Comments Add Comment

साहित्य

List Grid
सन्दुक रूइतको जीवनी नेपालीमा

काठमाडौं । नेत्र विशेषज्ञ डा. सन्दुक रूइतको जीवन सम्बन्धी पुस्तक सन्दुक रूइत लोकार्पण गरिएको छ । अस्ट्रेलियन पत्रकार अली ग्रिपरले लेखेको पुस्तकको नेपाली संस्करण काठमाडौंमा शनिबार डा. रुइतले शल्यक्रियापछि आँखादान पाएका सल्यानका शिक्षक तोपबहादुर शर्माले लोकार्पण गरेका हुन् । कार्यक्रममा शर्माले आफू २१ वर्षसम्म पूर्ण रुपमा दृष्टिविहीन भएको र डा. रुइतले आफूलाई नयाँ जीवन दिएको […]

कथा : रानी

रानी बिस्तारामा लडेको हिजो दुई महिना पुगेछ । रानी कुनै दरबारकी रानी थिइन्, उसको रानी नाम उसको बुबा-आमाले राखेको पनि होइन, न त पण्डित, लामाले नै । ऊ स्वयमलाई पनि थाहा छैन रानी नाम कसले र कति बेला राख्यो, तर उसको सहरी जीवनको परिचय बन्न पुग्यो ‘रानी’ साथै मानिस, समय र परिस्थिति अनुसारको फरक-फरक थर […]

‘पुरुषमाथि धेरै दबाव छ, अध्यात्मभित्र झन् कलह देखेँ’

११ असोज, काठमाडौं । डा. सञ्जीव उप्रेती सामान्य मानिसका लागि दुरह लाग्छन् । उनी चरासँग कुरा गर्छन् । रुखहरुलाई अंगालो हाल्छन् । घन्टौं एकान्तमा बस्छन् र एक्लै-एक्लै मुस्कुराउँछन् । उनी सुल्झिन नसकेको घटना जस्तै प्रतीत हुने गर्छन् । डा. उप्रेती आजको एक हजार वर्षपछि नेपालीले दालभात र तरकारीको साटो गँगटो खाएको देख्छन् र त्यसको सजीव […]

हाइकु विश्व सम्मेलनको सम्झना

भूगोलका प्राध्यापक एवं हाइकु केन्द्र नेपालका अध्यक्ष रामकुमार पाँडेलाई टोक्योस्थित हानेदा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा स्वागत गर्न जाँदा म निकै हतारमा थिएँ । योबेला म फगत चेलोका रूपमा मात्र पाँडे सरलाई स्वागत गर्न पुगेको थिइनँ, वर्ल्ड हाइकु एसोसिएसनको कार्यकारीको हैसियतमा केही महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी मेरो काँधमा थियो । टोक्योमा आयोजना हुन लागेको दसौँ वर्ल्ड हाइकु कन्फरेन्सका लागि १७ […]

प्रधानमन्त्रीले सार्वजनिक गरे खम्बूको ‘छायाँको लस्कर’

१० असोज, काठमाडौं । प्राध्यापक केआर खम्बूको जीवनकथा ‘छायाँको लस्कर’  प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शुक्रबार सार्वजनिक गरेका छन् । प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा आयोजित कार्यक्रममा पुस्तक सार्वजनिक गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले खम्बूको पुस्तकले आफूलाई विगतका संघर्षशील दिनहरू सम्झना गराएको उल्लेख गरे । ‘यो पुस्तकले मलाई आफ्नो विगतको सम्झना गरायो,’ प्रधानमन्त्रीले अघि भने, ‘यो पुस्तकको नाम छायाँको लस्कर […]

सन् २०२० को विश्व हाइकु सम्मेलन नेपालमा

वर्ल्ड हाइकु एसोसिएसनले सन् २०२० मा विश्व हाइकु सम्मेलन नेपालमा गर्ने निर्णय गरेको छ । वर्ड हाइकु एसोसिएनको जापानको टोकियोमा सम्पन्न १० औं विश्व सम्मेलनले आगामी वर्ष ११ औं विश्व सम्मेलन नेपालमा गर्ने निर्णय गरेको हो । जापानमा सम्पन्न सम्मेलनमा १७ देशका हाइजिनहरु सम्मिलित थिए । सम्मेलनमा जापान, बेलायत, अमेरिका, इटली, फ्रान्स, हंगेरीसहित १७ देशका […]

लासको राजनीतिमाथि ‘महाभोज’

९ असोज, काठमाडौँ । ‘बेवारिसे लासलाई लुछिलुछी खाँन्छन् गिद्धहरुले, तर मेरो लास बेवारिसे होइन, मेरो आमा छिन् र बा पनि’, काठमाडौँको अनामनगरस्थित मण्डला थिएटरको प्रेक्षालयमा आवाज गुञ्जिन्छ । चकमन्न थिएटरको अँध्यारो कोठामा भरिभराउ दर्शकको मन सिरिङ्ग पार्ने गरी आएको दृश्यसहितको आवाजले नै बोलिरहेको थियो कारुणिक कथा । सन् १९३१ मा भारतको मध्यप्रदेशमा जन्मेकी मन्नु भण्डारीले […]

विष्णु भण्डारीको ‘सुनको पहाड’ सार्वजनिक

७ असोज, काठमाडौं । आख्यानकार विष्णु भण्डारीको दोस्रो उपन्यास ‘सुनको पहाड’ सार्वजनिक भएको छ । राजधानीको अनामनगरस्थित मण्डला थिएटरमा आयोजित समारोहमा नेता राम कार्की, लेखक डा. अर्चना थापा र बेपत्ता परिवारका प्रतिनिधि तथा अधिवक्ता एकराज भण्डारीले उपन्यास संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गरे । कार्यक्रममा बोल्दै नेकपा नेता एवं पूर्वमन्त्री राम कार्कीले भण्डारीको उपन्यासले जनयुद्धका क्रममा बेपत्ता […]

सहिदका हत्यारा !

सकस पिएर पलपल आँधी खपेर अटल-अटल हर रात यो अँध्यारो झुपडीमा एउटा सग्लो सूर्य डाकिरहेछु ! एउटा सुन्दर बिहान भाकिरहेछु निरन्तर निरन्तर वर्षौंदेखि तर, सूर्य फक्रिनुअघि बिहान उघ्रिनुअघि समृद्धिका हाम्रा सपनाहरु विथोल्न र, गिज्याउँदै रक्तरञ्जित हाम्रो इतिहासलाई उधुमले चलमलाइरहेछन् ! सहिदका हत्याराहरु !! अन्तिम भरोसाको यो समयमा बिथोलिए भने हाम्रा युगीन सपनाहरु दुर्घटित हुनेछ हाम्रो […]

पुस्तक चर्चा : गुठी व्यवस्थादेखि अन्तरदेशीय नेपाली कथासम्म

४ असोज, काठमाडौं । डा. गोविन्द टण्डन मूलतः संस्कृतिविदका साथै पशु अधिकारवादी पनि हुन् । नेपालको सांस्कृतिक सम्पदामा पनि उनको विशेष रुचि छ । लामो समयसम्म पशुपति विकास कोषका सदस्यसचिव रहेका टण्डनलाई नेपालको गुठी कानुन, गुठीको इतिहास र यससँग जोडिएका जनताका भावनाको पनि राम्रो ज्ञान भएको देखिन्छ । यही ज्ञानलाई उनले आफ्नो नयाँ पुस्तक ‘नेपालमा […]

कथा : अर्को पुरुष

‘लौ न, दुलही ल्याइसके । अब मादल बजाउन छोड । अब बेण्ड बाजाको तालमा नाचौँ हामी ।’ दुलही हेर्न कुरिरहेका एकथरि महिला कराए । घिन्ताङ् घिन्ताङ् बजिरहेको मादल र गाइरहेको रत्यौलीको आवाज बन्द हुन्छ । अघिसम्म पर-परबाट चिहाइ रहेका पुरुषहरु बाहिर निस्कन्छन् र ब्याण्ड बाजाका तालमा कम्मर मर्काउन थाल्छन् । त्यसमा महिलाहरु मिसिएपछि विवाहको माहौल […]

किताब नपढ्ने हामी नेपाली !

इन्टरनेटको सूचनाले के बताउँछ भने मुस्लिम बहुल देशहरुमा बाहेक अरुतिर ज्ञानगुनका पुस्तक पढ्ने दर निकै माथि छ । मुस्लिम बहुल देशहरुमा सरकार आफैंले आयातीत पुस्तकमा सेन्सर गर्ने, देशमा भित्रिन योग्य पुस्तकमा उच्च कर लगाउने र धार्मिक विषयलाई मात्र महत्व दिने भएका कारणले पुस्तक पढ्ने दर कम देखिएको हो । यसबाहेक, युद्धको चपेटामा परेका देशका नागरिकहरुमा […]

मुन्धुमभित्रको मृत्यु जित्ने मन्त्र

हामी लिम्बुजातिले घरमा पालेका सुँगुर वा कुखुरा खान परे फेदाङ्गा बोलाएर पूजा गरेपछि मात्र बली दिएर खान्छौं । उँधौली उँभौली छेकामा वर्षमा घटिमा एकपटक शिर उठाउने पूजा -माङ्गेन्ना) पनि गर्दछौं । घरमा कुनै छोरीबुहारी दुई जीउकी भएमा दुःख कष्टविना जायजन्म होस् भनेर कोखपूजा गर्दछौं । तीन वर्षमा एकपटक कुलदेवताको पूजा भव्यताका साथ गर्छौं । त्यसरी […]

इलाम साहित्य महोत्सव सुरु

३ असोज, फिक्कल । इलाममा शुक्रबार दुई दिने इलाम साहित्य महोत्सव शुरु भएको छ । ‘पर्यटनको लागि साहित्य’ भन्ने मूल नाराका साथ सञ्चालित महोत्सवमा साहित्यकार, कलाकारदेखि राजनीतिज्ञले विभिन्न विषयमा छलफल र बहस गरिरहेका छन् । इलाम साहित्य समाजले आयोजना गरेको महोत्सवमा संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराई, नेपाली काङ्ग्रेसका प्रवक्ता तथा युवा नेता विश्वप्रकाश […]

जगदम्बाश्री र मदन पुरस्कार प्रदान

३ असोज, काठमाडौं । मदन पुरस्कार गुठीले यसवर्षको मदन पुरस्कार र जगदम्बाश्री पुरस्कार वितरण गरेको छ । ललितपुरमा शुक्रबार आयोजित कार्यक्रममा रणहार पुस्तकका लागि योगेश राजलाई ‘मदन पुरस्कार–२०७५’ र साहित्यकार वैरागी काँइलालाई ‘जगदम्बाश्री पुरस्कार–२०७५’ प्रदान गरिएको हो । दुबै पुरस्कारको राशी चार–चार लाख रुपैयाँ रहेको छ । २०१३ सालदेखि प्रदान गर्न थालिएको गुठीले यसवर्षदेखि पुरस्कार राशी […]

पलेँटीमा तीन साहित्यकारका पुस्तक विमोचन हुने

१ असोज, काठमाडौं । यो महिनाको ‘पलेँटी शृङ्खला’ मा तीन जना साहित्यकारको कृति  विमोचन हुने  भएको  छ । असोजको १०, ११, र १२ (सेप्टेम्बर २७, २८ र २९ तारिख) गते आयोजना हुने सो सांगीतिक कार्यक्रमकै क्रममा साहित्यकारहरू तीर्थ श्रेष्ठको कविता संग्रह  ‘धर्सैधर्साको चक्रव्यूह’, कालीप्रसाद रिजालको संस्मरण ‘काँडामा हाँसेको जिन्दगी’ र मञ्जुलको गीति यात्रा संस्मरण ‘सम्झनाका […]

सन्दुक रुइतको जीवनी असोज ११ गते सार्वजनिक हुने

१ असोज, काठमाडौं । विश्वविख्यात आँखा सर्जन डा. सन्दुक रूइतको जीवनी असोज ११ गते सार्वजनिक हुने भएको छ । अस्ट्रेलियन पत्रकार अली ग्रिपरले लेखेको उक्त किताब लेखक खगेन्द्र सङ्ग्रौलाले नेपालीमा अनुवाद गरेका हुन् । म्यागासेसे, पद्मभूषण जस्ता प्रतिष्ठित पुरस्कार पाएका डा. रुइतले भने आफ्नो जीवनी  नेपालीमा अनुवाद भएर आउन लागेकामा हर्षित भएको बताएका छन् । […]

‘छायाँको लस्कर’ 

३० भदौ, काठमाडौं । झापा आन्दोलन ताका वर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र उनका समकालिन कम्युनिष्ट नेताहरूसँग राजनैतिक सहयात्रा गरेका विर्थार्थी राजनीतिका अभियनता केआर खम्बू ‘छायाँको लस्कर’ पुस्तक लिएर आउने भएका छन् । उभयचर र सरीसृप प्राणिमाथि विद्यावारिधि गर्ने पहिलो नेपाली प्राध्यापक खम्बूले ‘छायाँको लस्कर’  लाई आत्मपरक शैलीमा लेखेका छन् । पब्लिकेसन्स नेपालयबाट प्रकाशीत हुन लागेको केआर खम्बूको आत्मकथामा […]

पुस्तक व्यापारीको गुनासो- युवाले पढ्न छाडे

२८ भदौ, काठमाडौं । नेपालमा पुस्तक व्यापारको कारोबार वार्षिक चार अर्बको हाराहारीमा छ । सरकारी तथ्याङ्कहरुले पनि यसलाई पुष्टि गरेका छन् । यसको अर्थ हो, एउटा नेपालीले एक वर्षमा करिब १४० रुपैयाँ मात्र पुस्तक किन्नमा खर्च गर्छ । यी पुस्तकहरुमा विद्यालय र कलेजका पाठ्यक्रम, लोकसेवा आयोगका गाइड र व्यवसायिक पुस्तकहरु प्रमुख छन् । अनुसन्धानमूलक पुस्तक, […]

बेलायतमा फूलेको साहित्यको गुलाफ

केही दिन अगाडि मेरो हातमा डायोस्पोरिक कृति ‘गुलाफसँगको प्रेम’ कथा सङ्ग्रह आइपुग्यो । डा. संगीता स्वेच्छा यस कथासङ्ग्रहकी लेखक हुन् । उनका कथाहरु मैले पचासको दशकदेखि नै मधुपर्कमा पढ्दै आइरहेकी थिएँ । बीचमा कथा प्रकाशनका क्रमहरु पातलिए र मैले पनि उनलाई बिर्संदै गएँ । जब संगीताको तेस्रो सन्तानका रुपमा प्रकाशित कथासङ्ग्रह ‘गुलाफसँगको प्रेम’ मेरो हातमा […]

बिपी साहित्य सम्मान ‘बैरागी काइला’लाई  

२४ भदौ, काठमाडौं । वरिष्ठ साहित्यकार तिलविक्रम नेम्बाङ ‘बैरागी काइँला’लाई यस वर्षको ‘बिपी साहित्य सम्मान पुरस्कार’ प्रदान गरिएको छ । जननायक बिपी कोइराला स्मृति ट्रष्टले म‌गलबार राजधानीमा एक कार्यक्रमको आयोजनामा १ लाख १ हजार रुपैयाँ राशिसहितको उक्त सम्मान उनलाई प्रदान गरेको हो । यसैगरी ५१ हजार रुपैयाँ राशिको ‘बिपी सेनानी सम्मान पुरस्कार’ प्रजातन्त्र स्थापनाको आन्दोलन […]