Comments Add Comment

ब्लग

List Grid
प्रकृतिले सिँगारेको, मान्छेले बिगारेको चोभार

काठमाडौं वरपरका रमणीय डाँडामध्ये महत्वका साथ चोभारको पनि नाम जोडिएको छ । मञ्जुश्रीले तलबारले डाँडो काटेपछि पानी त्यहाँबाट बगेर विशाल दह सुक्न पुगेको र कालान्तरमा त्यहाँ कान्तिपुर नगरी बस्न गएको मिथकलाई समेटेको चोभार डाँडो प्रकृतिप्रेमीहरुको आकर्षणको केन्द्र हो । धेरैजसो सल्ला र धुपीका अग्ला रुखहरुले चोभारको उत्तरी मोहडालाई एउटा सुन्दर वनको रुप दिएका छन् । […]

कुन्मिङकी कान्छी

ठ्याक्कै एक वर्षपछि चीन भ्रमणको अवसर मिल्यो । तर यसपटक पहिलेको जस्तो धेरै प्रान्त होइन, एउटा मात्र प्रान्त- युनान प्रान्तको राजधानी कुन्मिङ । युनान प्रान्तीय सरकारबाट राजधानी कुन्मिङमा आयोजित दक्षिण पूर्वी एसिया लगानी सम्मेलन तथा व्यापार मेला एवं दक्षिण एसिया मिडिया फोरममा सहभागी हुने निम्तो आएको थियो । कुन्मिङ यात्रा मेरो पहिलो थियो । फूलहरुको […]

समाजशास्त्रीय बहस : महिलालाई कसरी हेर्ने ?

गणतन्त्र नेपालको राजनीति, अर्थतन्त्र वा भौतिक विकासबारे मिडियामा प्रशस्तै सामाग्री प्रकाशित हुने गरेका छन् । यी विषयमा सामान्यतः बहस भइरहेकै छ । तर, समाज विकासको महत्वपूर्ण अवयव मानिने सांस्कृतिक विषयमा भने पर्याप्त बहस हुन सकेेको छैन । विशेष गरी महिला-पुरुषवीचको सम्बन्धजस्ता अहम सामाजिक प्रश्नहरुमा पर्याप्त सांस्कृतिक बहस हुन सकेको छैन, जसले गर्दा नेपाली समाजले यदाकदा […]

भरत ढुंगाना : अदुवाबारीमा फुल्न नपाएको फूल

वीरता र बलिदानको गाथा खोज्ने अभियान लिएर म लामो समयपछि गत वर्ष असारमा पुगेको थिएँ नुवाकोटको अदुवाबारी ढुंगानागाउँ । सहिद भरत ढुंगानाकी जीवनसंगीनी विन्दा ढुंगाना र दाजु रामचन्द्र, बुबा, रेशमप्रसाद काकासँग भलाकुसारीसहित दिन बिताएर बिदा भएको थिएँ । त्यो अदुवाबारीको कुनामा फुलेका फूल थिए भरत ढुंगाना । सुनसान थियो अदुवारी गाउँ । अलपत्र थिए जनमनका […]

प्रकृतिसँग विकासको टकराब

एकबेला थियो, जब हाम्रा बाबुबाजे विकासका कार्यलाई भन्दा प्रकृतिलाई शीर्ष स्थानमा राख्थे । तर, अहिले भने प्रकृतिको विनास गरे हुन्छ, तर विकास चाहीँ हुनुपर्छ भन्ने मानसिकता भएको जनमानसको जमात ठूलो छ । हाम्रा पूर्खाले नदीमा पानीको सन्तुलन कायम गर्न खोल्सा, कुलो तथा नालाहरुको अवधारणा सुरु गरे । तर, हामीले उक्त अवधारणाहरुको महत्व नबुझी विनास गरेर […]

संस्मरण : गौरमा बाढी ! अमेरिकामा अलर्ट !

तीन/चार दिनअघि अचानक मोबाइलमा साइरन बज्यो । यसो हेरेको, फ्लड अलर्ट रहेछ । म्यासेज पढेर म हासेँ । म रौतहट गौरकी मान्छे, अमेरिकाको फ्लड अलर्ट ! गाडीको चक्कासम्म नडुब्ने पानीमा यत्रो सजगता ! कार्यालय समयमा काममा जान निस्केकी, उता नजान आग्रह गर्दै जतात्यतै पुलिसका गाडीले बाटो ब्लक गरेका । जुन बाटो गए पनि ब्याक हुनुपर्‍यो […]

महिनावारीमाथिको विजय

दशैंभन्दा केहीअघिको कुरा हो । बिहानको आठ बज्न लागिसकेको थियो । घरमा खाना खानका लागि दिदीहरु (ठूलोबुवाका छोरीहरु) लाई बोलाइएको थियो । मम्मीलाई सधैंको चटारो । घर आँगन बढार, भकारो सोहोर, गाईको खोले पकाउ, लुगा धोऊ, नुहाऊ आदि आदि । त्यही भएर होला, हामी -छोराछोरी) घरमा भएको समयमा पनि बिहानको चिया प्रायः बुवा बनाउनुहुन्थ्यो । […]

भारतीय तरकारी बिकाउन नेपाली किसान मर्नुपर्ने ?

अघिल्लो वर्ष पश्चिमबाट काठमाडौं आई चन्द्रागिरी नपास्थित दहचोकमा केही रोपनी जमीन भाडामा लिइ टमाटर खेती गर्दै आएका एक किसानले आत्महत्याको प्रयास गरे । समयमै थाहा पाउँदा उनलाई अस्पताल लगेर बचाउन सफल बने स्थानीय । उनले किरा मार्न प्रयोग गर्ने कडा विषादी शेवन गरेका थिए । आफ्ना बाल बच्चा पनि पढ्न पाउने र केही आम्दानी पनि […]

‘मन्त्रीहरु फेरिन्छन्, फेरिँदैनन्’

नेकपा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा मन्त्रिमण्डल गठन हुँदा पार्टी एकता भइसकेको थिएन । कतिपय सैद्धान्तिक र कार्यनीतिक विषयमा सहमति नजुटेका कारण तत्कालीन माओवादी केन्द्रले प्रधानमन्त्री पदको शपथ ग्रहणका दिन आफ्नो तर्फबाट मन्त्रीहरु पठाएन । पछि सहमति जुट्यो र मन्त्रिमण्डलले पनि पूर्णता पायो । नयाँ परिवेश थियो, नयाँ जनादेश थियो । पूर्वएमाले र माओवादी केन्द्रबाट […]

ट्रेड युनियनले कर्मचारीको तलबबारे निर्णय गर्ने होइन

कुनै बेला म पनि झुक्किएर एकपटक मन्त्री बनेको थिएँ । यहाँ (संसदको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समिति) मा दुई÷तीन जना पूर्वमन्त्रीहरु हुनुहुन्छ । सम्बन्धित भएको भएर मात्रै भनेको । पहिलोपटक मन्त्री भएर कुर्सीमा बस्दाखेरि सचिवज्युले मलाई ब्रिफिङ गर्दै हुनुहुन्थ्यो । अचानक एक जना सफाई मजदुर ढ्याङ्ङ ढोका खोलेर भित्र आए अनि मलाई ‘कमरेड लालसलाम’ भन्दै […]

ए सरकार, कोरियाबाट फर्का ! तँलाई ताजा तरकारी खुवाउँछौं !

कोरियामा निन्द्रा आउँदैन, त्यसैले सपना देखिने कुरा आएन । सपना देख्नका लागि निन्द्रा आउनुपर्छ, जो नेपालमा नै छुट्यो । सामाजिक सञ्जाल र पत्रपत्रिकाले परदेशका कथा भनौं या व्यथा अन्य सबै समाचार भन्दा बढी नबनाएको हैनन् । तर सुन्ने कसले ? के नेपालमा सरकार छ र ? छ होला । तर, जनताप्रति उत्तरदायी छ र ? […]

फलफूल र तरकारीमा विषादीको प्रयोगले स्वास्थ्यमा पार्ने असर

यतिबेला फलफूल र तरकारीमा प्रयोग हुने हानिकारक विषादीले मानिसहरु विभिन्न रोगको सिकार हुन पुगेका छन् । स्वस्थ खाना स्वस्थ जीवनको आधारभूत आवश्यकता हो । पर्याप्त निन्द्रा, स्वस्थ्य खाना, नियमित व्यायाम र सकारात्मक सोचले हामी धेरै रोगहरुबाट बच्न सक्छौं । तररकारी र फलफूलमा सिंथेटिक कीटनाशकको प्रयोग पहिलोपल्ट सन् १९४० मा भएको थियो । कीटनाशक र विषादीले […]

दलितलाई आरक्षण देऊ, नभए देश निकाला गर

यो देशमा दलित कहिल्यै मूलधारमा छैनन् । त्यसैले देश बन्नु र नबन्नुको गुण दोष सीधै बाहुनलाई जान्छ । त्यसपछि अन्य गैरदलितलाई जाला । देश कति बन्यो र बनेन, त्यो तपाई हाम्रो अगाडि छर्लङ्गै छ । आरक्षणको विरोध गर्ने तपाईजस्ता क्षमतावानहरुकै हातमा छ यो देश । किन सक्ने जति पनि विकास नगरेर जताततै भ्रष्टाचार र नातावादको […]

प्रचण्डको निर्वाचन क्षेत्रमा एक फन्को

नेकपा अध्यक्ष प्रचण्डको संसदीय निर्वाचन क्षेत्र चितवनको ३ नम्बर क्षेत्र हो । चितवन हाम्रो र कमरेड प्रचण्डको गृहजिल्ला हो । हामी गीतानगरका र उनी शिवनगरका । एउटै महानगरपालिका । हामी तीन नम्बर क्षेत्रका मतदाता मात्र नभएर एकअर्काका छिमेकी पनि हौं । दोस्रो संविधानसभाको यस निर्वाचनमा क्षेत्रबाट नेपाली कांग्रेसका तात्कालीन सभापति सुशील कोइराला अत्यधिक बहुमतले विजयी […]

सरकार, काठमाडौंमा दिसा पिसाब गर्न पाइएन !

केही दिनअघि सौभाग्यवस जापानमा आयोजना भएको टुरिजम फोरमको बैठकमा सरिक हुने मौका जुर्‍यो । त्यहाँ विश्वका १७ वटा देशका पर्यटन क्षेत्रमा कलम चलाउने पत्रकारहरु भेला भएका थिए । नेपालबाट भने मेरोमात्रै प्रतिनिधित्व थियो । त्यहाँ विभिन्न देशका पत्रकारले आफ्नो देशको पर्यटनसँगसम्बन्धी दस्तावेजहरु प्रस्तुत गरेका थिए । मैले पनि पावर प्वाइन्ट प्रेजेन्टेसन तयार गरेको थिएँ । […]

बुहारी बोझ होइन भन्ने सिकाउन विश्वविद्यालय खोलौं

विवाहको मौसम छ । विवाह, भोज र भतेरका लागि मान्छे जति उत्साही छ, बुहारी शब्द छोरी दिएको घरप्रति त्यति नै निरुत्साहित मात्र होइन नकरात्मक नै छ । परम्परादेखि नै सासू र बुहारीको सम्बन्धलाई लिएर समाजले एउटा भय सिर्जना गरिदिएको छ । खुब मातेकी छस, सासू कस्ती पर्ने हो ? छोरो त सद्दे थियो, बुहारी कस्ती […]

यो उदास मौसम ! नयाँ टङ्कप्रसादको खोजी

कार्ल मार्क्सले एकपटक भनेका थिए- इतिहास दुईपटक दोहोरिन्छ, एकपटक दुःखद् र अर्कोपटक मजाकका रूपमा । तर, नेपाली राजनीतिमा भने पटक-पटक उही र उस्तै इतिहास पटक-पटक दोहोरिरहेको पाइन्छ । नेपाली राजनीतिमा प्रतिबन्धको राजनीति घटनाचक्रलाई हेर्दा सात सालपछि उही चक्र उस्तै रूपमा किन घुमिरहेको नेपाली राजनीति मैदानमा सवाल गहिरो र पेचिलो छ । के हामी त्यो चक्र […]

‘फेक इन्काउन्टर’को मौसममा फेरि हिरासतको बास !

यो वर्ष मेरा लागि खडेरीको वर्ष रह्यो । नयाँ वर्ष नै हिरासतमा मनाउनुपर्‍यो । असार ११ गते फेरि यो क्रम दोहोरियो । एउटा कलमजीवीको जिन्दगीमा पटक–पटक खडेरीको खेती गरिरहेको छ दुईतिहाइ ‘कम्युनिस्ट’ सरकार ! असार ११ गते मलाई विप्लव नेकपाको आरोपमा दोस्रोपटक समातियो । सरकार भन्छ– विप्लवको गतिविधि नियन्त्रण गर्ने हाम्रो मनसाय हो । विचार […]

‘वीरगञ्जमा काम गर्न नदिएर धेरै गाह्रो पारे’

छ वटा महानगरपालिकामध्ये वीरगञ्जमा सबभन्दा कम पैसा छ । गत वर्ष २२ करोड आम्दानी भएकोमा यो वर्ष बैशाख मसान्तसम्म २७ करोड रुपैयाँ उठायौं । जब कि, महानगरपालिका बन्न कम्तीमा एक अर्ब आन्तरिक आय हुनुपर्छ । वीरगञ्जलाई हतारमा महानगरपालिका बनाइयो । महानगरपालिकाका लागि चाहिने १० प्रतिशत पूर्वाधार पनि हामीसँग छैन । अहिले हामी ७५ किलोमिटर ग्रामिण […]

उधुम गर्मी र पार्टी प्यालेसमा सीमित कांग्रेसको जागरण

सात दशक पूरा गर्ने क्रममा अनेक ऐतिहासिक जिम्मेवारी निर्वाह गरेको नेपाली कांग्रेसले पहिलो चरणको राष्ट्रिय जागरण अभियानको समापन पश्चात लामो सास फेरेको छ । कांग्रेसले स्थापनाकालदेखि नै अवलम्बन गर्दै आएको मूल आदर्श राष्ट्रियता, मूल सिद्वान्त लोकतन्त्र र समाजबादका बाटोमा आम जनता र कार्यकर्तालाई अभिपे्ररित गर्न आवश्यक नै थियो । पछिल्लो महासमितिबाट पारित भएका नीति, कार्यक्रम […]

गृहमन्त्री बादललाई रसुवाली कविको चिठी

(प्रहरी हिरासतमा रहँदा मैले एउटा रचना गर्ने अवसर जुटाएँ । नेपाली समाजको स्मृति र गर्तमा बिलाउँदै गएको एउटा साहित्य हो चिठी । मैले गृहमन्त्री रामबहादुर थापाकै चौकीमा बसेर उनलाई चिठी लेखेँ।) गृहमन्त्रीज्यू, नमस्कार म यतिखेर पर्खालभित्र छु । स्वतन्त्रताप्रेमीहरूका लागि पर्खालभित्र रहनु निकै कष्टकर कुरा हो । बिनाकारण स्वतन्त्र नागरिकलाई दुःख दिनु आफैँमा लज्जास्पद कार्य […]