Comments Add Comment

ब्लग

List Grid
भारतबाट भित्रिने सीमान्त समुदायमाथि विभेद

‘नोभेल कोरोना भाइरस (कोभिड –१९) को संक्रमण फैलनबाट रोक्न नेपाल र भारतमा गरिएको लकडाउनको प्रयासले अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्ने श्रमिकहरुको ठूलो संख्या देशभित्र र बाहिर अलपत्र परिरहेको खबर आइरहेका छन् । लकडाउन अझ हप्ता थप गरिएपछि श्रमिक तथा मजदुर वर्ग नराम्ररी प्रभावित भएका छन् । शहरमा काम नभएपछि लकडाउनका बाबजुद पनि तमाम मजदुर वर्ग आ–आफ्नै […]

पाहुनाको कथा र नेताको भाषणको घुमाउरो अर्थ

एउटा घरानियाँले कुनै बखत एउटा भव्य भोजको आयोजना गरेछ । उसले देशका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्रीलगायतका करिब एक सय जना विशिष्ट अतिथिहरु आमन्त्रण गरेछ । पार्टी प्यालेसको समस्याले भोज अपरान्ह ठिक ४ बजे सुरु गर्नुपर्ने थियो । ४ बज्दा केही विशिष्टहरु आइपुगेनछन् । उसले बाटो हेर्दै मन खिन्न बनाउदै भनेछ– “आउनुपर्ने मुख्य अतिथिहरु आइपुगेका छैनन् । तर […]

एक थिए कमले

सग्लो नाम, कमल । पुरक नाम, कमल विश्वकर्मा । हामीले उनको सद्दे नामलाई अंगभंग गरिदिएका थियौं । अर्थात कमलको अन्तिम अक्षरमा एउटा एकर झुड्याइदिएका थियौं, कमले । हाम्रो बालसखा, कमले । एउटै आँगनमा खेलिन्थ्यो । उही हावामा सास फेरिन्थ्यो । उही माटोमा उभिन्थ्यौं । तर, उनलाई हाम्रा घरभित्र प्रवेश निषेध थियो । उनले छोएको खान […]

मूर्ख दिवसका दिन धूर्तको कुरा

शत्रुबाट डराउनु पर्दैन, मूर्खबाट डराउनुस् भन्ने भनाइ फेरेर मूर्खबाट नडराउनुस्, धूर्तबाट जोगिनुस् भन्नुपर्ने बेला आएको छ । संकटका बेला धूर्तलाई चिन्नु र जोगिनु बुद्धिमानी काम हो । शत्रु बन्ने वा बनिने कुरा हो, शत्रु बन्न सक्छन्, नबन्न पनि सक्छन् । शत्रुलाई मित्र बनाउन कुनै बेर लाग्दैन । यो वैरभावसँग सम्बन्धित छ । मूर्ख मानसिक अवस्था […]

भोकले मर्ने कि कोरोनाले ?

सहर निद्रामा छ, एउटा सत्य हो । सहर जागा पनि छ, अर्को सत्य हो । एकान्तबासलाई सहरले फेसनका रूपमा लिँदै गएको जस्तो देखिन्छ । सामाजिक सञ्जालमा एकान्तबास शब्दको खुब प्रयोग भएको देख्नुहुन्छ । ट्रेन्डिङको जमाना छ । ट्रेन्डिङमै छ यो शब्द । कोरोना भाइरसले सामाजिक प्राणी मानिसलाई एकान्तजीवी बनाइदिएको छ । एकान्तबासको छैटौं दिन मैले […]

आत्मबल बढाउने बहसमा जुटौं

विचारका निर्मातादेखि सर्वसाधारणसम्मलाई छोप्दै र गाँज्दै गएको स्वार्थ र त्रासले समाजको आलोचनात्मक चेतलाई अवसानतर्फ डोर्‍याउँदै लगेका बखत विश्वभरि नै देखापरेको कोरोना नामक भाइरसबाट बच्नकै निम्ति लगभग सिङ्गै विश्व समुदाय सेल्फ क्वारेन्टाइनमा छ । यो रोगको महामारीबाट विश्वले नै साता दश दिनमै पार पाइहाल्ने अवस्था देखिँदैन । चीनबाट प्रारम्भ भएको भाइरसको सबैभन्दा ठूलो मारमा पश्चिमी मुलुक […]

कोरोना संक्रमणको भय र भ्रम चिर्ने प्रयास

मानौं कोरोना भनेको घर बाहिर जहाँ त्यहीँ हुन्छ । संक्रमण भइहाल्यो भने ज्यान गइहाल्छ भनेर जसरी हल्ला भइराखेको छ । अमेरिकाका राष्ट्रपतिले समेत यो औषधि भनेर अनुसन्धानमै रहेका औषधिको नाम ट्वीट गर्नुभयो । मागेजति पीपीई भयो भने सबै स्वास्थ्यकर्मी सुरक्षित हुन्छन् र प्रशस्त भेन्टिलेटर भयो भने सबै बिरामी बाँच्छन् भने जसरी प्रचारबाजी भएको छ । […]

कैदीबन्दी मृत्युको कारण नबनोस् कोरोना

सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू, हजुरको सुस्वाथ्यको कामना। साथै संकटको यो घढीमा राज्यले नागरिकको स्वास्थमा कुनै पनि कसर नराखोस्, ताकि सबै नेपाली स्वस्थ रहन सकुन्। कैदी गृहको अमानवीय स्थितिमा विश्वव्यापी महामारीको कारणले अझै संकटकको उच्च जोखिममा भएको हुदाँ ढिला भए पनि यो पत्र लेख्दैछु । मन्डलाले “देशको यर्थाथ अवस्थाको ज्ञात तब हुन्छ, जब कैदी गृहको यर्थाथबोध हुन्छ” भनेका […]

सरकार हामी घरभित्र छौँ, तिमी घर बाहिर आऊ

कोभिड १९ विश्वव्यापी महामारी नेपालमा पनि अरू फैलिने आशंकाले सरकारले लकडाउन गर्यो । अहिले सबै जनता घरभित्र छन् । घरभित्र रहेर सुरक्षित भए पनि धेरैको मन शान्त भएन । लकडाउनको छैठौं दिनमा तरकारी सकियो । लकडाउनको पूर्वजानकारी नभएकाले ग्यास, चामललगायतका खाद्यान्न र सिटामोल लगायतका सामान्य औषधि पनि घरमा छैनन् । अझै लकडाउनको समय लम्बियो । […]

कोरोनाको महामारीमा स्थानीय तहले गर्नुपर्ने काम

चीनको वुहान शहरमा सबैभन्दा पहिले देखापरेको संक्रामक रोग कोभिड(१९ (कोरोना भाइरस) को संक्रमण दिन दुईगुणा, रात चौगुणाको दरले बढिरहेको छ । एशियाली राष्ट्र थाइल्याण्ड, जापान, फिलिपिन्स, दक्षिण कोरिया हुँदै युरोपियन देश फ्रान्सपछि इटालीमा उक्त भाइरसको संक्रमण देखियो, जहाँको अवस्था अहिले वर्णनयोग्य छैन । फेब्रुअरी १९ मा जम्मा २ जनामा देखिएको संक्रमण महिना दिन पुग्दानपुग्दै बढेर […]

प्रधानमन्त्रीज्यू ! यसरी लडौं कोरोनाविरूद्धको लडाइँ

प्रधानमन्त्रीज्यू, नमस्कार ! लकडाउनको समयमा धेरै साथीहरूले देश, बिदेशबाट  सोधिरहनु भएकोछ- “लकडाउनमा के गरिरहनु भएको छ ? कसरी लडिरहनु भएको छ कोरोनाबिरूद्ध ?? सारै गारो हुँदोरहेछ थुनिएर बस्न ।” सबै साथीहरूलाई एउटै शैलीमा अनुभव बाँड्ने गरेको छु- “लकडाउन एक प्रकारको जेल नै हो । विगतमा साँढे पाँच  बर्ष जेल बस्दाको अनुभव खुब काम लागेको छ […]

लकडाउन बढाउँदा ‘फोर टी’ को सिंढी

सरकारले कोरोनाको संक्रमणबाट बच्नको लागि एक सातासम्म लकडाउन गरेको छ । संसारका एकतिहाई मानिस कोरोनाविरुद्ध लकडाउनमा छन् । यसको मतलब मानिस सकेसम्म घरभित्रै बस्ने, अरु मानिसको सम्पर्कमा नजाने नै हो । आफूमात्रै होइन, सिङ्गै परिवार र आफन्तलाई समेत यसका लागि प्रेरित गर्ने हो । यसबीचमा पनि केही समयको अन्तरमा साबुनपानीले हात धुने, सेनिटाइजर प्रयोग गर्ने, […]

बालबालिकालाई कोरोनाको त्रासबाट बचाउन के गर्ने ?

यत्रतत्र सर्वत्र कोभिड-१९ महामारीको बारेमा चर्चा छ । विद्यालय बन्द छन् । कोरोना संक्रमणलाई लिएर विद्यार्थीमा भय र त्रास छ । यस्तो अवस्थामा उनीहरुको मानसिक चिन्ता तथा डर कम गर्न अभिभावकको भूमिका कस्तो हुने भन्ने पनि संवेदनशील विषय हो । बच्चाहरूलाई वर्तमान परिस्थितिसँग घुलमिल गर्नको लागि केही व्यवहार परिवर्तन गर्नुपर्ने हुनसक्छ । अभिभावकहरुले कोभिड–१९ को […]

कोरोनाले विश्व हल्लाएका बेला पत्रकारका बुढाबुढीले के गरेको ?

लकडाउन सुरु भएको दिन । चैत्र ११ गते मंगलबार । अन्य सहकर्मीलाई खबर गरेपछि मात्रै आउनू भनिएको थियो । त्यसैले हामी दुवैजना श्रीमान–श्रीमती रिपोर्टिङमा निस्क्यौं । श्रीमान्–श्रीमती एउटै क्षेत्रमा काम गर्नुका जति फाइदा छन्, त्यत्ति नै बेफाइदा पनि । छोराछोरीलाई दूध बिस्कुट दिएर काठमाण्डौ, ललितपुर अनि भक्तपुरका केही क्षेत्र घुमियो । सडक सुनसान थियो । […]

लकडाउनमा काठमाडौं महानगरले गर्न सक्ने काम

सरकारले कोरोना भाइरसको जोखिम कम गर्न एकहप्ता लकडाउन गर्ने निर्णय गरे पनि खाद्यान्न पसल, बैंकिङ क्षेत्रलगायतका अति आवश्यक पर्ने क्षेत्र भने निश्चित समयका लागि सुचारु गर्न सक्ने बताउँदा लकडाउनको निर्णय प्रभावकारी हुन नसकेको भन्दै चौतर्फी विरोध  पनि भएको छ । लकडाउनको पूर्ण पालना नगर्ने हो भने देशले मानवीय र आर्थिक, दोहोरो हानी व्यहोर्नुपर्ने अवस्था आउन […]

अनि फैलन्छ कोरोना भाइरस नामक विषाक्त समाचार

‘भारतको पटनामा एक नेपालीलाई कोरोना संक्रमण भएको पुष्टि…। नर्भिक अस्पतालमा कोरोना संक्रमित एकजनाको मृत्यु…। नेपाली सेनाको हेलिकप्टर प्रयोग गरी आकाशबाट कोरोना भाइरसविरुद्ध किटनाशक औषधि छर्कने…। माथिका लाइनहरु केही दिनयता सामाजिक सञ्जालमा सर्वाधिक भाइरल भएका शीर्षक हुन् । तथ्यमा टेकेर नआएका यी प्रचारको सार्वजानिक यातायात, कार्यलय र घर घरमा यति धेरै चर्चा भयो की जसको कारण […]

कोरोनाले जेनेरेशन नै चेन्ज गर्ने भो !

विश्वभर तीव्र गतिमा फैलिइरहेको कोरोना भाइरसले जेनेरेशन नै परिवर्तन गर्ने संकेत गरेको छ । एक पुस्ताले लिएको विचार र अपनाएको संस्कार, आचरण र व्यवहारलाई ब्रेक गरेर अर्को पुस्तामा अर्कै प्रकारको विचार, संस्कार, आचरण र व्यवहार स्थापित गराउने निश्चित देखिन्छ । लामो समयदेखि चल्दै आएका यस्ता अनेक व्यवहार, संस्कार, विचार र मूल्य मान्यताहरु दरसन्तानमा हस्तान्तरित हँदा […]

हात जोडेर भन्छु, कृपया घरमै बस्नुहोस्

अहिले हामी दशकौंमा एकपटक आउने महामारीको चपेटामा छौं । प्राकृतिक बिपत्ति र महामारीको बिशेषता के हुन्छ भने यिनीहरु आउँदा ‘म मर्छु, मेरो परिवारको मृत्यु हुन्छ, मेरो आफन्तको मृत्यु हुन्छ, मेरा मित्रहरुको मृत्यु हुन्छ ‘ भनेर कसैले पनि कल्पना गर्दैन । म त कहाँ मर्छु र ? तिनीहरु पो मर्छन् भन्ने मानसिकता हामी सबैमा हुन्छ । अनि हामी […]

कोरोनाको चुनौती र हाम्रो मौलिक संस्कार

विगत तीन महिनादेखि चीनको वुहान सहर हुँदै फैलिएको कोरोना भाइरस नेपालकै छिमेकी मुलुकबाट नेपाललाई नछोइकन युरोप, अमेरिका पुग्यो । विश्वव्यापी महारोगको रूपमा विस्तारै फैलिँदै दक्षिण एशियाली मुलुकहरूमा र फेरि पनि हाम्रै छिमेकी मुलुक भारतमा यसको संक्रमण अलि बढी देखिन थालेको छ । नेपालमा भने आजको दिनसम्म एक जनामा मात्र यसको संक्रमण रहेको र त्यो पनि […]

अमेरिकाबाट प्रधानमन्त्रीका नाममा खुलापत्र

सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू, सबैभन्दा पहिला त दोस्रोपटक सफल मिर्गौला प्रत्यारोपण गरी स्वाथ्यलाभ गरिरहनुभएको यहाँलाई हार्दिक बधाईं दिँदै शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दछु । यहाँसँग विगतमा पनि पटक–पटक अन्तरवार्ता गरेको एक नेपाली पत्रकारका रूपमा हामी दुबैजना एकआपसमा परिचित छौैं । यहाँसँगको सहकार्य र परिचयले मैले यहाँलाई एक दृढ ईच्छाशक्ति भएको राजनेताका रूपमा चिन्ने बुझ्ने अवसर पाएको छु । […]

कम्युनिस्टमा मौलायो सामन्ती संस्कार र चाकडीवाद

गत साता देशमा चाकडीका दुई भद्दा रुपहरु देखिए । एक, शिक्षण अस्पतालमा । दुई, दाङ, प्यूठान र रोल्पामा । फरक प्रसंगमा भए पनि ती रुपहरुको निष्कर्ष एउटै हो : नेपालमा सामन्ती र चाकडी संस्कृतिले जरा गाड्दै गएको छ । दुःखको कुरा, त्यसलाई कम्युनिष्टहरुले प्रयोगमा ल्याएका छन् । गणतन्त्रमा पनि यस्ता संस्कृतिहरु देखिनु लज्जास्पद हो । […]