Comments Add Comment

ब्लग

List Grid
डाचाराज वाग्ले : भुईंमान्छेका प्रिय नेता

माघ २१ गते राति मेरो आँखा एक्कासी सर्लाहीका एक विद्यार्थी नेता श्रीकृष्ण उप्रेतीको स्टाटसमाथि परेपछि म थरर कापें । ‘ डाचाराज वाग्ले दाइका बारेमा सुनिएको अप्रिय समाचार असत्य भइदियोस्’ भन्ने उनको लेखाई देख्नसाथ म स्तब्ध भएँ । हिजोआज कसैको अस्वाभाविक र अप्रत्याशित निधन भयो भने एक्कासी मृत्यु लेख्न नसकेर शुरुमा यस्तै लेखिन्छ भन्ने अनुमान गर्न […]

कोभिड-१९ को सन्देश र स्वास्थ्यकर्मीको कथा

‘नेपाल सरकारले कोरोनाको खोप ल्याइसकेको छ, यो खोप लगाउनुअघि र लगाइसकेपछि पनि मास्कको अनिवार्य प्रयोग गर्ने, कम्तीमा दुई मिटर दुरी कायम गर्ने र साबुन पानीले हात धुने व्यवहारलाई सधैँ पालना गरौँ ।’ हिजोआज प्रत्येकचोटि फोन गर्दा नेपाल टेलिकमको यो सन्देश हाम्रो कानमा गुन्जिन्छ। तर यो हाम्रो मनमा गुन्जिन छोडेर कानमा मात्रै सीमित भएको हो कि […]

जब मेरो कहानीको उदेकलाग्दो ‘दुःखान्त’ हुन्छ

‘ओइ मुला, आज फिल्म देखाउँछु भनेको हैन ?’ बिदुरले गुच्चा खेलेको ठाउँमै गुप्त रहस्य खोलिदियो । मलाई सरम लाग्यो । वाक्य फुटेन । अघिल्लो साँझ खेल्दै गर्दा उसँग मैले ‘फिल्म देखाउने’ कुरा गरेको थिएँ । चैत्र–वैशाखको याम । लेकको घाम उति रापिलो हुँदैन । बरु बेलाबखत बेपत्तासँग बतास चल्छ । भर्खर फक्रिदै गरेको आरुबखडाको फूलहरुसँगै […]

चरित्र भनेको के हो ?

हामी सानो छँदा गाउँमा कहिलेकाहीँ एकजना वृद्ध एकल महिला आउनुहुन्थ्यो, जसलाई हामी ‘साधुनी आमै’ भन्थ्यौं । उहाँलाई सम्झिँदा मलाई निधारभरि चाउरी, शरीरमा पहेँलो धोती सारी, निधारमा गेरू रंगको टिका, उदास आँखाहरू भएकी एकल महिलाको झलक आउँछ । यताउति सबैजनाले साउती मारेर भन्थे– साधुनी आमै बोक्सी हो, उनको आँखामा आँखा जुधाएर कहिल्यै नहेर्नु, बिरामी बनाइदिन्छिन् । […]

सोझा जनता, लम्पट कार्यकर्ता र भ्रष्ट नेता­­

आलोचना र निन्दाबीचको फरक सूक्ष्म हुन्छ । आलोचनामा करुणा हुन्छ । निन्दामा घृणा र अहंकार । आलोचना सतमार्गमा हिँडाउनका लागि हुन्छ भने निन्दा दबाउनका लागि । आलोचनामा सुध्रियोस् भन्ने हुन्छ भने निन्दामा अर्काको आत्मालाई चोट पुगोस् । पापको विरोध गर्नु आलोचना हो भने पापीको विरोध गर्नु निन्दा । यो लेखमा नेताको प्रवृत्तिको आलोचना गर्न खोजिएको […]

सम्झनामा डा. चन्द्र लक्सम्बा : एक जुझारू बहुआयामिक व्यक्तित्व

चन्द्रजीसँगका पछिल्ला केही दिन डा. चन्द्रकुमार लक्सम्बा अर्थात् चन्द्रजीसँग दिनहुँजस्तो कुरा भइरहेको थियो ।  कहिले सेन्टर फर नेपाल स्टडिज युके (सीएनएस युके) को बारेमा, कहिले नेपाल ओपन युनिभर्सिटीको बारेमा, कहिले नेपालको राजनीतिको बारेमा त कहिले परिवार छोराछोरीको बारेमा । सन् २०१८ देखि नै उहाँले नेपाल ओपन युनिभर्सिटीको प्राध्यापकको हैसियतमा अनलाइनमा पढाउन थाल्नु भएको थियो । […]

प्रधानमन्त्रीज्यू, तपाईं कुन लोकमा हुनुहुन्छ ?

“हलो, पत्रकार ज्यू । यतै हुनुहुन्छ कि गई सक्नु भयो ?” एकजना मित्रले बिहानबिहानै फोन गरेर हाँस्दै यस्तो प्रश्न गरे । ‘यतै छु हजुर, कहाँ जानु र !’ मैले उहाँलाई सामान्य तरिकाले उत्तर दिएँ । उताबाट आवाज आयो ‘हहाहाहाहाहा…, कतै नर्कतिर हिँडिहाल्नुभयो कि भनेर के !’ कामचलाउ सरकारका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बिहीबार आफ्नो गुट […]

‘ननभेज’ आन्दोलनको आह्वान गर्ने प्रचण्डलाई खुलापत्र

म नेपालको माओवादी आन्दोलनका सर्वोच्च कमाण्डर र फेरि एकपटक “ननभेज” वा हिंसात्मक र आवेगपूर्ण आन्दोलनका आह्वानकर्ता प्रचण्डको नाममा खुला पत्र लेख्न बसेकी छु। तर, कहाँबाट सुरु गरूँ, कहाँ अन्त्य गरूँ भनेर अलमलमा छु । सुरूमै एउटा कुरा भनी हालुँ । म माओवादी आन्दोलनको शहीद परिवार र अपाङ्ग हुँ । महिला हूँ, विधवा थिएँ । तर, […]

महिलालाई यति धेरै छुट दिने तिमीहरु को हौ ?

मेरा दुईजना दिदी हुनुहुन्छ। उहाँहरुको विवाह भैसकेको छ । जेठी दिदीको त बच्चा पनि छ। जेठी दिदीको मागी अनि माहिली दिदीको प्रेम विवाह (भागी होइन) भएको हो। मेरा दुवै दिदीहरुको विवाहमा केटापट्टिबाट अनेकन दवाब अनि असन्तुष्टिहरु आए। केटापक्षबाट कता कता हेपिएजस्तो, उनीहरु ठूलो, अनि हामी सानोजस्तो। त्यस्तो मुखमै केही भन्ने त होइन । तर, व्यवहार […]

नेकपाको प्रतिक्रान्ति यात्रा

भूराजनीतिक हिसाबमा संवेदनशील र आन्तरिकरूपमा नेपालजस्तो फराकिलो अर्थ-सामाजिक उँच-नीचको अवस्था रहेको देशको राज्य स्वभाविक रूपमा जटिल र गम्भीर हुने गर्छ । अझ, नेपालजस्तो दुई परस्पर विरोधी शासन व्यस्वथा भएका छिमेकी बीचमा रहेको सानो, प्राकृतिक स्रोत-साधानले सम्पन्न र छिमेकी सुरक्षा चासोका हिसाबले महत्त्वपूर्ण देश आन्तरिक र बाहृय राज्य-कलामा औधि निपुण हुन जरुरी छ । कुटनीतिक सवालमा […]

अचेल म पनि ठूलो मान्छे भएको छु कमरेड !

धेरै समयको अन्तरालपछि बुधवार बिहान एकजना हितैसी मित्र भेटिए । साविकको नेकपा एमालेनिकट विद्यार्थी संगठन हुँदै पार्टीमा लामो समयसम्म सक्रिय रहेका उनी अनुशासित र इमानदार कार्यकर्ता हुन् । तर, पछिल्लो समयमा उनी ओझेलमा थिए । दुई पार्टी मिलेर नेकपा भएपछि त झन उनले कुनै सांगठनिक जिम्मेवारी नै पाएनन् । भेटका क्रममा लामो भलाकुसारी भयो । […]

अकस्मात् सडक चकित पर्‍यो !

शुक्रबार । दिनको १२ बजे । अकस्मात हजारौँ बुटहरु बज्रिए म (सडक)माथि । अकस्मात, यति धेरै मान्छेहरु किन आए ! अकस्मात, ममाथि आएर गजधम्म किने बसे ! अकस्मात किन यति चर्को कोकोहोलो मच्चाए ! बिहानसम्म त फाटेका जुत्ता लगाएका किसानहरु थिए यहाँ । उनीहरु चाहिँ अकस्मात कहाँ बिलाए ? अकस्मात म चकित परेँ ! मैले […]

संसद विघटनः ओलीको अक्षम्य अपराध

अस्ति जस्तै लाग्छ, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले माइतिघर मण्डलासहितका स्थानहरुमा शान्तिपूर्ण भेला हुनसमेत नपाउने आदेश जारी गरेको । धेरैले फेसबुकमा ट्याग गरेरै मलाई गिज्याएका थिए, ‘लौ अब विवेकशील कहाँ जान्छ प्रदर्शन गर्न ?’ आम नागरिकबाट ब्यापक विरोधपछि सरकार निर्णयबाट पछि हट्यो । तर, गुठी विधेयक, शान्ति सुरक्षा विधेयक, सूचना प्रविधिसम्बन्धी विधेयकदेखि मिडिया काउन्सिल विधेयक र […]

सरकारले नै हार्‍यो चैनपुर मोर्चा

खाँदबारी जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा पुस्तकालय रहेछ । हिरासतमा पुस्तकालय ! अनौठो लागेको थियो । त्यहाँ मैले एउटा निकै राम्रो पुस्तक पढ्न पाएँ, ‘अर्थशास्त्र र २१ औँ शताब्दीको पुँजीवाद कस्तो होला ?’ भन्ने विषयक पुस्तक थियो । तीन महिनापछि कपाल छाँट्ने काम गरेँ । प्रहरीको व्यवहार अपवादवाहेक सरल थियो । तर, थुनुवालाई फसाउने कार्यमा कुशल रहेछ […]

प्रधानमन्त्रीज्यू, हाम्रो नाममा पनि एउटा पत्र कोरिदिनुस् न !

नमस्कार प्रधानमन्त्रीज्यू । आशा छ, आरामै हुनुहुन्छ । हामीलाई पनि सञ्चै छ । सञ्चै छ भन्दा पनि अहिलेसम्म कोरोनाको संक्रमणले भेटेको छैन भन्नपर्ला । म खास चिठ्ठी लेख्ने मान्छे त होइन । यो चिठ्ठी पढ्दै गर्दा मान्छेहरू अचम्ममा पनि पर्लान् । तर, यसमा ठूलो रहस्य केही छैन । छ त केवल, मेरो फुर्सदको समय । […]

मौन आमा र निर्दाेष छोराहरू !

महिला हिंसा न्यूनीकरणका लागि आयोजित एक गोष्ठीमा वरिष्ठ पत्रकार बविता बस्नेतले भनेको सम्झन्छु- एउटा लोग्नेले सधैं श्रीमती कुट्नेरहेछ । न आमाले लोग्नेको कुटाइको प्रतिवाद गर्दिरहिछन् न त उसले जन्माएको छोराले नै रोक्दोरहेछ । उसले जन्मिएदेखि त्यही देखिरहृयो । बाबुले कुट्ने, आमा चुपचाप सहने । जन्मिएदेखि देखिरहेको कुरो छोरालाई सामान्य लाग्यो । तर, जब नाति बुझ्ने […]

ओली-प्रचण्ड झगडा र बर्मझियाको पेडा

बर्मझियाको पेडाको बारेमा सुनेकी थिएँ । तर, बर्मझिया पुग्ने अवसर पाएकी थिइनँ । गतसाल बर्मझिया पुग्ने अवसर प्राप्त भयो । बजार सानो तर घरघरमा टाँगिएको पेडाको साइनबोर्ड भने घरभन्दा पनि ठूलो । हेर्नलाई गज्जब ! “असली बुढाको पेडा, सक्कली बुढाको पेडा, पुरानो बुढाको पेडा, झन् पुरानो बुढाको पेडा, सबैभन्दा पुरानो बुढाको पेडा, … ” बजारभरिका दर्जनौंदर्जन बोर्डमा लेखिएको […]

मेरो अंश र वंश छोरी

‘अब हामीले अर्को सन्तान नपाउने निर्णय गरेका छौं । छोरामा भन्दा छोरीमा बढी क्षमता हुन्छ भन्ने कुरा हामीमा अनुभव र विश्वास छ । त्यसैले हामी चाहन्छौं अंश, वंश र एउटा मानव भएर पाउनु पर्ने सम्पूर्ण अधिकार पाएर छोरी हुर्कोस् । उसले गर्न चाहने राजनीति, साहित्य र हरेक पेशा व्यवसायका सम्पूर्ण पूर्वाधार हामीले निर्माण गरिदिन सकौं […]

महिला हिंसा : टाउको दुखेको औषधि नाइटोमा नदलौं

हरेक बर्षको नोभेम्बर २५ देखि डिसेम्बर १० सम्म लैंगिक हिंसा बिरूद्धको १६ दिने मनाइने अभियान बुधबारबाट सुरु भएकोछ । १६ दिने अभियान आ-आफ्नै सोंच, विचार र शैलीमा बिभिन्न संघसंस्था, संगठन, ब्यक्ति-ब्यक्तित्वहरूले मनाइरहेका छन् । यस अभियानबाट पितृसत्तावादी र महिलावादी सोचमा के परिवर्तन आयो ? यौनजन्य र शारीरिक हिंसाको शिकारमा कति कमि आयो ? अभियानले के […]

उभिएका टावर, गिरेको सोच

आज राजनीतिशास्त्रको परिभाषा फेरिएको छ । पहिले अलि कम थियो, अहिले झन् बढी हुँदै गएको छ : असम्भव सपनाहरु बेचेर आफू बन्ने शास्त्रलाई राजनीतिशास्त्र भनिन्छ । र, अहिलेका पावरवालाहरुको टावरमोहले पनि यसलाई प्रमाणित गर्दै गएको छ । इच्छा र सपना अग्ला टावरजस्ता अनि सीप र गुण सिमसार जस्ता देखिएका छन् । टावर क्षणिक र भ्रमित […]

पुरुषलाई पनि पीडा छ !

अस्ति भर्खरै नोभेम्बर १९ मा International Men’s Day मनाइयो । खासै चर्चा त यस्को भएको पाइँदैन । तर यसकै वरपर रहेर केही लेख्न मन लाग्यो । जबजब महिला अधिकारका कुरा मिडियामा छाउँछन् , धेरैले भन्ने गर्नुहुन्छ, महिला महिलामात्र कति भन्छौ तिमीहरु ? म उहाँहरुलाई भन्न चाहन्छु कि सच्चा अधिकारवादीले महिला अधिकारको कुरा गर्दा पुरुषको विरोध […]