अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले मुलुकमा आइपरेको प्राकृतिक विपद्को सामना गर्न सरकारसँग स्रोत र साधनको कुनै अभाव नहुने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

बिहीबार सिंहदरबारमा प्रमुख राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरूसँगको बैठकपछि जानकारी दिँदै उनले तत्कालको उद्धार, राहत तथा दीर्घकालीन पुनर्निर्माणका लागि आन्तरिक र बाह्य दुवैतर्फबाट बजेटको सुनिश्चितता भइसकेको बताए।

अर्थमन्त्री वाग्लेले २०७२ सालको भूकम्पपछिको सफल पुनर्निर्माणको अनुभवलाई मध्यनजर गर्दै अहिले पनि वैज्ञानिक तथ्य र अध्ययनका आधारमा पुनर्निर्माणको महाअभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।

नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकमा कार्यरत सात कर्मचारी बुधबार आएको बाढीबाट सम्पर्कविहीन भएका छन् । रसुवास्थित स्याफ्रुवेसी शाखाका पाँच, टिमुरे शाखका १ र मैलुङ एक्स्टेन्सन काउन्टरमा एक जना गरी सात कर्मचारी सम्पर्कविहिन भएका छन् ।

भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीबाट क्षतिग्रस्त अपर त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनामा रोकिएका कर्मचारीको उद्धारका लागि नेपाली सेनाको टोली हेलिकप्टरमार्फत घटनास्थल पुगेको छ ।

प्रतिकूल मौसमका कारण बुधबार दुई पटक अवतरणको प्रयास असफल भए पनि बिहीबार हेलिकप्टर आयोजनास्थलमा अवतरण गरेको हो ।

विद्युत पूर्वाधार संरचनामा भएको क्षतिले विद्युत् अवरुद्ध भएको रसुवा बाढी प्रभावित क्षेत्रमा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले वैकल्पिक ऊर्जाको व्यवस्था गरेको छ ।

बाढीबाट १२ वटा जलविद्युत् आयोजनाहरुमा क्षति पुगी ४३१।१ मेगावाट विद्युत उत्पादन बन्द भएपछि ऊर्जामन्त्री विराज भक्त श्रेष्ठले मन्त्रालय मातहतको संयन्त्र परिचालन गरी रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा वैकल्पिक ऊर्जाको व्यवस्थापन गरेका हुन् ।

भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएका नुवाकोटका विभिन्न क्षेत्रमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले वैकल्पिक प्रसारण व्यवस्थामार्फत विद्युत् सेवा पुन:सुचारु गरेको छ ।

सर्वदलीय बैठकमा राहत, उद्धारदेखि पुनर्स्थापनासम्म सर्वदलीय समिति बनाउने प्रस्ताव प्रस्तुत भएको छ । सत्तारुढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले नै यस्तो प्रस्ताव राखेका हुन् ।

सिंहदरबारमा सर्वदलीय बैठक जारी छ । उक्त बैठकमा सभापति लामिछानेले भनेका छन्, ‘राहत, उद्धारदेखि पुनर्स्थापनासम्म सर्वदलीय समिति वा संसदीय वा सर्वपक्षीय समिति गठन गरौं । जसले सरकारलाई निर्णय गर्न सहज होस् ।’

प्रधानमन्त्री बालेन शाह आज बिहानै बाढी प्रभावित क्षेत्र नुवाकोटको विदुरतर्फ स्थलगत निरीक्षणका लागि प्रस्थान गरेका छन् ।

​प्रधानमन्त्री शाहसँगै पूर्वाधार विकास मन्त्री सुनिल लम्साल समेत सहभागी छन् ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले दलगत पहिचान निषेध गरेर राहत, उद्धार र पुर्ननिर्माणमा जुट्न आह्वान गरेका छन् ।

सिंहदरवारमा जारी सर्वदलीय बैठकमा उनले यस्तो आह्वान गरेका छन् । सभापति लामिछानेको आह्वानमा सर्वदलीय बैठक जारी छ ।

नेपाल–चीन सीमास्थित रसुवागढी–केरुङ क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढी तथा पहिरोबारे चीनले बेलैमा पूर्वसूचना नदिएको भन्ने आरोपलाई चिनियाँ दूतावासले खण्डन गरेको छ। दूतावासले यस्ता भनाइलाई पूर्णतः भ्रामक र असत्य भन्दै आपत्ति जनाएको हो।

• देशले अकल्पनीय रूपमा भोगिरहेको यस विपत्तिको घडीमा सरकार यथाशीघ्र र यथाशक्य उद्धार तथा राहतको कार्यमा जुटिरहेको छ। सिङ्गो देश, विश्वभरका नेपालीहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमेतको सहयोग र सहकार्यमा यस विपत्तिको घडीको मिलेर सामना गर्दैछौँ।
• आज बिहानै ६:३० बजेदेखि उद्धारका लागि उडानहरू सुरु भइसकेका छन्। बिहानदेखि यति बेलासम्म १५ भन्दा बढी उडानहरू भइसकेका छन् र थप हेलिकोप्टरहरू उडानका लागि तयारी अवस्थामा राखिएका छन्।
• नेपाली सेनाले आज बिहान सञ्चालन गरेको रेस्क्यु अपरेशनमार्फत रसुवाको टिमुरेबाट ११६ जनालाई सकुशल उद्धार गर्न सफल भएको छ। उद्धार गरिएकामध्ये ९५ जना नेपाली र २१ जना भारतीय नागरिक रहेका छन्। यसै क्रममा टनेलबाट ७ जना नेपाली नागरिकलाई समेत सफलतापूर्वक उद्धार गरिएको छ।
• अत्यावश्यक सहयोग सामग्रीहरू द्रुत रूपमा पुर्‍याउने काम भइरहेको छ। प्रभावित स्थलहरूमा अत्यावश्यक सहयोग सामग्रीहरूसहित जेनेरेटर, पोर्टेबल मोबाइल टावर, मेडिकल सामग्री, टेन्ट, फलाम–ढुङ्गा काट्ने मेसिन आदि पुर्‍याइँदैछ।
• छिट्टै विपद् प्रभावित क्षेत्रमा मोबाइल नेटवर्क तथा मोबाइल चार्जिङको अस्थायी व्यवस्था हुनेछ, जसले सम्पर्क स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याउनेछ।
• नुवाकोटमा अस्थायी शिविर तयार गरिसकिएको छ। खाना तथा पानीको व्यवस्था गरिएको छ।
• ड्रोन सर्वेबाट सबै ठाउँको जानकारी सङ्कलन अन्तिम चरणमा छ। यसले चुस्तदुरुस्त उद्धार तथा राहतका लागि सहयोग पुग्नेछ।
• उद्धारको क्रममा हेलिकोप्टरमा सुरुमा सिकिस्त, वृद्ध, महिला र बालबालिकाहरूलाई प्राथमिकता दिइनेछ। सम्पूर्णमा धैर्य तथा संयम राखी उद्धार तथा राहतको प्रतीक्षा गर्नुहुन र यो विपद्को सामना गर्न अनुरोध गर्दछौँ। यथाशीघ्र उद्धारका लागि राज्यको सम्पूर्ण संयन्त्र परिचालित छन्।
• आशा र विश्वासका साथ हामी सबै एक भएर यो विपद्को डटेर सामना गर्नुपर्नेछ। यस क्रममा हातेमालो गर्नुहुने सम्पूर्णमा हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछु।

प्रभावित क्षेत्रका बाढी पीडितहरूका लागि नेपाली सेनाको नजिकैको ब्यारेकमा तत्कालका लागि अस्थायी बसोबास, खानेकुरा, सफा खानेपानी र औषधिकोको प्रबन्ध गरिएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ ।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बिहीबार बिहान सवा ९ बजे सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार, बाढी प्रभावित क्षेत्रमा कार्यरत ४४ जना नेपाली सेना, विभिन्न प्रहरी चौकीमा कार्यरत २८ प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालमा १३ जना सुरक्षाकर्मी सम्पर्कविहीन छन् ।

नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार भोटेकोशी बाढीपछि ४४६ जना विदेशी र ११३ जना नेपाली गरी ५७९ जना यात्रु सम्पर्कविहीन छन् ।

रसुवाको टिमुरेबाट १२३ जनालाई उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएकोमा ९४ जना नेपाली र २९ जना विदेशी नागरिक रहेका राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ ।

रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट सोसाइटीहरूको अन्तरराष्ट्रिय महासङ्घ (आईएफआरसी)ले तिब्बतबाट आएको बाढीसँगै भोटेकोशी नदीसहित त्रिशूली नदीमा आएको भीषण बाढी प्रभावितको खोज, उद्धार, पुनःस्थापनाका लागि तत्काल रु १८ करोड ९६ लाख २२ हजार (१२ लाख अमेरिकी डलर) सहयोग गर्ने भएको छ ।

रेडक्रसको स्वयंसेवक आपत्कालीन प्रतिकार्य टोलीमार्फत सक्रिय भएर प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल खोज, उद्धार र राहत वितरण कार्यमा जुटिसकेका जनाउँदै आइएफआरसीले विपद् प्रतिकार्यमा निरन्तर जुट्न आग्रहसमेत गरेको छ ।

मकवानपुरका स्थानीयवासीले बाढी प्रभावित जिल्लामा गएका ४० जनाको अवस्था बुझिदिन जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा आग्रह गरेका छन् ।

जिल्लाका विभिन्न स्थानबाट उक्त क्षेत्रमा गएका तर सम्पर्क हुन नसकेका आफ्ना आफन्तहरूबारे बुझिदिन स्थानीयवासीले प्रशासनसँग अनुरोध गर्नुभएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी वसन्त अधिकारीले जानकारी दिए ।

'उक्त क्षेत्रमा मकवानपुर स्थायी बसोबास भई गोसाइँकुण्डलगायत स्थानमा दर्शन गर्न तथा घुम्न गएका, उक्त क्षेत्रमा सवारीसाधन चलाउँदै आएका तथा अन्य विभिन्न पेसामा आबद्ध ४० जना व्यक्तिका सम्बन्धमा आफन्तहरूले सम्पर्क हुन नसकेको जनाउँदै प्रशासनमा बुझिदिन अनुरोध गर्नुभएको छ', उनले भने, 'उक्त क्षेत्रमा सहज सञ्चार सम्पर्क नभएका कारण कतिपयको अवस्था जानकारी नभएको पनि हुनसक्छ, हामीले अनुरोध भएअनुसार सम्बन्धित निकायसँग बुझ्ने प्रयास गरिरहेका छौँ ।'

हेटौँडा प्रदेशको राजधानीसमेत भएका कारण विपद्को उद्धार, सहयोगलगायतका काममा आवश्यकता अनुसार तत्तत् युनिटहरू परिचालनसमेत भइरहेको उनले बताए ।  रासस

बागमती प्रदेश सरकारले भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीबाट प्रभावित तथा घाइते नागरिकलाई प्रदेशअन्तर्गतका प्रादेशिक अस्पतालमा निःशुल्क उपचारको व्यवस्था गरेको छ । प्रदेशको स्वास्थ्य तथा सामाजिक विकास मन्त्रालयले विज्ञप्तिमार्फत रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायत जिल्लामा बाढीबाट प्रभावित तथा घाइते भएका नागरिकलाई शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दै नजिकको प्रादेशिक अस्पतालमा सम्पर्क गरी निःशुल्क उपचार सेवा लिन आग्रह गरेको हो ।

भारतबाट नेपाल पठाइएको बाढी प्रभावितहरूका लागि सहायता सामग्री काठमाडौं आइपुगेको छ । पर्यटनमन्त्री खड्कराज पौडेललाई नेपालस्थित भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले हस्तान्तरण गरेका छन् ।
भारतका विदेशमन्त्री एस. जय शंकरले सामाजिक सञ्जालमार्फत् यसबारे जानकारी दिएका छन् ।

नुवाकोटबाट अनलाइनखबरकर्मी कृष्णसिंह धामीले दिएको जानकारीअनुसार, नुवाकोट र रसुवाका आकाशमा अहिले नेपाली सेना र निजी क्षेत्रका हेलिहरू उडिरहेका छन् । अहिले उद्धारको पर्खाइमा रहेका नागरिकहरूको उद्धार भइरहेको उनले जानकारी दिए ।

रसुवा जिल्लामा आएको बाढीमा मधेश प्रदेशका ३० जना सम्पर्क विहीन भएका छन् ।   परिवार तथा आफन्तले दिएको जानकारी अनुसार मधेश प्रदेश प्रहरी कार्यालय, जनकपुरधामले बिहीबार जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार ३० जना रसुवाका विभिन्न स्थानमा कार्यरत वा बसोबास गर्दै आएका थिए । उनीहरु सम्पर्कमा छैनन् ।

प्रहरीका अनुसार पर्साबाट १६ जना, बाराबाट ३ जना, रौतहटबाट २ जना, सर्लाहीबाट ६ जना र सप्तरीबाट २ जना सम्पर्कविहीन छन्।

चीनको दक्षिण-पश्चिमी क्षेत्र तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रस्थित केरुङ काउन्टीमा बुधबार गएको भीषण बाढीमा परी ३ जनाको मृत्यु भएको छ भने ५५८ जना बेपत्ता भएका छन्।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यम पिपल्स डेलीका अनुसार, बाढीग्रस्त क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउन चिनियाँ जनमुक्ति सेना (पीएलए) परिचालन गरिएको छ।

भोटेकोशी-त्रिशुली बाढीपछि धादिङका ३ शिक्षक र ५ पूर्वशिक्षक बेपत्ता भएका शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ, धादिङले जानकारी दिएको छ । हालसम्म धादिङको राजमार्ग क्षेत्रका ४ विद्यालयहरूमा क्षति पुगेको एकाइले जानकारी दिएको छ । थप क्षति यकिन हुन बाँकी रहेको छ ।

नुवाकोटको त्रिशुली अस्पतालमा १६ जना घाइतेहरू उपचार गराइरहेका छन् । अस्पतालका अनुसार उनीहरू बुधबार बिहान गएको बाढीमा परी घाइते भएका हुन् ।

कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय रामपुरले पनि आजबाट सञ्चालन हुने भनिएको सबै परीक्षाहरू स्थगित गरेको छ ।

सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयले पनि भोटेकोशी बाढीलाई कारण देखाउँदै यस विश्वविद्यालयले सञ्चालन गरेका सबै परीक्षा स्थगित गरेको छ ।

भोटेकोशी बाढी र यसले पुर्‍याएको क्षतिलाई मध्यनजर गर्दै पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयले अर्को सूचना जारी नभएसम्मका लागि यस विश्वविद्यालयबाट सञ्चालित सबै परीक्षा स्थगित गरेको छ ।

रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीको अद्यावधिक विवरण सार्वजनिक भएको छ। नेपाल प्रहरीका अनुसार बिहीबार बिहानसम्म विभिन्न जिल्लाबाट १६२ जनाको शव फेला परेको छ भने ४१ जना घाइतेहरूको उपचार भइरहेको छ।

कुन जिल्लामा कति शव फेला परे?

विभिन्न तटीय क्षेत्र तथा जिल्लाहरूबाट निकालिएका १६२ शवको विवरण यसप्रकार छ:

• चितवनबाट सबैभन्दा धेरै ६४ जनाको शव फेला परेको छ।

• धादिङबाट २७ जनाको शव प्राप्त भएको छ।

• नवलपरासी पूर्व (न.प.पूर्व) बाट २६ जनाको शव निकालिएको छ।

• गोरखाबाट २० जनाको शव फेला परेको छ।

• नुवाकोटबाट १२ जनाको शव फेला परेको छ।

• तनहुँबाट ९ जनाको शव फेला परेको छ।

• रसुवा र नवलपरासी पश्चिम (न.प.पश्चिम) बाट क्रमशः २/२ जनाको शव फेला परेको छ।

भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले रसुवा र नुवाकोटका शैक्षिक संस्थाहरूमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको छ। सार्वजनिक सूचीअनुसार बाढीका कारण निम्न विद्यालयहरू प्रभावित भएका छन्:

रसुवाका विद्यालयहरूमा क्षति:

• • तिमुरे क्षेत्र: प्रारम्भिक विवरणअनुसार यस क्षेत्रका २ वटा बोर्डिङ विद्यालयहरू बाढीले बगाएको छ। गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकास्थित तिमुरे सामुदायिक विद्यालयको भवन तथा संरचनामा ठूलो क्षति पुगेको छ भने केही विवरणमा उक्त भवन नै बगेको उल्लेख छ। यसका साथै तिमुरे आसपासका अन्य २ वटा सामुदायिक विद्यालय पनि क्षतिग्रस्त भएको प्रारम्भिक जानकारी छ।

  • उत्तरगया गाउँपालिका (बेत्रावती/आँगुटार): यहाँ रहेको उत्तरगया स्कुलमा बाढीको प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ। यद्यपि, विद्यार्थीहरू विद्यालयबाट भागेर सुरक्षित स्थानमा पुग्न सफल भएका छन्।

• नुवाकोटमा क्षति:

  • विदुर नगरपालिका-५ स्थित त्रिभुवन त्रिशूली माध्यमिक विद्यालयको परिसर तथा भौतिक संरचनामा व्यापक क्षति पुगेको छ। विद्यालय क्षेत्र हिलो, लेदो तथा बाढीजन्य सामग्रीले भरिएको छ।

रसुवामा भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि मुगुको छायाँनाथ रारा नगरपालिकाका दुई जना नागरिक सम्पर्कविहीन भएका छन्। विभिन्न कामको सिलसिलामा रसुवा पुगेका छायाँनाथ रारा नगरपालिका–१० का लालबहादुर सेजुवाल र शिव सेजुवाल बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका हुन्।

पृथ्वी राजमार्गको बैरेनीदेखि गलौदीसम्म १३ किलोमिटर सडक बाढीको लेदो जमेको कारण अवरुद्ध छ । बिहीबार बिहानैदेखि लेदो हटाउने काम सुरु गरिएको छ । दिउँसोसम्म सडक सुचारू हुने सडक विभागले जानकारी दिएको छ ।

चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतबाट आएको बाढीले बगाएका ६४ जनाको शव त्रिशूली र नारायणी नदीमा भेटिएको छ ।

भेटिएका शव सग्लो र शरीरका अङ्गहरु मात्रै पनि छन् । भेटिएका शवलाई भरतपुर अस्पतालको शवगृहमा राखिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा चितवन प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक रामेश्वर पौडेलले जानकारी दिए ।

जलविज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्र अन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले बुधबार बिहान भोटेकोशी, त्रिशूली र नारायणी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीसम्बन्धी विस्तृत प्राविधिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ।

जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले नेपालमा आएको भीषण बाढी र त्यसले पुर्‍याएको क्षतिप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेकी छन्। बाढीमा परी ५ जना जापानी नागरिक बेपत्ता भएको खबरले आफूलाई अत्यन्तै चिन्तित बनाएको उनले बताएकी छन्।

रसुवामा आएको बाढीपछि सल्यानको कपुरकोट गाउँपालिकाका १३ जना नागरिक सम्पर्कविहीन भएका छन्। कपुरकोट गाउँपालिकाले सूचना जारी गर्दै उनीहरूको खोजी तथा उद्धार कार्यमा सहयोग गरिदिन सबै सरोकारवालासँग अपिल गरेको छ।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी र डुबानको घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै नेपाली जनताप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन्।

सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत एक सन्देश जारी गर्दै विदेशमन्त्री रुबियोले यस विपद्को घडीमा अमेरिका नेपालको साथमा रहेको बताएका हुन्।

सूचना तथा प्रविधिमन्त्री डा. विक्रम तिमल्सिनाले हेलिकप्टरबाट नुवाकोटमा रेस्क्यू अपरेसन शुरु भएको जानकारी दिएका छन् ।

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) ले भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित परिवारका लागि बिहीबारदेखि राहत वितरण गर्ने बताएको छ ।

संघका अध्यक्ष डा. हेमराज शर्माको नेतृत्वमा आज पहिलो चरणमा नुवाकोटमा प्रभावित ५ सय परिवारका लागि टेन्ट, खाद्यान्न, लत्ताकपडा, औषधिलगायतका राहत सामग्री वितरण गरिनेछ। स्थानीय तहसंग समन्वय गरेर संघले राहत वितरण गर्नेछ ।

यसअघि बुधबार बसेको संघको आकस्मिक बैठकले राहत तथा उद्धारका लागि ५ करोड रुपैयाँ सहयोग गर्ने र प्रभावित क्षेत्रमा चिकित्सकहरूको टोली पठाउने निर्णय गरेको थियो।