Comments Add Comment

सुदर्शन अर्याल

लेखकबाट थप

List Grid
कति स्वादिलो गिठ्ठाको अचार ?

नेपालमा गिठ्ठा र भ्याकुर भन्ने बित्तिकै चेपाङ जस्ता जनजातिको खानाको रुपमा चिन्ने गरिन्छ । अझभन्दा यो खाद्य संकट र भोकमरीको बेलामा खाने परिकारको रुपमा चिनिन्छ । तर विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरुले गिठ्ठाबाट बनेका परिकारहरु स्वाद र पोषणका कारण धेरै देशले व्यवस्थित परिकारको रुपमा प्रयोग गर्ने गरेका छन् । दक्षिण कोरियाको एउटा उत्कृष्ट खाद्य परिकार हो, एरियल […]

कर्मठ कालु दाइ : जो पदयात्रीलाई मृत्युको मुखबाट बचाइरहेका छन्

३१ असोज, काठमाडौं । कुटुङसाङबाट साढे तीनघण्टा ठाडो उकालो चढेपछि समुद्री सतहबाट ३२८५ मिटरमाथि रहेको ग्रिन भ्यु रेस्टुरेन्ट पुगिन्छ । प्रभाती किरणले पातका शित सोस्नुभन्दा पहिले यो ठाउँबाट हेलम्बुको विहंगम दृश्य देखिन्छ । त्यही हेलम्बुको हालचाल बताइरहेका कालु शेर्पा (कालु दाइ)सँग हाम्रो चिनापर्ची भयो । उनको खास घर नुवाकोट रहेछ । बाबुआमाको माइलो छोरा, सानैदेखि लाङटाङ […]

भारतमा नेपाली सम्पदा : बिर्सियो काठमाडौंले

आर्थिक हिनामिनाको विषयलाई लिएर वि. सं. १८६३ वैशाख १४ गतेको राति भारदारी सभा बसिरहेको बेला आवेगमा आएका रणबहादुर शाहले त्रिभुवन खवासलाई काट्न र आफ्नै भाइ शेरबहादुर शाहको आँखा फोर्न आदेश दिए । तर, आँखा झिमिक्क गर्न नपाउँदै शेरबहादुरले दाजु रणबहादुरकै हत्या गरिदिए । रणबहादुर शाहको हत्याको विषयमा नेपाली इतिहासकारहरुको आ-आफ्नै मत पनि छ । निकै […]

नमूना नजरपुर, जहाँ माछामासु बर्जित छ

२७ असोज, काठमाडौं । पूर्वीय शास्त्रमा मद्य, मांस र मदिरासँग जोडिएका कैयौं शास्त्रीय किस्साहरु सुनिन्छ । दर्शनमा पञ्चमकारको कुरादेखि धर्ममा कलिको बास हुने द्युत (जुवातास), मद्य, परस्त्री भोग र हिंसाको प्रसंगलाई समेत मान्दा पनि मद्य, मांस र जुवातास शास्त्रीय रुपमा तमस गुणयुक्त मानिन्छ । तर यी सबैलाई त्यागेर एउटा सात्विक जीवनशैली जिउन सकिन्छ त ? […]

तक्मे बुढाको जीवनशैली : सुँगुरको मासु बेस्सरी मनपर्छ, मदिरा पिउनै सक्दिनँ

विल्सनविक्रम राई मौलिक शैलीबाट दर्शकमाझ कमेडी पस्किने हास्य कलाकार हुन् । हास्य टेलिश्रृंखला ‘मेरीबास्सै’मा ‘तक्मे बुढा’को भूमिकामा अभिनय गरेका राई अहिले कलाकारितासँगै  निर्देशनमा समेत सक्रिय छन् । मौलिक शैलीको अभिनय कलाका कारण धेरैको रोजाइमा पर्ने उनको दैनिकी, खानपान र जीवनशैली कस्तो छ त ? अनलाइनखबरले उनीसँग यही विषयमा कुराकानी गरेको थियो । बिहान कतिबजे उठ्नुहुन्छ […]

एकादेशका चुरौटेहरु : गाउँ-गाउँ डुल्दै चुरा-पोते बेच्नेहरुको कथा

विकास सबैको प्रिय शब्द हो । गोरेटो बाटो जति सबै मोटरबाटो बने हुन्थ्यो भन्ने चाहना हामी सबैको हुन्छ । तर, त्यही विकासले कतिपयको पुर्ख्यौली र जातीय पहिचानसँग जोडिएका कामहरु चौपट बनाइरहेको हुन्छ । यस्तै भइरहेको छ- भेँडाको उनबाट बनेको राडीपाखी बोक्ने गुरुङहरुलाई । लेकको जडीबुटी बोकेर पहाड र्झने शेर्पाहरुलाई । तराईबाट शिरकको खोल बनाउनउकालो लाग्ने […]

इन्द्रजात्राका अनेकथरी नाचको नालीबेली

वि.सं. १८८५ मा गोर्खाली सेनाले काठमाडौंमाथि आक्रमण गर्दैगर्दा तत्कालीन राजा जयप्रकाश मल्ल जैशीदेवलको डबलीमा देवी नाच हेर्दै थिए । समय इन्द्रजात्राको थियो । गोर्खाली सेनाले काठमाडौं कब्जा गरेको थाहा पाएपछि उनी त्यहींबाट टेकुको बाटो हुँदै ललितपुरमा शरण लिन पुगे । यसले इन्द्रजात्रामा सबैभन्दा पहिले सुरु हुने देवी नाचको ऐतिहासिक राजनीतिक घटनाक्रमसँगको सम्बन्ध पुष्टि गर्छ । […]

दरको पाकशास्त्र : कस्तो हुनुपर्छ दरको व्यञ्जन ?

नेपाली चेलीहरुले तीजको पूर्वसन्ध्यामा खाने दरसँग जोडिएका पनि अनेक रमाइला किस्साहरु छन् । तीजको अघिल्लो दिन दर खाने विभिन्न चरणहरु हुन्छन् । पहिले सामान्य खालको खाना खाने, दोस्रो चरणमा अलिकति मीठो मसिनो जस्तै, खिर जस्ता परिकार खाने र अन्तिममा विशेष खालको खाना खाने चलन पहिलेपहिले हुन्थ्यो । माइती आएका चेलीहरु घरपरिवारको दुःख सुख सुनाउँदै दर […]

बेपत्ता पारिएका परिवारजनको पीडा : कतै दुःख पाएर पो बसिरहेको छ कि…!

अहिले पनि कमलालाई साँझ परेपछि ‘आमा खाना छ ?’ भन्दै छोरो आउँछ कि जस्तो लाग्छ । ‘कति पटक त छोरो आउन पनि सक्छ भनेर बढी भात पकाएँ’ उनी भन्छिन्, ‘अहिले पनि बाटो हेर्छु ।’

नारायणहिटी संग्रहालयमा राष्ट्रपतिको सवा दुई घण्टे अनौपचारिक भ्रमण (फोटो फिचर)

३० साउन, काठमाडौं । सरकारले जारी गरेको निषेधाज्ञाका कारण करिब-करिब साढे तीन महीनादेखि बन्द रहेको नारायणहिटी दरबार यतिबेला सुनसान छ । बन्द अवस्थामा संग्रहालयका कर्मचारीहरु आन्तरिक साजसज्जा र बन्द कोठा खोल्ने तयारीमा व्यस्त छन् । अहिले दरबारभित्रको रंगरोगन सकिएको छ । बाहिरको फोहोरा बगैँचाको साजसज्जाको काम चलिरहेको नारायणहिटी दरबार संग्रहालय तथा गणतन्त्र स्मारक व्यवस्थापन तथा […]

धमाधम फर्काइँदै चोरिएका ‘देवता’, २६ मूर्ति फिर्ता गर्ने प्रक्रियामा

१५ असार, काठमाडौं । २०औं शताब्दीको छैटाैं र सातौं दशकमा हराएका झण्डै दुई दर्जन मूर्ति तथा पुरातात्विक सामग्रीहरू नेपाल भित्र्याउने प्रक्रिया शुरु भएको छ । पुरातत्व विभागले सबै प्रमाण जुटाएर २६ वटा मूर्ति तथा अन्य ऐतिहासिक एवं सांस्कृतिक वस्तु नेपाल ल्याउने प्रक्रिया शुरु गरेको जनाएको हो । युनेस्कोको महासन्धि अनुसार चोरी भएका एवं विदेशी यात्रीहरुले […]