यौली छ । रेष्टुरेन्टको मेनुमा जतिसुकै आँखा लगाएपनि नेपालीले मगाउने भनेको मःम नै हो । यसबाट नेपालीको जिब्रो मःममा कति पल्किएको छ भन्ने देखाउँछ । अझ काठमाडौंको विशेष खान्की हो, मःम । यो शहरमा यस्ता चोक-गल्ली […]

शरीरको बनावट अनुसार कस्तो खानपान गर्ने ? 

चाहे अग्ला होस् वा पुड्को । चाहे मोटो हुन् वा दुब्लो । शरीरका विविधतालाई हामीले स्विकार्नुपर्छ । यी प्राकृतिक हुन् । र, प्रकृतिका हरेक रचना आफैमा सुन्दर हुन्छन् । त्यसैले हाम्रो शरीर जस्तोसुकै भएपनि त्यो आफैमा सुन्दर हुन्छ । हामीले आफ्नो शरीर मोटो भयो वा दुब्लो भयो भनेर गुनासो गरिरहनुको कुनै तुक छैन । किनभने कतिपय […]

जिन्दगी हुन्छ डामाडोल, जब बिग्रन्छ हर्मोनको खेल

प्रकृतिसँग विच्छेद भएर जसरी हामी बेलगाम जीवन बिताउने रहर गरिरहेका छौं, त्यसले हामीलाई अध्याँरोतर्फ धकेल्दैछ । पुरा शरीरको कन्ट्रोल प्यानल वा स्विच बोर्ड भनिने हाइपोथेलैमसदेखि लिएर शरीरको केमिकल म्यसेन्जरको भूमिका निर्वाह गर्ने हर्मोन्ससम्म स्वास्थ्यको कुनै न कुनै भाग, कुनै न कुनै रुपले अध्याँरोले घेरा हाल्दैछ । यो म्यासेन्जर्स किन असन्तुलित हुन्छ र यसलाई कसरी सन्तुलित […]

सन्तुलित भोजन कस्तो हुनुपर्छ ? स्वास्थ्य र खानपानको यस्तो छ सम्बन्ध

ब्यालेन्स डाइट अर्थात सन्तुलित भोजन । हामीले सुन्दै र भन्दै आयौं । तर, खानेकुरा कसरी सन्तुलित हुन्छ ? यसको सन्तुलन कसरी मिलाउने ? किनभने हाम्रो थालमा अक्सर दाल, भात, तरकारी, अचार हुनेगर्छ । कतिले दुध, दही, मोही पनि समावेश गर्छन् । कतिले घिउ, पनिर समावेश गर्छन् । कतिले माछा, मासु समावेश गर्छन् । कतिले सलाद, सागपात, […]

भान्साको कुराः तौल घटाउन सैफको पानी

खाना खाइसकेपछि हामीमध्ये कतिलाई सोफ चपाउने बानी हुन्छ । त्यसोले रेष्टुरेन्टमा सोफ राखिएको हुन्छ । खासमा सोफको प्रयोग खाना खाएपछि माउथ फ्रेशनरको रुपमा गरिन्छ । यसबाहेक, खानाको स्वाद बढाउन पनि भान्छाहरुमा सोफको प्रयोग हुने गर्छ । जबकी सोफले , खानाको स्वाद बढाउने मात्र नभएर उरक्रचाप नियन्त्रण गर्न देखि वजन कम गर्न पनि मद्दत गर्छ । […]

भान्साको कुराः वहुगुणी र स्वादिलो पार्सले खाने कि ?

हेर्दा धनियाँ जस्तै देखिने बहुगुणी वनस्पती हो, पार्सले । यसलाई जडिबुटीकै श्रेणीमा राखिएको छ । हामी हरेक छाक खानेकुरामा यसलाई मिश्रण गर्न सक्छौ । किनभने यसको खास काम खानाको स्वाद बढाउने हो । तर, यसको औषधीय महत्व पनि कम छैन । पार्सले मध्य पूर्व, युरोप र अमेरिकामा खानाको स्वाद बढाउने प्रयोग हुने गर्दछ । भिटामिन  […]

परम्परागत खाना छाडेर फास्टफुडमा लोभिए नयाँ पुस्ता

तपाईं कति स्वस्थ्य हुनुहुन्छ ? के तपाईंको पेट ठिक छ ? तपाईंको पाचन यन्त्र कति बलियो छ ? संभवत यसको जवाफ निराशजनक आउनेछ । किनभने हामी अधिकांश केही न केही रोग झेलिरहेका छौं । कुनै न कुनै किसिमको औषधी चपाइरहेका छौं । भनौं, निरोगी, तन्दुरुस्त, बलियो छैनौ । हामी मस्त पैदल हिँड्न सक्दैनौ । उन्मुक्त […]

बालबच्चालाई जंकफुड होइन, चोकरयुक्त खानेकुरा

अहिले हाम्रा छोराछोरीको खान्की के छ ? मम, चाउमिन, बिस्कुट, ब्रेड, चिप्स । यी अधिकांश खानेकुरामा मैदाजन्य हुन् । मैदाजन्य परिकार धेरै छन् र स्वादिलो पनि लाग्छ । तर, स्वास्थ्यका लागि त्यती फाइदाजनक छैन । मैदाजन्य परिकारकै कारण उनीहरुमा मोटोपन, मधुमेह जस्ता अनेक समस्या देखापर्ने गर्छ । जबकी उनीहरुलाई स्वस्थ्य, तन्दुरुस्त राख्ने हो भने चोकुरयुक्त […]

राजमाको राजः यसरी मिल्छ स्वास्थ्य लाभ  

राजमा, सजिलै पाइने, सजिलै पकाउन सकिने, स्वादिलो हुने । त्यती मात्र होइन । राजमा स्वास्थ्यको हिसाबले उत्तिकै गुणी खानेकुरा पनि हो । आइरन तथा भिटामिनले भरिपूर्ण राजमाले सम्पूर्ण शरीरलाई पोषण प्रदान गर्छ ।  साथै, यसमा रहेको एन्टीएजिङ तत्वले उमेरको प्रभाव कम गर्नुका साथै अनुहारलाई सुन्दर देखाउँछ । यसबाहेक, पनि राजमाका अन्य धेरै फाइदा छन्, जसको […]

३० काटेसी शरीरको समुचित विकासका लागि कस्तो खानपान गर्ने ?

हामीले देखेका छौं, साना बालबच्चाको शारीरिक विकास छिटो-छिटो हुन्छ । बामे सर्ने शिशु उभिन थाल्छ । हिँड्न थाल्छ । कुद्न थाल्छ । जति-जति उमेर बढ्दै जान्छ, उनीहरुमा शारीरिक परिपक्कता र परिवर्तन पनि आउँदै जान्छ । उनीहरु बर्ष दिनमै फेरिन्छन् । मोटाई, उचाई सबैकुरा बढ्छ । तर, जब उमेरले १८ वा २० बर्ष पुरा गर्छ, त्यसपछि […]

ग्यास बाल्न सिक्दै अभिनेत्री प्रियंका  

अहिले घर-घरमा ग्यास चुल्हो छ । ग्यास चुल्होले खाना पकाउन सजिलो र सरल बनाइदिएको छ । तुलनात्मक रुपमा दाउरा/कोइला बाल्नुभन्दा किफायती पनि छ । धुवाँरहित हुने भएकाले स्वास्थ्यलाई हानी पनि गर्दैन । तर, ग्यास चुल्हो जोखिमरहित भने छैन । खासमा भन्ने हो त अहिले तपाईं/हाम्रो भान्सा धराप बन्न सक्छ । यदि थोरै मात्र असावधानी भइदियो […]

प्याकेटको फ्रुट जुस, स्वास्थ्यका लागि कति हानिकारक ?

अहिले हामीलाई स्वस्थ्य, तन्दुरुस्त हुनुछ । यसका लागि फलफूल खानुपर्छ भन्ने चेत पनि छ । फलफूल भन्दा त्यसको जुस छिटो र मिठो लाग्छ । त्यसो त बजारमा जुस पाइन्छ, तयारी अवस्थाकै । थरीथरीका फ्लेबर, थरीथरी ब्रान्डको जुस बजारमा उपलब्ध छ । यस्ता फ्रुट जुसले स्वास्थ राम्रो हुन्छ भन्ने लाग्छ, स्वादिलो हुन्छ भन्ने लाग्छ । हामी […]

स्वास्थ्य खानपानः तपाईंको थालमा कस्तो परिकार हुनुपर्छ ?

त्यही थालको परिकार, जसले तपाईं निरोगी बनाउँछ । त्यही थालको परिकार, जसले तपाईंलाई रोगको भण्डार बनाउँछ । जब तपाईं जिब्रोको चक्करमा फस्नुहुन्छ, तपाईंको थालमा अस्वस्थ्यकर भोजन समावेश हुन्छ । जब तपाईं स्वास्थ्यप्रति सर्तक रहनुहुन्छ, तपाईंको थालमा स्वस्थ्यकर भोजन समावेश हुनेछ । त्यही भोजन हाम्रो लागि विष बन्छ र त्यही भोजन हाम्रो लागि अमृत बन्छ । […]

घिउ ढुक्कले खानुहोस्, यस्तो छ फाइदा

अहिले धेरैले आफ्नो छाकबाट घिउ कटौती गर्न थालेका छन् । घिउसँग हाम्रो भान्साले दुरी बढाउँदैछ । हामी घिउसँग डराउन थालेका छौं । किन ? किनभने, हामीलाई चिकित्सकले भन्ने गरेका छन्, ‘चिल्लोचाप्लो नखानु ।’ जब हामी मधुमेह, उच्च रक्तचाप जस्ता रोगहरुको भय पाल्छौं, चिल्लो चाप्लो खानेकुरा घटाउन थाल्छौं । त्यसैगरी जब हामी मोटोपन घटाउने चक्करमा लाग्छौं, […]