रक्सी पिएपछि केही मात्रा पेटबाट र धेरैजसो सानो आन्द्राबाट रगतमा अवशोषित हुन्छ । रगतमा मिसिएपछि यो शरीरका विभिन्न अंगसम्म पुग्छ । कलेजोले रक्सीलाई प्रशोधन गर्छ ।
तर छोटो समयमा धेरै रक्सी सेवन गर्दा कलेजोले सबैलाई छिटो प्रशोधन गर्न सक्दैन । त्यसपछि रक्सीको असर मस्तिष्क, स्नायु प्रणाली र अन्य अंगमा देखिन थाल्छ ।
कलेजोमा रक्सीले के गर्छ ?
रक्सी प्रशोधन गर्ने मुख्य अंग कलेजो हो । यस क्रममा कलेजोले एसिटाल्डिहाइड नामक विषाक्त पदार्थ बनाउँछ । लामो समयसम्म धेरै रक्सी सेवन गर्दा कलेजोमा बोसो जम्ने, सूजन हुने र कोषिका क्षतिग्रस्त हुने समस्या आउन सक्छ ।
लगातार क्षति हुँदै गएमा कलेजोमा फाइब्रोसिस अर्थात् दाग बन्न सक्छ । अन्ततः यो सिरोसिससम्म पुग्न सक्छ ।
फ्याटी लिभरदेखि सिरोसिससम्म
रक्सी सेवन गर्ने व्यक्तिमा कलेजोमा बोसो जम्नु प्रारम्भिक समस्या हुन सक्छ । सुरुवाती अवस्थामा रक्सी त्याग्दा सुधार आउन सक्छ । तर लगातार अत्यधिक सेवन गर्दा कलेजोमा सूजन र क्षति बढ्दै जान्छ ।
त्यसपछि फाइब्रोसिस हुँदै सिरोसिस हुन सक्छ । सिरोसिसमा थकान, कमजोरी, जन्डिस, पेटमा पानी जम्ने तथा गम्भीर अवस्थामा रगत बान्ता हुने समस्या देखिन सक्छ ।
मस्तिष्कमा कस्तो असर पर्छ ?
रक्सी रगतसँगै मस्तिष्कसम्म पुग्छ र स्नायु प्रणालीको काममा असर गर्छ । त्यसैले रक्सी सेवन गरेपछि सोच्ने, निर्णय गर्ने, प्रतिक्रिया दिने र शरीरको सन्तुलन कायम राख्ने क्षमता कमजोर हुन सक्छ ।
धेरै सेवन गर्दा बोली अस्पष्ट हुने र हिँड्दा लडखडाउने समस्या देखिन्छ । नियमित सेवनले लत बस्न सक्छ । लामो समयको अत्यधिक सेवनले स्मरणशक्ति, निद्रा र मानसिक स्वास्थ्यमा समेत असर पार्न सक्छ ।
महिलामा असर किन बढी हुन सक्छ ?
रक्सीको असर महिला र पुरुष दुवैमा पर्छ । तर एउटै मात्रा सेवन गर्दा महिलाको शरीरमा रक्सीको मात्रा तुलनात्मक रूपमा बढी हुन सक्छ । शरीरमा पानीको मात्रा, तौल र रक्सी प्रशोधन गर्ने क्षमतामा हुने भिन्नताले यस्तो प्रभाव पार्छ ।
त्यसैले, केही अवस्थामा महिलामा रक्सीको असर बढी देखिन सक्छ । लामो समयको अत्यधिक सेवनले कलेजो र मुटुसम्बन्धी स्वास्थ्य जोखिम बढाउन सक्छ ।
रक्सी छोड्दा पनि समस्या आउँछ ?
लामो समयसम्म धेरै रक्सी सेवन गरिरहेका व्यक्तिले अचानक रक्सी छोड्दा अल्कोहल विथड्रअल हुन सक्छ । हातखुट्टा काम्ने, पसिना आउने, बेचैनी, निद्रा नलाग्ने, वाकवाकी र मुटुको धड्कन बढ्ने समस्या देखिन सक्छ ।
गम्भीर अवस्थामा भ्रम वा दौरा समेत आउन सक्छ । त्यसैले लामो समयदेखि धेरै रक्सी सेवन गरिरहेका व्यक्तिले चिकित्सकीय सल्लाह लिएर सुरक्षित रूपमा रक्सी त्याग्नु उचित हुन्छ ।
