Comments Add Comment

साहित्य

List Grid
इराकमा गुर्खालीमाथि एउटा बुढो प्रश्न !

ड्याम्म बम पडि्कयो । अहिले म बङ्करमा छु । ‘इन कमिङ’को एकोहोरो साइरन अझै पनि फुकिरहेको छ मेल्ट्रीपुलिस । म कसरी बङ्करमा आइपुगे ? सोचिरहेको छु । ज्यानको माया सबैभन्दा बढी नहुँदो त म अझै नेपालमा ममीसँग कुरा गरिरहेको हुन्थे फोनमा । टिम भन्छ, यो उसको पहिलो पटक हो बङ्कर बसाई । मेरो हाकिम हो […]

कविताःउनीहरुले डा गोविन्द केसीलाई मार्नेछन्

ज्यानमाराहरु हुन् उनीहरु उनीहरुले सके भने डा. गोविन्द केसीलाई मारेरै छाड्नेछन् ज्यानमाराहरुले दिनदिनै उनलाई मार्नेछन् उनीसंगै दिनदिनै हामीलाई मार्नेछन् दिनदिनै उनलाई मार्नेछन् र एक दिन उनलाई सधैंका लागि मार्नेछन् एउटा आस्थालाई मार्नेछन् उज्यालोलाई मार्नेछन् शिकार ढुकेर बसीरहेछन् गिद्धहरु मौका पाउनसाथ मार्नेछन्   डा. गोविन्द केसीलाई मारेर उनीहरु शहरको नामी भट्टीमा छिर्नेछन् डा. केसीलाई सम्झँदै उनीहरु […]

शिक्षा सचिवको पीडा : सिकारु विद्यार्थीको अभ्यास

२०४९ साउनदेखि मैले पृथ्वीनारायण क्याम्पसमा आंशिक प्राध्यापकको रुपमा काम गरेको थिएँ । त्यसअघि पनि सिकाइ सम्बन्धी तीता अनुभवहरु नभएका होइनन् । तर क्याम्पस पढाउन थालेपछि भने यसको तिक्ष्ण अनुभव बढ्दै गयो । अंग्रेजी विषय विभागका प्रमुख देवेन्द्र अधिकारीको आग्रह स्विकार्दै बिहान स्नातकोत्तर तहको विद्यार्थी, दिउँसो नवीन माध्यमिक विद्यालयको शिक्षक र बेलुकी पृथ्वीनारायण क्याम्पसमा अध्यापन जस्ता […]

अपरिचित टेलिफोन नम्बर

रातको एघार बजे प्रतिघण्टा पचास माइलको गतिमा आइरहेको हुरीले रूखहरू ढाल्नेछन्, फूलहरू सबै मार्नेछन् भन्ने महसुस भइरहेको थियो । लिली घर पछाडि गराजतिरबाट लुकेर विस्तारै ढोका उघार्दै घरमा पस्छिन् । उनकी आमा सजना पनि विस्तारै भर्‍याङ ओर्लेर तल झर्छिन् । १५ वर्षकी छोरी यसरी राति ११ बजे त्यो पनि हावाहुरी चलेको बेला लुकीछिपी घरभित्र पस्नुलाई […]

‘नेपाली पुस्तक स्तरीय छैनन् भन्नेले पढेकै हुँदैनन्’

नेपालमा हजारौं डाक्टर, इन्जिनियर र अन्य पेशागत व्यक्तिहरु छन्  । उनीहरुमध्ये कतिले आफूले पाएको ज्ञान आम पाठकलाई बाँड्ने गरेका छन् त ? कतिपय चिकित्सक आफूले पाएको ज्ञान बाँड्नु त परेको कुरा, नजिक आउने व्यक्तिहरुसँग राम्रो ब्यवहार गर्न पनि जान्दैनन् । अरु पेसाकर्मी-व्यवशायीको प्रायः यही ताल हुन्छ । केही व्यवसायिक व्यक्ति आफूले थाहा पाएका कुरा बाँड्ने […]

कायापलट र रुपान्तरण पुस्तक विमोचन

२ माघ, काठमाडौं । मंगलबार ललितपुरको मानभवनमा शेयर एण्ड केयर नेपालको आयोजनामा कायापलट र रुपान्तरण पुस्तक विमोचन भएको छ । संस्थाको २५ औं वार्षिक सभाका अवसरमा दुई पुस्तकको विमोचन गरिएको हो । ती पुस्तक वाङ्मय शताब्दी पुरुष वरिष्ठ संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी र मन्त्रिपरिषद्का पूर्वअध्यक्ष खिलराज रेग्मीले संयुक्त रुपमा विमोचन गरे । संस्थाका संस्थापक अध्यक्ष रमेशकुमार […]

पत्रकार घिमिरेले ल्याए ‘होचो ढोका’

काठमाडौं । पत्रकार शिवहरि घिमिरेले इतिहास र संस्कृति सम्बन्धी विषयमा केन्द्रीत पुस्तक ‘होचो ढोका’ ल्याएका छन् । स्वदेश प्रकाशनले बजारमा ल्याएको उनको कृति गत शनिबार सार्वजनिक भएको छ । पूर्वउपप्रधानमन्त्री टोपबहादुर रायमाझी, संस्कृतिविद् डा. गोविन्द टण्डन, पत्रकार गुणराज लुइँटेल, संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी तथा लेखककी आमा खुमकला घिमिरेले पुस्तक सार्वजनिक गरे । कार्यक्रममा बोल्दै रायमाझीले इतिहासको […]

पूर्वसहसचिवको उपन्यास- सिमाना खोज्दै !

काठमाडौं । पूर्वसहसचिव लक्ष्मी विलास कोइराला अब उपन्यासकार बनेका छन् । कोइरालाद्वारा लिखित नेपाल एकीकरण र पृथ्वीनारायण शाहसम्बन्धी उपन्यास ‘सिमाना खोज्दै’ शुक्रबार सार्वजनिक भएको छ । पृथ्वी जयन्तीको अवसर पारेर लोक सेवा आयोगका अध्यक्ष उमेशप्रसाद मैनाली, निर्वाचन आयोगका निवर्तमान प्रमुख आयुक्त नीलकण्ठ उप्रेती, पत्रकार पुरुषोत्तम दाहाल, साहित्यकार प्रतीक ढकाल र लेखककी छोरी प्रत्यञ्चा कोइरालाले उपन्यासको […]

साहित्यकारका नाममा चलेको स्थानीय सत्ता !

विसं. ०३६ सालको कुरा हो । धेरैजसो कवि कलाकार देशमा प्रजातन्त्र ल्याउने पक्षमा थिए । केही अपवाद बाहेक जनमत सङ्ग्रहमा सबैजसो बौद्धिक समूहले बहुदलका पक्षमा आवाज उठाएका थिए । कवि लेखकहरु सडक कविता क्रान्तिका नाममा सडकमा उत्रिएका थिए । तर, बहुसङ्ख्यक जनतासम्म बौद्धिक बर्गले बुझेको प्रजातन्त्रको सौन्दर्यको महक पुगेको थिएन । त्यसैले बहुदल हार्‍यो र […]

जगदीश घिमिरे स्मृति पुरस्कार रोचकलाई

रामेछाप । यस वर्षको जगदीश घिमिरे स्मृति पुरस्कार साहित्यिक पत्रकार तथा साहित्यकार रोचक घिमिरेलाई प्रदान गरिएको छ । साहित्यकार एवं वरिष्ठ समाजसेवी जददीश घिमिरेको स्मृतिमा स्थापना भएको ५० हजार रुपैयाँ राशिको पुरस्कार शनिबार मन्थलीमा आयोजित कार्यक्रममा प्रदान गरिएको हो । मन्थली नगरपालिका प्रमुख रमेशकुममार बस्नेत तथा प्रतिष्ठानकी अध्यक्ष दुर्गा घिमिरेले संयुक्त रुपमा नगद तथा सम्मानपत्र […]

शिवानी उपन्यासः माओवादी पतनभित्रको कथा

उपन्यास साहित्यमा अचेल अधीक पढिने साहित्यिक विधा हो । म कस्तो उपन्यास पढ्न चाहन्छु ? उपन्यासमा म के खोजीबस्छु ? त्यो भन्न बजारले नपत्याएका एकजना लेखकको यसै वर्ष प्रकाशित उपन्यास ‘शिवानी’ लाई सन्दर्भ बनाउँदैछु । उनै लेखकका दुई पुस्तक ‘अग्नीपथ’ उपन्यास  र ‘भत्केको घर’ कथा संग्रह पछि शिवानी पढेर यो लेख्ने जमर्को गर्दैछु । शिवानी […]

पुस्तक अंशः खलंगामा माओवादीको प्रतिकार

जुम्लामा सेनाले ब्यारेकबाहिर निस्केर लडेको भए प्रहरी र सरकारी कार्यालयमा जुन परिमाणमा क्षति भयो, सायद त्यति हुँदैनथ्यो । भोलिपल्ट आक्रमणपछिको जुम्ला देख्दा त्यस्तै लाग्थ्यो । अञ्चल प्रहरी कार्यालय, सिडिओ कार्यालय, एयरपोर्ट टावर, बैङ्कलगायतका सरकारी कार्यालय जलेर ध्वस्त भएका थिए भने कारागारबाट समेत कैदीहरू भगाइएको अवस्था थियो । कुनै संरचना सुरक्षित बचेको थियो भने त्यो सेनाको […]

एक किशोरीको डायरी

शनिबार, १५ जुलाई १९४४ प्यारी किट्टी ! पुस्तकालयबाट एउट किताब हामीकहाँ आइपुगेको छ । जसको शीर्षक चुनौतीपूर्ण छ- ‘आधुनिक युवतीबारे तपाईं के सोच्नुहुन्छ ?’ आज म यही विषयमा कुरा गर्न चाहन्छु । यसकी लेखक ‘आजका युवा’ को धूवाँदार आलोचना गर्छिन् । यद्यपि, सम्पूर्ण युवा कामै नलाग्ने छन् भनेर आरोपित चाहिँ गर्दिनन् । उनको विचारमा युवाले […]

कथाः निर्णय

‘के हो आज त एउटै मेसेज गर्ने पनि समय भएन ? श्रीमतीले के गर्दै छे ? के खाई अफिसमा भन्ने कहिल्यै मतलब भए हो ? दिनभरि आमाछोरा भएर मेरै कुरा काटेर त बसेका होलाऊ नि । अब अफिस छुट्टी हुने बेला भयो तर त्यो तिमीहरूको घरमा आउनु नै मन छैन । के गर्न आउनु त […]

कथाः अनुराग

बिहानको सात बज्नै लागेको छ । जाडोयाममा देखिनै कञ्जुस्याइँ गर्ने सूर्यदेव गर्मियाममा भने विहानै झुल्किसकेका छन् । कति हतार । सूर्यदेवभन्दा बढी हतारमा तातिएका छन् अभय र मेनका । स्थानीय हिमाली सामूदायिक एफएममा सँगै काम गर्ने उनीहरु विहानी समाचार प्रस्तुतीको चटारोमा छन् । सूर्योदयभन्दा पहिलेबाट सुरु हुने उनीहरुको व्यस्तता सूयास्तसँगै मुस्किलले सकिन्छ । अभय केही […]

दुई कुलपतिले प्रधानमन्त्रीबाट लिए सपथ

१६ पुस, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठान र नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपतिहरुलाई सपथ ग्रहण गराएका छन् । सोमबार सिंहदरबारमा आयोजित कार्यक्रममा नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति नारायणभक्त श्रेष्ठ (रायन) र नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपतिमा कान्छा कुमार कर्माचार्यलाई सपथ गराएका हुन् । सरकारले उनीहरुलाई सोमबार […]

पुस्तक अंशः अ परदेशी इन प्याराडाइज

चौथो राजा थिम्पुमा जन्मनुभन्दा तीन वर्षअघि चिराङमा मेरा पिताजी जन्मनुभयो । यी दुई ठाउँको दूरी करिब १०० किलोमिटर छ । त्यही साल दोश्रो राजाको मृत्यु भयो र तेस्रो राजाको गद्दीआरोहण भयो । भूटानी नागरिकहरुले सरकारविरुद्ध आवाज उठाउन थालेका थिए । उनीहरुले आफूलाई भुटानी नभनेर गोर्खाली भन्न थालेका थिए । मेरा बुबा पाँच वर्षको हुँदा नेपालमा […]

उपन्यास अंशः लाहुरेनी फूल

‘बत्तिस्नी त छैन रे है !’ सानो गाउँ, हल्ला हुन कतिबेर लाग्थ्यो र ? लागेन । असारको महिना, उसै कामको चटारोले सबैलाई लखेटिरहेकै थियो । बिहानको एघार बजेतिर गाउँलेहरु मेलोबाट फर्किसकेका थिए । कोही खाना खाँदै थिए, कोही हतारै गाईबाख्रालाई चरनतिर लखेट्दै थिए । कोहीचाहिँ फेरि मेलोतिरै पस्दै थिए । यस्तो कि जिन्दगी नै हतारोजस्तो, […]

साहित्यिक नाका काँकरभिट्टामा के छ ?

नेपालको पूर्वी सीमा काँकरभिट्टा पूर्वोत्तर भारत आउ–जाउ मात्र होइन, नेपाली उत्पादन बंगलादेशसम्म निर्यात गर्ने प्रमुख भन्सार नाका पनि हो । भारतसँग जोडिएका अन्य सीमा नाकामा झैं यहाँ आपराधिक गतिविधिको खवर उति सुन्न पाइँदैन । नाका सफा र व्यवस्थित पनि छ । तीनतिर चियाबगान र एकातिर नाका भएका कारण सानो क्षेत्रफलमा खुम्चिनु यो सहरको बाध्यता हो […]

साहित्यमा सेलिब्रेटी ठीक कि बेठीक ?

झट्ट हेर्दा नेपाली साहित्यको आयाम पहिलेभन्दा फराकिलो भएजस्तो देखिन्छ । आजभोलि पाठक पनि बढेजस्तो, पुस्तकको बिक्री पनि बढेजस्तो, साहित्यिक कार्यक्रम पनि बढेजस्तो र प्रकाशक पनि बढेजस्तो देखिन्छ । साहित्यिक कार्यक्रमहरुमा सेलिब्रिटी कलाकारहरु ओइरिन्छन् । उनीहरु पुस्तक पढ्ने ‘हवि’ भएको बताइरहेका हुन्छन । केही यस्ता गतिविधि पनि देखिन्छन्, जसले साहित्यिक आयाम फराकिलो भएको संकेत गर्छ । […]

अठोटः बालबालिकाको ज्ञान बढाउने क्याप्सुल

लामो समयदेखि पत्रकारिता गरेका श्रीष भण्डारीले बालबालिकाका लागि पठनयोग्य किताब लेखेका छन् । किताबको नाम हो, ‘अठोट’ । विभिन्न महान व्यक्तिहरुको प्रसंगलाई उल्लेख गरेर बालबालिकालाई ‘जीवनमा केही गर्ने प्रेरणा प्राप्त होस्’ भन्ने लेखकको मनसाय देखिन्छ । पुस्तकमा समेटिएका १८ वटा लेखमा कसरी खुसी हुने, कुन विषयलाई कति प्राथमिकता दिने र भोलिवाद त्यागेर कामहरु आजै गर्नेदेखि […]