उमेर, लिङ्ग, प्रदेश, शिक्षा, अनुभव र निर्वाचन क्षेत्रको आधारमा पछिल्ला तीन निर्वाचनको डिकोड
यहाँ प्रत्येक वर्गले १ उम्मेदवारलाई प्रतिनिधित्व गर्छन् । यस निर्वाचनमा १,९५२ उम्मेदवारहरू उठेका थिए ।
यस निर्वाचनमा उम्मेदवारहरूको संख्या बढेर २,४११ पुग्यो । नयाँ उम्मेदवारहरू माथिल्लो लहरहरूमा थपिन्छन् ।
यस पटक भने उम्मेदवारहरूको संख्या ह्वात्तै बढेर ३,४०६ पुगेको छ ।
यहाँ वर्गहरूका रङ अनुसारका उम्मेदवार छन् ।
३,०१७ पुरुष,
३८८ महिला,
र १ अन्य
(यस वर्ष लैङ्गिक अल्पसंख्यक समुदायबाट जम्मा एक जना उम्मेदवार छन् ।)
प्रदेशगत महिला उम्मेदवारहरूको संख्या यस्तो देखिन्छ ।
आमनिर्वाचन - २०८२ मा महिला उम्मेदवारहरूको कुल संख्या ३८८ छ ।
तर, आमनिर्वाचन - २०७९ मा कुल महिला उम्मेदवारहरूको संख्या जम्मा २२५ थियो ।
आमनिर्वाचन - २०७४ मा त महिला उम्मेदवारको संख्या जम्मा १४७ मात्र थियो ।
पछिल्ला तीन निर्वाचनमा शून्य महिला उम्मेदवार भएका ११ वटा जिल्ला छन् । बढी उठाइएका आधारमा अथवा अप्रत्यासित ढंगले महिला उम्मेदवारहरूको संख्या वृद्धि भएका जिल्लाहरू काठमाडौं, सप्तरी, सुनसरी, महोत्तरी, रुपन्देही, चितवन, बारा लगायत हुन् ।
अब यस निर्वाचनलाई समावेशिताका आधारमा हेरौं । तलको कोठाले समावेशिकरणको दृश्य देखाउँछ । विगतका निर्वाचनहरूमा जस्तै यस निर्वाचनमा पनि खस आर्य समूहका उम्मेदवार नै बढी छन् ।
अब पछिल्ला तीन निर्वाचनमा उठेका युवा अर्थात् ४० वर्ष मुनिका र ४० वर्षभन्दा माथिका उम्मेदवारहरूको संख्या हेरौं । सबै निर्वाचनमा युवा उम्मेदवार निकै कम छन् ।
त्यस्तै, प्रमुख राजनीतिक दलहरूका उम्मेदवारीमा युवा उपस्थिति कम देखिन्छ । जस्तै; कांग्रेसले २०७४, २०७९ र २०८२ मा क्रमश: ७, ३ र ९ उम्मेदवार उठाएको थियो ।
एमालेले २०७९, २०७९ र २०८२ मा क्रमश: ३, ७ र १३ उम्मेदवार उठाएको थियो । यसवर्ष सबैभन्दा धेरै युवा उम्मेदवार उठाउनेमा भने रास्वपा, उज्यालो नेपाल, नेकपा, श्रम संस्कृति लगायतका पार्टी छन् ।
त्यसैगरी धेरै निर्वाचन क्षेत्रहरूमा युवा उम्मेदवारी कम देखिन्छ । भौगोलिक हिसाबले तराईंमा बढी मात्रामा युवाहरू निर्वाचनमा उठेका छन् । यो तलको तथ्याङ्क एउटै निर्वाचन क्षेत्रमा ४० मुनिका १५ बढी उम्मेदवारहरू उठेको क्षेत्रको हो ।
यो निर्वाचनमा सबै उम्मेदवारहरूले शैक्षिक विवरण खुलाएका छैनन् । कुल उम्मेदवारमध्ये २,७५३ जनाले शैक्षिक योग्यता खुलाएका छन्, ६५३ ले छैनन् । तीमध्ये ४० वा सोभन्दा बढी उमेरका ४५२ र ४० वा सोभन्दा मुनिका २०१ उम्मेदवारले शैक्षिक योग्यता खुलाएनन् । तर यी दुवै उमेर समूहमा निरक्षर उम्मेदवार पनि छन् । त्यस्ता उम्मेदवार ४० माथिका १० र ४० मुनिका २ छन् ।
धेरै उम्मेदवारहरूले आफ्नो राजनीतिक वा पेशागत अनुभव खुलाएका छैनन् । अनुभव नखुलाउनेमा ४० माथिका उम्मेदवार बढी देखिन्छन् । यस निर्वाचनमा ४० माथिका १,६२५ र ४० वर्ष मुनिका ७७८ जना उम्मेदावरले अनुभव खुलाएका छैनन् । यी दुवै उमेर समूहमध्ये अधिकांशले आफ्नो पेशा चैं राजनीति र समाजसेवा उल्लेख गरेका छन् ।