Comments Add Comment

धर्म-संस्कार

List Grid
धनतेरसमा किन सुनचाँदीको खरिदारी गरिन्छ ? घतलाग्दो छ कारण

दशैं-तिहार एक अवसर पनि हो, धन-सम्पति जोड्ने । तिहारमा लक्ष्मी पूजा गरिन्छ, जो धनको प्रतिक हो । यही मेसोमा बहुमूल्य धातु लगायत सरसामान, गाडी आदि खरिद गर्ने चलन छ । अतः खरिदारीका लागि धनतेरस उपयुक्त अवसर मानिन्छ । पञ्चाङ्ग बमोजिम प्रत्येक वर्ष कार्तिक कृष्ण पक्षको त्रयोदशी अर्थात काग तिहारका दिन धनवन्तरी त्रयोदशी मनाइन्छ, जसलाई धनतेरस […]

दीपावलीमा किन दियो बालिन्छ ? घतलाग्दो छ कुरा

तिहारलाई किन दीपावली भनिएको होला ? तिहारमा किन दियो बालिएको होला ? के यो रमाइलोसँग मात्र सम्बन्धित छ ? तिहारमा दियो बाल्नु वा झिलिमिली बनाउनुको खास अर्थ र महत्व छ । धार्मिक, सामाजिक, मनोवैज्ञानिक महत्व छ । तिहार शरद ऋतुमा पर्छ । यो भनेको जाडो महिनाको प्रारम्भ हो । यही बेलादेखि वायुमण्डलमा चिसो हावा चल्न […]

श्रीमद्भगवत गीताको अनमोल बचन, जसले हाम्रो जीवन बदल्न सक्छ

कर्मद्वारा नै जीवनलाई श्रेष्ठ बनाउन सकिन्छ । सर्वोत्तम बनाउन सकिन्छ । कर्म हरेक समस्याको समधान हो । सार्थक ढंगले गरिएको कर्मले जहिले पनि सकारात्मक नतिजा दिन्छ । पौराणिक ग्रन्थ श्रीमद्भगवत गीताले हामीलाई यसरी नै कर्मयोगी बन्न प्रेरित गरेको छ । यो ग्रन्थ आजभन्दा करिब ५ हजार बर्ष पहिले अर्थात कलियुगको आरम्भमा रचना भएको मानिन्छ । […]

गुरु नानकका अनमोल वचन, जसले उत्साह र उर्जा जगाउँछ 

गुरु नानक देव सिख धर्मका पहिलो गुरु थिए । गुरु नानकले नै ‘सिख धर्म’का स्थापना गरे । उनको जन्म सन् १४६९ अपि्रल १५ मा भएको थियो, पञ्जाब प्रान्तमा । अहिले यो स्थापन पाकिस्तानमा छ । उनी बाल्यकालदेखि नै आध्यात्मिक ज्ञानका प्रवर्तक थिए । उनको बुझाई थियो कि, यो संसार ईश्वरद्वारा बनाइएको । हामी उनैका सन्तान […]

रत्नाकर डाकु यसरी महर्षि वाल्मीकि भए, पढौं उनको अनमोल वचन

महर्षि वाल्मीकि, जो रामायणका रचियता हुन् । पुराण अनुसार उनको जन्म नागा प्रजातिमा भएको थियो । ऋषिमुनि बन्नुअघि उनी एक डाकु थिए । त्यसबेला उनलाई रत्नाकर भनेर चिनिन्थे । भनिन्छ, वाल्यकालमा उनलाई एक निसन्तान दम्पतीले चोरेका थिए । उनीहरुकै काखमा रत्नाकर हुर्किए । जवान भएपछि रत्नाकरले विवाह गरे । विवाहपछि नै हो उनी कुकर्ममा लागेको […]

चाणक्यका तीन भनाइ, जसले हाम्रो सोच बदलिदिन्छ 

आचार्य चाणक्य, जसले आफ्नो कुटनीतिको बलमा साधारण चन्द्रगुप्तलाई राजा बनाइदिएका थिए । उनले ‘चाणक्य नीति’ नामक पुस्तक लेखेका छन् । यस पुस्तकमा जीवन र जगतका बारेमा थुप्रै कुरा लेखिएका छन्, जो हामीलागि  अनुकरणिय हुनसक्छ । साथै यसले हामीलाई सार्थक मार्ग पहिल्याउन मद्दत गर्छ । धन खर्च गर्दा सोंच विचार गरौं धन आफैमा पूर्णता होइन । […]

सकारात्मक चिन्तनः जीवनलाई फरक ढंगले बुझ्ने कि ?

अहिले समाजलाई सबैभन्दा बढी कुन कुराले ध्वस्त बनाउँदै लगेको छ ? सामाजिक सद्भाव कुन तत्वले विथोल्दैछ ? आपसी प्रेम र मेल-मिलापमा कुन चिजले भाँजो हाल्दैछ ? एउटा जवाफ हो, शंका-उपशंका । शंका-उपशंका गर्नु पनि अस्वस्थ्य वा दुषित मनको अवस्था हो । शंका-उपशंका गर्ने बानी आफैमा भयावह हुन्छ । शंकाले मानिसलाई अलग गराउँछ, यो एक विष […]

पौराणिक रहस्यः के वास्तवमै रावणको टाउको दश वटा थियो ?

असत्यमाथि सत्यको जीत भएको प्रतिकात्मक सन्देश छ, विजय दशमीको । धार्मिक कथन अनुसार यस दिन भगवान रामले रावणलाई बध गरेका थिए । रावण, लंकाको राजा । उनको प्रवृत्ति राक्षसी हो । तस्विरमा रावणलाई दश वटा टाउको भएको देखाइन्छ । के वास्तवमै रावणको दश वटा टाउको थियो ? यसको कुनै सांकेतिक अर्थ होला ? पक्कैपनि, रावणको […]

टिका लगाउँदा किन आशिष दिइन्छ ? 

आज विजयदशमी । मान्यजन, आफन्तबाट टिका थाप्ने दिन । निधारमा रातो  (कतिले सेतो) टिका थापेर, जौबाट उमारिएको जमरा पहिरिएर मान्यजनबाट आशिष लिने गरिन्छ । आशिष अर्थात आर्शिवाद । आफ्नो उन्नती, प्रगति, दीर्घायुका लागि मान्यजनले राख्ने सदिच्छा । हुन त अहिले धेरैले टिका लगाइदिएपनि आशिष (श्लोक बाचन) गर्दैनन् । कतिले यसलाई कष्ठ गरेका हुादैनन्, कतिले यसको […]

सयौं वर्ष पहिले किन उडाइन्थ्यो चंगा ? यस्तो छ दशैं र चंगाको नाता

शरद ऋतुको मौसम यसैपनि मादक । खुलेको निलो आकाश । वहकिने शीतल हावाको झोंका । पृष्टभूमीमा गुञ्जने मालाश्री धून । यस्तो बेला आकाशमा उन्मुक्त बत्तिइरहेका रंग-विरंगी चङ्गा देख्दा कसको मन उमंगले भरिदैन ? कसको मन फुरुंग हुँदैन ? खेतबारीमा लहलह धान झुलिरहेका छन् । कान्ला-कान्लामा सायपत्री फूलको थुँगा लाग्दैछ । अर्थात दशैंले घर-आँगनको संघार टेकिसकेको […]

महाअष्ठमीः आफैभित्रको पाशविक तत्वलाई बलि दिने कि ?

आज महाअष्ठमी । अर्थात दशैं सुरु भएको आठौं दिन । अन्य दिनको झै अष्ठमीको पनि विशेष महत्व छ । खासगरी यस दिन महाकालीको विशेष पूजाआजा गरिन्छ । शक्तिपीठहरुमा पूजाआजा गरि पशु बलि दिने गरिन्छ । बलि दिएमा के हुन्छ ? हामीलाई लाग्छ, धर्म हुन्छ । देवी प्रशन्न हुन्छिन् । के वास्तविकता त्यस्तै होला त ? […]

कसरी मनाइन्छ फूलपाती ? घतलाग्दो छ कथा

दशैं केवल रमाइलो गर्ने पर्व मात्र होइन । यसका अनेक विशेषता र महत्व छन् । सामाजिक महत्व छन्, जसले समाजलाई एकसूत्रमा जोड्छ । धार्मिक महत्व छ, जसले शक्ति र सत्यको जीत हुन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ । आर्थिक महत्व छ, जसले  लत्ताकपडादेखि खाद्यन्नसम्मको बजार उत्कर्षमा पुर्‍याउँछ । भावनात्मक महत्व छ, जसले टाढा-टाढा रहेका आफन्तलाई एकै थलोमा […]

नवरात्रिमा श्रीमान्-श्रीमतीबीच किन दुरी जरुरी ? यस्तो छ कारण

माता दुर्गाको पूजा आरधना गर्दै नवरात्रि मनाइने गरिन्छ । हिन्दु धर्ममा यस पूजा आरधनाको निकै ठूलो महत्व छ । त्यसैले, नवरात्रीमा चोसो बस्ने, नुहाईधुवाई गर्ने, मन्दिर जाने जस्ता कुराहरुलाई प्राथमिकतामा राख्ने गरिन्छ । यस क्रममा श्रीमान् श्रीमतिबीचको सामिप्यतालाई पनि वर्जित गरिन्छ । यसको पछाडि धार्मिक मात्र हैन, वैज्ञानिक कारण पनि छ । पूजा अधुरो रहन […]

नवरात्रीका यी ८ रहस्य जुन तपाईंलाई थाहा नहुन सक्छ

हिन्दू धर्माबलम्बीहरुले हर्षोल्लासको साथमा मनाउने दशैं पर्वलाई धेरैले सामान्य रुपमा राम्रो लगाउने मिठो खाने, पारिवारिक भेटघाट र रमाइलो गर्ने पर्वको रुपमा लिने गर्छन् । तर, यो पर्वको धार्मिक महत्व एकदमै पनि ठूलो रहेको छ । दशैंलाई नवरात्री भनेर पनि चिन्ने गरिन्छ । घटस्थापना देखि सुरु हुने अश्विन शुक्ल प्रतिपदाबाट सुरु हुने नवरात्रीको समयमा नौ दिनसम्म […]

आज घटस्थापनाः दशैंमा टिकासँगै जमरा किन लगाइन्छ ?

हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले हर्षोल्लासको साथमा मनाउने दशैं पर्व हाम्रो घरआँगनमा आइसकेको छ । पारिवारिक मिलनको चाडको रुपमा लिइने दशैंको सबैभन्दा आकर्षक र महत्वपूर्ण पक्षको रुपमा आफ्नो मान्यजनको हातबाट टिका जमराको साथमा आर्शिवाद ग्रहण गर्नुलाई मानिन्छ । रोजगारीको कारण वर्षदिनसम्म घरबाहिर रहेका व्यक्तिहरु सकेसम्म मान्यजनको हातबाट टिका ग्रहण गर्न आफ्नो घर पुग्ने गर्छन् । आफ्नो घरमा मात्रै […]

घटस्थापना कहिले गर्ने ? यस वर्ष शुभ मुर्हूत यस्तो छ

महान पर्व बडादशैंको उल्लास सुरु भइसकेको छ । यस वर्षको असोज २४ बाट नौरथा सुरु हुँदैछ । नौरथामा नौ दिनसम्म दूर्गा भवानीको पूजा उपासना गरिन्छ । हिन्दू धर्माबलम्बी भक्तजनहरुले यी नौ दिनमा आफ्नो घरमा घटस्थापना गरी अखण्ड ज्योति स्थापना गरेर नौ दिनको उपवास राख्छन् । यसपालि नवरात्रमा घटस्थापना एवं अखण्ड ज्योति प्रज्ज्वलनको शुभ मुहुर्त कहिले […]

भविष्य पुराणका अनुसार श्राद्ध १२ प्रकारका हुन्छन्

हिन्दू धर्ममा श्राद्ध पितृहरूलाई प्रसन्न पार्नका लागि गरिने महत्वपूर्ण कार्य हो । श्राद्ध गरेर आप\mना पितृहरूको सम्झना गरिन्छ र उनीहरुको आत्माको शान्तिका लागि धार्मिक कार्य गरिन्छ । धर्म ग्रन्थहरूमा श्राद्धका विषयमा थुप्रै कुरा गरिएको पाइन्छ । त्यसमध्ये यसको प्रकारका सम्बन्धमा पनि बताइएको छ । सबै श्राद्धको फरक महत्व हुने गर्छ । भविष्य पुराणले श्राद्ध १२ […]

श्रद्धा किन गरिन्छ ? यस्तो छ घतलाग्दो पक्ष

शास्त्रहरूमा बताइए अनुसार अहिले चलिरहेको पितृपक्ष एक प्रकारले पितृहरूको सामूहिक मेला हो । यो पक्षमा सबै पितृहरू पृथ्वीलोकमा बस्ने आफ्ना सन्तानहरूकहाँ बिना आहृवान नै आउँछन् अनि उनीहरूले अर्पण गरेका गरेका तर्पण, पिण्ड आदि प्रसादबाट तृप्त भएर उनीहरूलाई अनेकानेक शुभाशीर्वाद प्रदान गर्दछन् । फलस्वरूप श्राद्धकर्ताले अनेक प्रकारका सुख प्राप्त गर्दछ । यसकारण श्राद्ध पक्षमा आफ्ना  पितृका […]

सोह्र श्राद्ध, पितृहरूलाई प्रसन्न तुल्याउने १६ विशेष दिन

आजबाट १६ श्राद्ध सुरु भएको छ।  १६ दिनसम्म पितृप्रतिको सम्मान प्रकट गरिने भएकाले यस अवधिलाई पितृ पक्ष भनिन्छ ।  श्राद्ध पक्षका १६ दिनमा भाद्रशुक्ल  पूणिर्माको दिन पूणिर्मा तिथिको श्राद्ध गरिन्छ ।  यसपछि आश्विन कृष्ण पक्षका १५ दिन क्रमशः प्रतिपदादेखि  अमावस्यासम्म तिथिअनुसार श्राद्ध गरिन्छ।  अन्तिम दिन सर्वपितृमोक्ष अमावस्या पर्छ । पितृहरूलाई प्रसन्न पार्न तथा जानेर वा […]

किन हामीमा आध्यात्मिक चेत हुन आवश्यक छ ?

हामी अहिले सांसरिक जीवनमा मस्त छौं । भौतिक सुख-सुविधा हाम्रा पहिलो लक्ष्य बन्दैछ । यस्तो अवस्थामा हामीलाई धर्म, कर्म सबै बेकार लाग्न सक्छन् । आडम्बर लाग्न सक्छन् । किनभने हरेक कुरामाथि तार्किक एवं वैज्ञानिक जवाफ खोज्ने भइसकेका छौं । यस्तै आँखाले हेरिरहेका छौं, अध्यात्मलाई पनि । अध्यात्म भन्नसाथ हामीलाई आडम्बर लाग्छ । वा पुरातन सोंच […]

रहस्यमयी हुन्छन् यी ५ राशिका मानिस 

केही मानिसलाई बुझ्न साँच्चिकै कठिन हुन्छ ।  यस्ता मानिस कतिपय अवस्थामा नसोचेको व्यवहार गरेर सबैलाई आश्चर्यचकित पार्छन् ।  यो मान्छेले अब के गर्छ भनेर कसैले अनुमान नै लगाउन सक्दैन।  तर ज्योतिष शास्त्रका माध्यमबाट त्यस्ता मानिसका विषयमा सजिलै  जानकारी लिन सकिन्छ अर्थात् उनीहरूलाई सहजै बुझ्न सकिन्छ।  जन्म समयमा पर्ने ग्रह नक्षत्रको स्थिति वा तिनको सीधा प्रभाव […]