Comments Add Comment

ब्लग

List Grid
कुन पार्टी रोज्ने ?

नेकपा एमालेका लाखौं कार्यकर्ता सामु तेर्सिएको अत्यन्त जटिल प्रश्नको उत्तर खोतल्ने निरर्थक प्रयत्न स्वरूप यो आलेख तयार पार्ने प्रयास गरेको छु । म चाहन्थें– मेरो प्रयत्नले सार्थक उत्तर देओस् तर त्यसो किन हुने छैन भने नेपालमा एउटै त्यस्तो राजनैतिक दल छैन जसप्रति आम नेपालीले भरोसा गर्न सकून् । सबैभन्दा ठूलो राजनैतिक दल नेकपा एमाले विभाजन […]

अध्ययनका लागि दुबई ? यी हुन् थाहा पाउनै पर्ने जानकारी

अध्ययनका लागि दुबई ? पहिलोपटक जो-कोहीलाई पनि यो प्रश्न मनमा आउन सक्छ । कारण, धेरै नेपाली युवा कामका लागि दुबई गइरहेको हामीले देखेका छौं । तर दुबई अध्ययनको लागि पनि नेपाली युवाहरूको लागि गतिलो गन्तव्य हो भन्ने कुरा निकै कमलाई मात्र थाहा हुन सक्छ । सामान्यतया अध्ययनका लागि नेपाली विद्यार्थीको रोजाइमा अष्ट्रेलिया, न्यूजिल्याण्ड, अमेरिका र […]

जनप्रतिनिधिको झुट र लुटतन्त्र

हिलाम्मे बाटो । बाटोभन्दा पनि धान रोप्नुअघि खेत हिल्याएको जस्तो । त्यहाँ एक ढाकाटोपी ढल्काएका, जुहारी कोटमा ठाँटिएका सुकिला मान्छे देखिन्छन् । तर, कसैले यी भलाद्मीको कठालो समातेका छन् । यतिबेला उनको अनुहार मास्कले छोपिएको छ । शायद रातोपिरो भएको हुनुपर्छ । कठालो समात्ने व्यक्तिको अनुहारमा भने आक्रोश छ । के यो आक्रोश यत्तिकै पैदा […]

दूरदराजमा बेहाल छ महिलाको अवस्था

म बाल्यकालदेखिको चाहना अनुसार स्वास्थ्य सेवाको जागिर गरेर एक दुर्गम जिल्ला प्युठानको गौमुखी गाउँपालिका पुगें । त्यहाँको खुङ्ग स्वास्थ्य चौकीमा स्वास्थ्य चौकी प्रमुखको भूमिकामा रहेर सेवा गर्ने २०७४ जेठ महिनादेखि मौका पाएँ । बाल्यकालदेखिको जनताको घरदैलोमा गएर सेवा गर्ने स्वास्थ्य सेवामा सहयात्री बन्ने अवसर प्राप्त भयो । गाउँमा जनताको आशा भरोसा पूरा गर्न पाउनेमा खुसियाली […]

यसरी गर्न सकिन्छ सामुदायिक विद्यालयको सुधार

शिक्षा भनेको जीवनपर्यन्त निरन्तर चलिरहने प्रक्रिया हो जसमा बौद्धिक, सामाजिक, आर्थिक, नैतिक तथा व्यक्तिको सर्वाङ्गीण विकास हुने गर्दछ । शिक्षाले अन्धकार हटाएर उज्यालोतर्फको यात्रामा अघि बढाउने गर्दछ । नेल्सन मण्डेला भन्छन्- ‘शिक्षा सबैभन्दा शक्तिशाली हतियार हो, जसलाई चलाई तिमी संसार बदल्न सक्छौ ।’ हामीले औपचारिक र अनौपचारिक दुई तरिकाबाट शिक्षा पाउन सक्दछौं । अनौपचारिक शिक्षाले […]

अध्यक्ष प्रचण्ड ! तपाईं किन यस्ता कुरा गरिरहनुभएको छ ?

श्रद्धेय अध्यक्ष क. प्रचण्ड, अभिवादन कुशल रही कुशलताको कामना गर्दछु । प्रत्यक्ष भेटेर छलफल, कुराकानी नभएका हैनन् । पत्र नै किन लेख्न परेको होला भनेर तपाईंको मनमा प्रश्न उब्जेला । भेट हुँदा मेरो प्रस्तुतिले विषयको गम्भीरता प्रष्ट्याउन नसक्ला या तपाईंको व्यस्तताले मेरा विषय प्राथमिकतामा नपर्न सक्छ । त्यसैले पत्राचारको माध्यम रोजेको हुँ । आमालाई क्यान्सर […]

पितृसत्ताको जेलमा ‘चरीहरू’ : दोष कसको ?

संगीत मानिसको सुख–दुःख बिसाउने चौतारी मानिन्छ । संगीतमा पनि लोकगीत जनसमुदायको गीत हो भने तीज गीत पनि त्यसैको एक रूप हो । महिलाको स्वतन्त्रता पर्वको रूपमा लिइएको तीजमा उनीहरूले वर्षभरि आफूमाथि परेका थिचोमिचोलाई बाहिर ल्याउने गर्छन् । यसले गर्दा अर्कोपटक त्यस्ता घटनाहरू दोहोरिन नपाउन् र आफूहरू हिंसाबाट मुक्त हुन पाइयोस् भन्ने चाहनासहित यो पर्व मनाउने […]

जागिरे बुहारी

समय बिहानको नौ बजे । मलाई कलेज जान ढिलो भइरहेको थियो । असारको महीना, झमझम परिरहेको पानी, हिलो बाटो र सडकमा गुडिरहने सवारी साधनको टिट्-टिट् र पिप्-पिप् सम्झिंदा कसलाई पो घरबाट निस्कन मन लाग्छ र ? उफ् ! यस्तो मुभी हेरेर बस्ने जस्तो दिनमा पनि कलेज जानु परेको छ ! टेबलमा छरिएका कापीका पानाहरु समेटेर, […]

राजनीतिमा नयाँ भर्सेस पुरानो पुस्ता

राजनीतिमा शक्ति संघर्षलाई सामान्य नै मानिन्छ । खासगरी वर्षौंदेखि शक्तिको उपयोग गरिरहेको पुरानो पुस्ता र शक्ति हासिल गर्न चाहने युवा पुस्ताबीच हुने यस्तो संघर्ष अझै रोचक हुन्छ । युवाहरू पुरानो पुस्तालाई ‘आउट डेटेड’ मान्छन् भने पुरानो पुस्ता युवाहरूलाई ‘अपरिपक्व’ देख्छन् । गहिरिएर हेर्ने हो भने, यस्तो संघर्ष एउटा परिवारभित्र बाबु-छोराबीच हुने संघर्षकै रूपमा पनि बुझ्न […]

गल्ती हाम्रै हो, कसरी सच्चिने ? 

बिहान उठेर कलेज जान लाग्दै थिएँ । हजुरबुबा ठूलो स्वरमा चिच्याउँदै आउनुभयो र भन्न लाग्नुभयो- ‘नानी थाहा पायौ फेरि त्यही घोप्टे मन्त्री बन्ने भएछ नि ! आजै नियुक्तिपत्र दिएर शपथ ग्रहण गराउने रे !’ मैले हजुरबुवालाई सोधें- को भन्नुभएको हजुरबुवा !  ‘त्यही के नानी, हामी सँगै सानामा स्कूल पढ्थ्यौं । पछि १० पनि पास गर्न […]

तीजको नाममा विकृति र कोरोना नफैलाऔं

साउन लागेसँगै चाडपर्वको ओइरो लागेको छ । यो समय चाडपर्व मनाउनको लागि हाम्रा दिदीबहिनी, दाजुभाइ आ–आफ्नो आफन्तकोमा पुग्छन् । सधैं झैं अहिले पनि तीजको रमझम देखिएको छ । माइतीले आफ्ना छोरीचेली माइती बोलाएका छन् । पहिले पहिले भए तीज मान्नको लागि दिदीबहिनीलाई लिन दाजुभाइ आफैं आइपुग्थे । अहिले त फोनको चलनचल्ती आइसकेको छ, जसको कारण […]

अन्तरजातीय प्रेम विवाह : विज्ञानले स्वीकार्‍यो, समाजले स्वीकारेन्

यतिबेला संसार विज्ञान प्रविधिको युगमा छ । सारा मानव समुदाय यसकै वरिपरि छन् । विज्ञानको नयाँ नयाँ आविष्कारद्वारा निर्मित/सिर्जित सबै कुरामाथि मान्छे आत्मनिर्भर छन् । विज्ञान प्रविधिकै भरमा मानिसको जीवन अडेको छ । सारा धर्म, संस्कार र संस्कृति समेत विस्तारै विज्ञान प्रविधिमा आधारित हुन थालेका छन् । तर हजारौं वर्षदेखि दिमागी रोग बनेको जात व्यवस्थामा […]

ख्यास्स पुतली तीज गीतप्रति हाम्रो असहमति

हरेक समाजमा मानिस आ–आफ्नो रीतिरिवाज, परम्परा, धर्म र आस्थामा जोडिएको हुन्छ । मानिसले आफ्नो दैनिक व्यवहार सहज बनाउने क्रममा समाजमा केही नीति, नियम, प्रथा परम्परा, चलन र व्यवहारहरू अनुसरण र समयअनुसार प्रथा, परम्परा र सामाजिक व्यवहार परिवर्तन र परिमार्जन पनि गर्छन् । नेपालकै सन्दर्भमा उदाहरण हेर्दा तीज अथवा करवा चौथलाई पनि लिन सकिन्छ । प्राय:जसो […]

ऋषि पञ्चमी : पाप पखाल्ने दिन होइन, रजस्वला सरसफाइ दिवस बनाऔं

तीज पर्व हरेक वर्ष भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन मनाइन्छ । यो पर्वमा दर खाने र तीजका दिन व्रत बस्ने चलन छ । त्यस्तै, पञ्चमीको दिन महीनावारी शुरू भएका सम्पूर्ण किशोरी तथा महिलाले महीनावारी हुँदा जानेर वा नजानेर हुन पुगेका त्रुटि र गरिएका पापकर्म निवारणको लागि नदी तथा कुण्डमा जाने प्रचलन छ । त्यहाँ ३६५ वटा […]

साक्षरता अर्थात् संसारसँगै आफैंलाई हेर्ने आँखा

आज विश्व साक्षरता दिवस । यो दिवस सन् १९६५ बाट युनेस्कोले हरेक वर्षको ८ सेप्टेम्बरमा मनाउने घोषणा गरेको थियो । विश्वभर शैक्षिक संघ संस्थाहरूले साक्षरता दिवसलाई आ-आफ्नै तरिकाले मनाउने गर्दछन् । संसारमा भएका सम्पूर्ण मानिसहरू साक्षर हुन पाउनु उनीहरूको नैसर्गिक अधिकार हो भने यसको लागि काम गर्नु हरेक राज्यको दायित्व पनि हो । मानवलाई साक्षरताले […]

समाजवादको बहसमा एमाले दोस्रो पुस्ताको भूमिका

नेकपा एमालेको २०५१ सालको अल्पमतको सरकारलाई हेरेर र कम्युनिष्टहरुले बाँडेको सुन्दर सपना सुनेर आम जनतामा एकपटक कम्युनिष्ट पार्टीको बहुमतको सरकार हेर्ने सपना थियो । उनीहरूले त्यो सपनाभित्र देश र आफ्नो उज्ज्वल भविष्य सजाएका थिए । विभिन्न आरोह-अवरोह, एकता, विभाजन र सहकार्यको बीचमा २०७३ सालमा सम्पन्न भएको स्थानीय तहको निर्वाचन र २०७४ सालमा एकैपटक भएको प्रदेश […]

कहिल्यै भुल्नै नसकिने ती दर खाने दिनहरू

तीज र दर खाने दिन नजिकिंदै गर्दा बाल्यकाल र माइतीघरको आँगन निकै सम्झना आइरहेको छ । ठूलीआमाले पकाएको बोडीको तरकारी र भात । कचौराभरी घिउ दिंदै भन्नुहुन्थ्यो- ‘सबै खा । भोलिलाई आडिलो हुन्छ । व्रत बस्ने होलिस् नि !’ अनि बिर्सन सकेको छैन आमाले पकाएको खीरको स्वाद ! आधारातमा आँखा मिच्दै खाएको दर बिहान उठ्दा […]

‘हृयाप्पी बर्थ डे टु यु’ लेख्नेहरूको नाममा

सामूहिक रूपमा प्राप्त विज्ञता वा ज्ञानको असीमित दायरालाई संस्कृति मानिन्छ । यदि यो व्याख्यालाई मान्ने हो भने संस्कृतिले विचार, परम्परा र सामाजिक वर-व्यवहारका मान्यताहरूलाई प्रचलित गर्दै लगिरहेको हुन्छ । नेपाली समुदायको सांस्कृतिक निस्क्रियताका कारण सांस्कृतिक हस्तक्षेप, सांस्कृतिक औपनिवेशिकता बढेको जस्ता सन्दर्भहरू सामाजिक र राजनीतिक बहसका चर्चित विषयहरू हुन पुगेका छन् । सांस्कृतिक औपनिवेशीकरणको विरोधमा लेख्ने, […]

बाबा त्यो दिन त बिर्सनु भएको छैन नि है ?

कहिल्यै सोच्नुभएको छ ? तपाई पनि एकदिन बाबा बन्नुहुनेछ । तपाईंका छोराछोरी पनि तपाईंसँग बोल्ने छैनन् । सिर्फ सोसल मिडियामा तपाईंको फोटोको माथि लेख्नेछन् – ह्याप्पि फादर्स डे बाबा । कमेन्टभरी तपाईंलाई पनि शुभकामना आउनेछन् । छोराछोरीको पोष्ट हेर्न भ्याउनु भयो भने तपाईंलाई केही मात्रामा खुशी लाग्नेछ । नत्र भने तपाईं आफ्नो दुनियाँमा मस्त तपाईंको […]

गृहमन्त्रीज्यू ! नेपाल तपाईंको मात्र घर होइन

आइतबार बिहान सहसचिव फणिन्द्रमणि पोखरेलको नामबाट एक विज्ञप्ति सार्वजनिक भयो । विज्ञप्ति पढेपछि थाहा भयो- गृह मन्त्रालयबाट देशवासीका नाममा कडा उर्दी जारी गरिएको रहेछ । ‘ए भारतविरुद्ध नबोल्नू है, अमेरिका विरुद्ध नबोल्नू ! बोल्यो भने जिब्रो थुतिदिन्छौं’, भाषा यस्तै थिएन तर मन्त्रालयको विज्ञप्तिको आशय यस्तै थियो । नेताहरूबारे त हामीलाई थाहा नै छ । तर […]

मैले अस्ति हेरेको बुवाको मुख

३२ वर्ष पहिलेको कुरा हो । म कक्षा ६ मा पढ्दा २०४६ सालतिर माघको महीना बेलुकी शायद राम्रो खाना सम्बन्धी जिद्दी गरी रुँदै थिएँ । त्यसैबेला घर बाहिरबाट ‘ए शेरजङ्ग’ भन्दै बाघको जस्तो डराउँदो आवाज आयो । त्यो आवाज बुवाको थियो । म घर भित्रबाट ‘हजुर’ भन्न नपाउँदै बुवा भान्सा कोठाभित्र पसी रिसले मलाई २/३ […]