Comments Add Comment

खाना

List Grid
लामो आयुको राज : जापानीहरु किन खान्छन् सखरखण्ड ?

संसारमा सबैभन्दा लामो आयु बाँच्छन्, जापानीहरु । जापानको पनि ओकिनावाका बासिन्दा सबैभन्दा बढी बाँच्छन् । आखिर उनीहरुको दीर्घायुको रहस्य के हो ? यस सम्बन्धमा अनेकन खोज भएका छन् । हुन त हामी चाहन्छौं, लामो आयु बाँच्न पाइयोस् । तर लामो आयु पाउनका लागि के गर्नुपर्छ ? यसमा हाम्रो खानपान, जीवनशैली जिम्मेवार छ वा जन्मजात गुण […]

खाना संस्कृति : यसरी पाक्न थाल्यो नेपालीको चुल्होमा मःम  

झण्डै ५० वर्ष अघि ललितपुरको मंगलबजारकै भित्रपट्टी रहेको एउटा पुरानो घरमा जब मम पकाएको बास्ना आउँथ्यो । तब बाटो हिँड्नेहरु त्यसै लोभिएर जान्थे । त्यही घरमा पहिलो पटक ममको स्वाद चाखेका गुनागुनी शाक्य भन्छन् ‘कति त बाहाना बनाएर घरभित्र आउन पनि खोज्थे होला । कतिपटक त मलाई नै स्वादले अरुको घरमा समेत तान्ने गथ्र्याे । […]

काउली : बेफाइदा पनि छन्

जाडो मौसम प्रारम्भ हुने बित्तिकैदेखि बजारमा हरेकतर्फ हरिया साग-सब्जीहरु देखिन थाल्छन् । यद्यपि, ती मध्ये एउटा तरकारी जुन अधिकांशलाई मनपर्छ । त्यो हो काउली अर्थात् फूल कोभी । काउलीको तरकारी प्रायः सबैलाई उत्तिकै पि्रय लाग्छ । तरकारीमात्र होइन काउलीको पराठा तथा पकौडा पनि निकै मन पराइन्छ । काउलीको सेवन स्वास्थको दृष्टिकोणले निकै नै फाइदाजनक छ […]

कति हुनुपर्छ प्याजको मूल्य ?  

सरकारी अड्डाबाट सामान्य काम फत्ते गराउन जति घुस दिनुपर्छ, त्यति पैसाले केही बोरा प्याज खरिद गर्न सकिन्छ । एउटा व्यक्तिले दिनभरमा रित्याउने चुरोटको मूल्यले एक केजी प्याज (अहिलेको बजारभाउमा) किन्न सकिन्छ । अनुहार पोत्नका लागि जति मूल्यमा सन-प्रोटेक्सन क्रिम किन्ने गरिन्छ, त्यसले डेढ केजी प्याज आउँछ । शहरका मल्टिप्लेक्स हलमा एक प्याकेट पपकर्न किन्न जति […]

रेड वाइन पिउनु स्वास्थ्यको लागि लाभदायक हुनसक्छ ?

मदिराका कारण विश्वभरीमा हरेक वर्ष दशौं लाख मानिसहरुले मृत्युवरण गरिरहेका छन् । त्यही पनि मानिसहरुले हजारौं वर्षदेखि मदिरा पिउँदै आइरहेका छन् । पछिल्ला केही दशकहरुमा वाइनले एउटा प्रतिष्ठा हाँसिल गरेको छ । त्यो के हो भने यो पेय पदार्थ स्वास्थका लागि असाध्यै राम्रो छ । खासगरी रेड वाइन । यसको सम्बन्ध लामो उमेर तथा मुटुको […]

३५ बर्षअघि काठमाडौंको रेष्टुरेन्ट कल्चर : कति बदलियौं हामी ?

आजभन्दा ३५ वर्ष अघि पाटनको पहिलो रेष्टुरेन्टको रुपमा ‘क्याफे दि पाटन’ खोलेका गुणमुनी शाक्यलाई धेरै पर्यटकहरुले मन जितेर गए । हुन त नेपाली खानाले उनीहरुको पनि मन नजितेको होइन । यही नेपाली संस्कार र खानाका कारण नै पटक पटक एउटै पर्यटकहरु पनि नेपाल आउने गर्छन् । पर्यटकको रोजाई केवल प्राकृतिक सुन्दरता वा अन्य पर्यटकीय स्थल […]

नक्कली र सक्कली घर मसला कसरी चिन्ने ?

तपाईं/हामीले दैनिक खाने मसलाहरु कत्तिको गुणस्तरयुक्त हुन्छ, ध्यान दिने गर्नुभएको छ ? पसलेहरुले खुल्ला ठाउँमा राखेर बेसार, जिरा, गरम मसाला, तरकारी मसला, खुर्सानी पाउडर आदि मसला बेच्छन् । त्यसमा अधिक नाफा कमाउनको लागि अन्य खाद्यान्न समेत ठूलो मात्रामा मिसाउने गरेका हुन्छन् । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागका अधिकारीहरु खुला ठाउँमा बिक्री हुने मसलामा माटोका […]

मौसमी फल अमला : कति गुणकारी ?

जाडो मौसममा अमला सेवनका केहस् विशेष फाइदाहरु छन् । अमलाको सबैभन्दा ठुलो गुण भनेको यसलाई पकाएपछि पनि यसमा समावेश भिटामिन सी यथावत नै रहन्छ । अमलामा क्रोमियम बढि मात्रामा हुन्छ । अमला हरियो होस् अथवा ताजा अथवा सुकाएको भए पनि यसको गुण कहिल्यै कम हुँदैन । अमला धेरै गुणकारी हुन्छ र हरेक मौसममा यसको सेवन […]

एउटा सेफको कथा, जो देशभर रैथाने खाना खोज्न हिँडे

एकपटक तारा रायमाझी पूर्वी नेपालको फन्को लगाउँदै साँझमा ताप्लेजुङ पुगे । राती स्थानियसँग रमझम गर्दै बस्दा कसैले भन्यो, ‘मेरो घरमा फर्सी फल्छ, तपाईंलाई एक ढाकर फर्सी दिन्छु ।’ अर्कोले भन्यो, ‘मेरो घरमा कुभिन्डो फल्छ, एक थुन्से कुभिन्डो दिन्छु ।’ नभन्दै बिहान त्यस्तै भयो । उनी बसेको घरमा कुभिन्डो र फर्सीको थुप्रो लगाइएछ । सुक्रबारको दिन […]

खाने होइन त हलुवाबेद ?

के तपाईंले हलुवाबेद खानु भएको छ ? खानुभएको भए कस्तो स्वादको हलुवाबेद खानु भएको छ ? सामान्यतया मानिसहरुको बुझाईमा काँचो हलुवाबेद टर्राे हुन्छ र पाकेको हलुवाबेद गुलियो हुन्छ । तर, सबै अवस्थामा यो बुझाई काम नलाग्न सक्छ । चिनियाँहरुले हलुवाबेदलाई विश्वव्यापी गराएका हुन् । चिनियाँ हलुवाबेद बढी टर्राे हुने गर्छ । तर, जापानीहरुले सोही जातको […]

जाडोयाममा रातो तरकारीका फाइदा

यदि तपाईं जाडो मौसमा रातो तरकारी सेवन गर्नुहुन्छ भने तपाईंले आफूलाई स्वस्थ राख्न सफल हुनु हुन्छ । संसारभरीका चिकित्सकहरु स्वस्थ रहनका लागि मानिसहरुलाई पर्याप्त मात्रामा तरकारीहरुको सेवन गर्ने सल्लाह दिन्छन् । हरिया तरकारीमा हेमोग्लोबिन, भिटामिन र आइरन पर्याप्त मात्रामा पाइन्छ । त्यसले हाम्रो शरीर स्वास्थ्य र तन्दुरुस्त रहन्छ । ती हरिया तरकारीको पौष्टिकता रातो तरकारी […]

जाडोयाममा सुन्तला : स्वास्थका लागि फाइदाजनक

जाडो मौसममा सुन्तला, मौसम जस्ता फलफूलहरु सर्वत्र पाउन सकिन्छ । यद्यपि, भिटामिन सी पर्याप्त मात्रामा समावेश भएको सुन्तला जाडो याममा तपाईंका लागि लाभदायक हुन्छ । यदि तपाईंलाई ब्लडप्रेसरको समस्या छ भने सुन्तलालाई आफ्नो खानपानमा समावेश गर्नुपर्छ । किनभने, सुन्तलाले सोडियमको मात्रालाई सामान्य बनाएर ब्लडप्रेसरलाई ठीक राख्छ । यति मात्र नभएर दिनहुँ सुन्तलाको सेवनले मृगौलामा हुने […]

राम्रा रेष्टुरेन्टले बासी र अस्वस्थ खानेकुरा बेच्दैन – मधुसुदन ढकाल

हामीकहाँ रेष्टुरेन्ट संस्कृति बढ्दो छ । स्वाद फेर्नका लागि रेष्टुरेन्टको मेनु चाहर्ने उपभोक्ताको संख्या थपिदैछ । खासगरी सप्ताहन्त परिवारसहित रमाइलो गर्नका लागि रेष्टुरेन्ट पुग्ने ट्रेन्ड छ । अर्कोतिर रेष्टुरेन्टको खानपान स्वस्थ्यकर हुँदैन भन्ने जमात पनि सानो छैन । रेष्टुरेन्टले ताजा, शुद्ध, पोषिलो खानेकुरा नै पस्कन्छ भन्ने कुरामा शंसय नै छ । त्यसैगरी रेष्टुरेन्टले जथाभावी शूल्क […]

एक कप चिया : भलाकुसारीदेखि भाइचारासम्म

जब तपाईं कुनै आफन्तकाहाँ पाहुना लाग्नुहुन्छ, तात्तातो चियाले तपाईंको स्वागत गर्नेछन् । जब तपाईं बिहान उठ्नुहुन्छ, एक कप चियाबाट आफ्नो दैनिकी सुरु गर्नुहुनेछ । जब कुनै साथीले तपाईंलाई भेटघाट वा भलाकुसारीका लागि आमन्त्रण गर्नेछन्, ‘आज यसो बसेर एक कप चिया पिउनुपर्‍यो’ भन्छन् । जब तपाईं कुनै कुराले फुरुंग हुनुहुनेछ, एक कप चियामा खुसी साट्न मन […]

डिनरमा रोटी-तरकारीको बिकल्प खोज्ने कि ?

के तपाईं पनि रातिको खानामा प्रायः रोटी-तरकारी खानुहुन्छ ? नेपालको तराई तथा शहरी क्षेत्रका अधिकांश घरहरुमा रातिको खानामा रोटी-तरकारी खाने चलन छ । त्यसो त तरकारीहरु सधैं नै स्वास्थ्यका लागि राम्रो मानिन्छन् र रोटी पनि फाइबरले भरिपूर्ण हुन्छ । तर, स्वास्थ्य-विशेषज्ञहरुका अनुसार डिनर अर्थात रातिको खानमा रोटी-सब्जी खानाले तपाईंको तथा तपाईंको परिवारका सदस्यहरुको स्वास्थ्य राम्रो […]

विश्वमा चियाको लत : युनानदेखि युरोपसम्मको संघर्षपूर्ण यात्रा

इसापूर्व २७३७ मा चीनको हाल युनान प्रान्त रहेको क्षेत्रमा शासन सत्ता सम्राट सेन नोङले सम्हालिरहेका थिए । उनी एक शासक मात्रै थिएनन्, कुशल वैज्ञानिक पनि थिए । राज्य सञ्चालनको काम छाडेर एक अध्ययनको लागि उनी बगैंचामा पानी तताउँदै थिए । पानी उम्लिरहेको उनको भाँडोमा एउटा चियाको पात खस्यो । त्यहीँ भाँडोबाट निकालेर उनले एक गिलास […]

जाडोमा बदाम : कति स्वादिलो, कति पोषिलो ?

मौसमले बर्खा सकिएको जनाउ दिएपछि कुटो बोकेर गाउँले किसानहरु बदाम खन्न जान्छन् । पानी पनि नचाहिने पाखा बारीमा लगाइने फल हो बदाम । यसले बारीमा अरु फल लगाउन कुनै बाधा पुर्‍याउँदैन । यो खानमा मिठो र पौष्टिक युक्त मात्रै नभएर यसको बिरुवाहरु गाईबस्तुलाई दिन पनि उपयोगी हुने भएकोले यो केवल जरामा फल्ने फल मात्र नभएर […]

किन खराब मानिन्छ मदिराको लत ?

मदिरा पिउने अधिकांशलाई थाहा छ, ‘यसले मेरो स्वास्थ्यलाई खराब गर्छ ।’ आफ्नो स्वास्थ्य बिगार्ने थाहा हुँदाहुँदै पनि मान्छेले मुखमा बुझो लगाउन सक्दैन, जब मदिरा पिउन बस्छन् ।  किन ? प्रायः मानिसले देखासेखीमा वा रमाइलोका लागि मदिरा चाख्छन् । पहिलो पटक मदिरा सेवन गर्दा यसको स्वाद बस्दैन । न त यो स्वादिलो नै लाग्छ । तर, […]

काँसको थालमा खाना खाँदा स्वास्थ्यलाई फाइदा  

खाना कस्तो खान्छौं त्यही अनुसार हाम्रो स्वास्थ्यस्थिति निर्धारण हुन्छ । खाना कसरी खान्छौं त्यसले पनि हाम्रो स्वास्थ्यमा प्रभाव पार्छ । त्यतिमात्र होइन, खानाका लागि कस्तो भाँडावर्तन प्रयोग गरिन्छ भन्ने कुराले पनि स्वास्थ्यसँग नाता जोड्छ । पछिल्लो समय प्लास्टिक हाम्रो जीवनको एउटा अंग बनिसकेको छ । यसले हाम्रो जीवनमा गम्भीर किसिमका रोगहरु पनि निम्त्याउँदै छ । […]

नक्कली र सक्कली मह कसरी छुट्याउने ?

मह मानव स्वास्थ्यको लागि फाइदाजनक खाने कुरा हो । यसको माग पनि बजारमा यही कारणले धेरै हुने गर्छ । यही आवश्यकताका कारण अर्गानिक मह भन्दै बजारमा नक्कली महको बिगबिगी पनि धेरै छ । महको शुद्धताबारे जानकारी नभएकाहरु बजारमा विभिन्न बाहामा ठगिने गरेका हुन्छन् । चिनी पानीमा मौरीको चाका भिजाएर ‘शुद्ध मह’ भन्दै बेच्ने गरिन्छ । […]

केराको बुङ्गा : कति स्वादिलो, कति स्वास्थ्यकर ?

केराको बुङ्गाको अचार कम्ता स्वादिलो हुँदैन । अचार बनाउन गाह्रो पनि छैन । बुङ्गाको पत्र-पत्र फूल निकालेर त्यसैको अचार बनाइन्छ । यसका लागि उक्त पत्रे फूल बफ्याउनुपर्छ । यसमा नुन, खुर्सानी र छोप राख्नुपर्छ । त्यसमाथि कागतीको रस भए काइदा हुन्छ । यसलाई तपाईंले फरक ढंगले पनि तयार गर्न सक्नुहुन्छ । तर, यहाँ चर्चा अचारको […]