Comments Add Comment

बच्चा

List Grid
बच्चालाई आफूले चाहेजस्तो बनाउन खोज्दा

एउटा भनाई छ, ‘हरेक बच्चा आफैमा विशेष हुन्छन् ।’ उनीहरुको आप्mनै खुबी, क्षमता, रुची हुन्छ । उनीहरुसँग केही आफ्नै जन्मजात गुण हुन्छन् । पारिवारिक वातावरणले पनि उनीहरुमा केही प्रभाव पारेको हुन्छ । त्यही अनुसार बच्चाको गुण, क्षमता, स्वभाव, प्रवृत्ति आदि विकास हुन्छ । जति–जति हुर्कदै जान्छ, उनीहरुको स्वभाव, गुण र क्षमता पनि प्रकट हुँदै जान्छ […]

बच्चालाई नभनौं, ‘तिमी नै सर्वोपरी हौ’

एक अंग्रेजी पुस्तकमा लेखिएको छ, ‘जब आमाबुबाले बच्चाको आत्मसम्मान बढाउने चक्करमा हरेक कुरा उनकै मर्जी अनुसार गर्ने छुट दिन्छन्, त्यसले बच्चालाई खुसी दिने होइन । बरु, हरेक कुरा आफु अनुसार हुनुपर्छ भन्ने मान्यता विकास हुनपुग्छ । उनीहरु आफुलाई सर्वोपरी ठान्न थाल्छन् ।’ जुन बच्चालाई अनावश्यक तारिफ गरेर हुर्काइन्छ, उनीहरुले ठूलो भएर समस्याको सामाना गर्न सक्दैनन् […]

बालबच्चालाई सिकाउनैपर्ने यी आनीबानी, जसले निरोगी र खुसी बनाउँछ

हामी कामना गर्छौं, आफ्ना बालबच्चा सधैं निरोगी होस्, तन्दुरुस्त होस् । बलियो र फूर्तिलो होस् । जब कोही रोगमुक्त हुन्छन्, खुसी स्वतः प्राप्त हुन्छ। आफ्नो बालबच्चा कसरी निरोगी हुन्छन् ? कसरी जीवनभर खुसी हुन्छन् ? यसका लागि अनुशासित जीवनशैली र खानपान नै मुख्य कुरा हो । जब बच्चाले अनुशासित जीवनशैली पालना गर्छन्, सोही अनुरुप खानपान […]

बच्चा रोयो ? फकाउनु पर्दैन

जब बच्चा रुन थाल्छ, आमाबुबालाई पो पिरलो । कसरी फकाउने ? मोबाइल खेलाउन दिने कि, चाउचाउ खान दिने कि, बोकेर घुमाउने कि, कथा सुनाउने ? जबसम्म बच्चा शान्त हुँदैनन्, आमाबुबाले अनेक गर्नुपर्छ । जबकि बालबच्चालाई रुनका लागि ठूलो निहुँ चाहिँदैन । स-साना कुरामा पनि उनीहरू बेपत्तासँग रोइदिन्छन् । भोक लाग्यो रुन्छन् । खेल्नेकुरा पाएनन् रुन्छन् […]

बच्चालाई जित्न मात्र होइन, हार्न पनि तयार राखौं

एक बच्चा थिए, आज्ञाकारी र मेधावी । पढाईमा सधै अब्बल । विज्ञानमा उनले सतप्रतिशत अंक हासिल गरे । जिन्दगीभर उनी दोस्रो भएनन् । हरेक परीक्षामा प्रथमका प्रथम हुँदै गए । उनी इन्जिनियर बन्न चाहन्थे । इन्जिनियरिङको पढाई पनि उसैगरी पुरा गरे । पढाई सक्दा नसक्दै उनलाई जागिरको अफर आउन थाल्यो । उनले लोभलाग्दो जागिर सुरु […]

बच्चालाई मास्क नलगाउन विशेषज्ञको चेतावनी

१३ जेठ, काठमाडौं । जापानको बाल चिकित्सा संघले आफ्ना दुई वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई मास्क नलगाइदिन सुझाव दिएको छ । संघले उनीहरुलाई मास्क लगाइदिँदा श्वासप्रश्वासमा समस्या उत्पन्न हुन सक्ने र बाच्चाहरु निसास्सिने जोखिम रहेको बताएको छ । वेबसाइटमा सार्वजनिक गरेको एक सूचनामा संघले बच्चाको श्वासनली निकै सानो हुने र मास्क लगाउँदा श्वासप्रश्वासको लागि मुटुले धेरै […]

टुरेन्ट सिन्ड्रम : बालबच्चामा हुनसक्छ यस्तो समस्या।

कतिपय बच्चाहरु खासगरी २ देखि १४ बर्ष उमेर समूहका बच्चाले असामान्य गतिविधि देखाउन सक्छन् । उनीहरुको शारीरिक हाउभाउ सामान्य नहुन सक्छ । जस्तो कि, आँखा घुमाइरहने । एकातिर टाउको बाटार्ने । मुख बङ्याउने । काँध उचाल्ने । यस्तो समस्या देखिएमा टुरेन्ट सिन्ड्रोम हुनसक्छ । यो मानसिक विकार हो । यस्तो ५ देखि ९ बर्ष उमेरका […]

एकल सन्तानका अभिभावक : बच्चाका लागि बच्चा बनौं  

जन्मान्तर वा जन्मदरबारे एउटा गजबको भनाई छ, ‘थोरै भए पुगिसरी ।’ अर्थात जति थोरै सन्तान हुन्छन्, उत्तिनै पालन–पोषण गर्न सहज हुन्छ । धेरै सन्तान हुर्काउँदा जति अभाव र समस्याहरु झेल्नुपर्छ, थोरै सन्तानका हुर्काउँदो त्यस्तो हुँदैन । यहि मान्यतालाई शिरोधर गर्दै थुप्रै दम्पतीले एउटा सन्तानमा चित्त बुझाईरहेका छन् । एउटा मात्र सन्तना भए उनलाई आमाबुवाले पर्याप्त […]

बालबच्चाले सामान्य जीवनयापनका कुरा कति जानेका छन् ?

अहिले धेरैजसो घरमा एकल सन्तान हुर्किरहेका छन् । उनीहरूको खेल्ने साथी हुँदैनन् । आफू समानका साथी नभएपछि उनीहरू एक्लिन्छन् । जब बच्चा एक्लिन्छन्, उनीहरूलाई आफ्नो मन बहलाउनका लागि मोबाइल चाहिन्छ । टेलिभिजन चाहिन्छ । खेल्ने साथी नभएपछि उनीहरू मोबाइलमा गेम खेलेर समय कटाउँछन् । टिभीमा कार्टुन हेरेर आफूलाई भुलाउँछन् । अहिलेको अवस्था के छ भने, […]

बच्चालाई सिकाउने कि बच्चाबाट सिक्ने ?

अक्सर हामी बालबच्चालाई भन्ने गर्छौं, ‘ठूलो मान्छे हुनुपर्छ ।’ तर, बालबच्चालाई हेरेर हामी कहिल्यैपनि सोच्दैनौं, ‘सानो पनि हुन सिक्नुपर्छ ।’ हामीलाई लाग्छ, ‘मैले धेरै कुरा जानेको छु । बुझेको छु । सिकेको छु । भोगेको छु ।’ आफुले सुनेको एवं सिकेको कुरा नै बच्चाहरुलाई सिकाइरहेका हुन्छौं । के गर्ने, के नगर्ने भनी उनीहरुलाई निर्देश गरिरहेका […]

बच्चाहरु मोटाएर हैरान

विगतमा बुवाआमाहरुको चिन्ताको विषय हुन्थ्यो, आफ्ना बालबच्चा दुब्लो÷पातलो भएकोमा । अहिले अवस्था ठिक विपरित छ । बालबच्चाको मोटोपन उनीहरुको टाउको दुखाइको विषय बन्दैछ । बालबच्चा जब अस्वभाविक रुपमा मोटाउन थाल्छन्, अभिभावकको चिन्ता बढ्दै जान्छ । कसरी उनीहरुको मोटोपन नियन्त्रण गर्ने ? उपायको खोजी हुन्छ । कतिले दौडन पठाउँछन्, कतिले खेलकुदमा लगाउँछन्, कतिले खानपानमा कटौती गर्छन् […]

बच्चालाई भनौँ, ‘तिम्रो काम तिमी आफैँ गर्नुपर्छ’

अहिले सम्भवत तपाईंहरु बालबच्चासँग रमाइरहनुभएको छ । कामधन्दाको कारण बालबच्चालाई दिन नपाएको समय अहिले मनग्गे रूपमा दिन पाउनुभएको छ । बालबच्चासँग हाँस्दै, खेल्दै रमाउँदै दिनहरु बिताइरहनुभएको होला । बालबच्चासँग हेलमेल एवं घुलमिल हुनुपर्छ । यसले उनीहरु पारिवारिक माहोलमा रमाउने बानी पर्छ । साथै, सामाजिक व्यवहार पनि सिक्ने मौका पाउँछन् । त्यसैले तपाईं बच्चाहरुसँग कसरी समय […]

चकचके भर्सेस ज्ञानीः तपाईको बच्चा कस्तो हुनुपर्छ ?

तपाईको घरमा बच्चा छन् ? कति बर्षका ? दुई, तीन, चार, पाँच, छ । तपाई यी बच्चाहरुबाट के कुरामा हैरान हुनुहुन्छ ? खाना ख्वाउन ? दिसा-पिसाब गराउन ? सुताउन ? खेलाउन ? धेरैको जवाफ आउनसक्छ, ‘होइन, जति गरेपनि बच्चाले सरसामान लथालिंग बनाइदिन्छ । छरपस्ट बनाइदिन्छ ।’ हो त, यस उमेरका बच्चा चञ्चल हुन्छन् । उनीहरु […]

बच्चालाई असफलता सामना गर्न कसरी सिकाउने ?

‘मम्मी, आज मैलें राम्रो ड्रइङ बनाएँ । स्कुलमा ड्रइङ कम्पिटिशन थियो । तर, मैले प्राइज पाइन ।’ जब सानी छोरी घरभित्र प्रवेश गर्नसाथ यसो भन्छिन्, तपाई के जावफ दिनुहुन्छ ? विस्मयको सुस्केरा हाल्नुहुन्छ ? शिक्षकलाई गल्ती देखाएर गाली गर्नुहुन्छ ? छोरीले प्राइज नपाएको दुखी हुनुहुन्छ ? उनको कुरालाई पूर्णत बेवास्ता गर्नुहुन्छ ? मनमनै आफैलाई मूल्यांकन […]

तपाई पनि बच्चालाई आफुसँगै सुताउनुहुन्छ ?

बच्चासँग आमाबुवाको खास अट्याचमेन्ट हुन्छ । उनीहरु शारीरिक र भावनात्मक रुपले एकाकार हुन्छन् । त्यही कारण एकले अर्काको सामिप्यता खोज्छ । सँगै खाने, सँगै बस्ने, सँगै सुत्ने । अक्सर बच्चालाई आमाबुवाले आफुसँगै सुताउने गर्छन्, खासगरी हाम्रो समाजमा । आफ्नो शरीरमा लपेटेर वा अंगालोमा च्यापेर सुताउनुमा दुबैले आनन्द मान्छन् । यसरी बच्चालाई आमाबुवाले आफुसँगै सुताउनु राम्रो […]

बच्चालाई निस्फिक्री माटोमा खेल्न दिनुपर्छ, यस्तो छ १० फाइदा

अहिलेका सचेत अभिभावक ठान्छन्, ‘बालबालिका सुकिला-मुकिला हुनुपर्छ ।’ उनीहरुलाई आफ्नो छोराछोरी धुलो-माटोको सम्पर्कमा आएको निको लाग्दैन । छोराछोरी सुकिला होस्, धुलो-माटो नखेलुन्, लुगाफाटोमा फोहोर नलागोस्, हात-खुट्टा सफा होस् भन्ने लाग्छ । त्यही कारण छोराछोरीलाई घरभित्रै खेल्ने वातावरण मिलाइन्छ । घरको परिधिबाट बाहिर निस्कन अनुमति दिइदैन । तर, कुनैपनि बालबालिकाको शारीरिक र मानसिक विकास सही रुपले […]

बच्चासँग विद्यालयको कुराः यसरी गरे कति काइदा

विहान उठेर राम्ररी तङ्गि्रन नपाई विद्यालय गएका बच्चा साँझ घर र्फकन्छन् । हामी सोध्छौं, ‘आज के छ होमवर्क ?’ बच्चाको जवाफ आउनुअघि नै हामी आदेश दिन्छौं, ‘लु खाजासाजा खाएर होमवर्क सक्नु ।’ कति अभिभावकलाई लाग्छ, होमवर्क भनेको आफ्नो बच्चाको ड्युटी हो । त्यो पुरा गरेपछि ढुक्क हुन्छ । त्यही कारण उनीहरु हतार-हतार होमवर्क गराउँछन् । […]

असफलताले बच्चालाई कसरी फाइदा पुग्छ ? अभिभावकले जान्नैपर्ने कुरा

हामी सबै आफ्नो जीवनमा प्रगति गर्न चाहन्छौं । आफ्नो उन्नतीको अपेक्षा गर्छौं । त्यही कारण हामी सबैले कडा परिश्रम गर्नुपर्छ, मेहनत गर्नुपर्छ । तर, हामी जहिले पनि असफलताबाट भयभित हुन्छौं । आफ्नो काममा प्रगति नहोला कि भन्ने भयले चिन्तित रहन्छौं । यस्तै डर भरेर हामीले आफ्ना बच्चालाई रेसको घोडा बनाइदिएका छौं । हामी चाहन्छौं, उनीहरुले […]

बच्चाको बौद्धिक क्षमता कसरी बढाउने ? यी हुन् प्रभावकारी उपाय

हरेक अभिभावक चाहन्छन्, आफ्ना सन्तान क्षमतावान् होस् । बौद्धिक होस् । तार्किक होस् । हरेक किसिमको गुणले भरिपूर्ण होस् । भनिन्छ नि, बालबालिका भनेका काँचो माटो हुन् । उनीहरुलाई हामी जस्तो रुपरंगमा पनि बदल्न सक्छौं । अतः यसको मूख्य जिम्मेवारी वा दायित्व अभिभावकको हो । अभिभावकले नै आफ्ना छोराछोरीलाई कस्तो बनाउने भनेर सही रुपमा मार्गदर्शन […]

नवजात शिशुलाई बिरामी हुनबाट कसरी जोगाउने ?

नवजात शिशुको शरीर धेरै संवेदनशील हुन्छ । त्यसैले स्याहारमा थोरै कमीकमजोरीले पनि संक्रमणको जोखिम बढाउँछ । परिवारमा पनि भर्खर भर्खरै नयाँ पाहुनाको आगमन भएको छ भने तपाईं पक्कैपनि आफ्ना शिशुको स्वास्थ्यलाई लिएर चिन्तित हुनुहुन्छ ।  यस्तो अवस्थामा कसरी शिशुको स्यहार गर्ने भन्ने कुरामा ख्याल राख्नैपर्छ । नवजात शिशुको आगमन पछि परिवारमा खुसीको माहौल हुन्छ । […]

यस्ता अभिभावकको कारण बच्चामा पर्नसक्छ गंभिर असर

हिजोआज धेरैजसो आमाबुबा कामकाजी छन् । उनीहरु व्यस्त छन् । यति व्यस्त कि, आफ्नो बच्चाका लागि पनि समय छैन । समय अभावकै कारण आजकल प्रायः सबै अभिभावकहरूले  बालबालिकालाई ‘डे केयर’ वा बेलुकासम्मै खुल्ने स्कुलमा पठाउने गर्छन् । घरमा कोही नहुँदा बालबालिकालाई डे केयर वा स्कुलमा ढिलासम्म राख्नु त सामान्य नै हो । तर यसले शारीरीक तथा […]