Comments Add Comment

ब्लग

List Grid
कोभिड–१९ संक्रमणको मनोसामाजिक समस्या

रातको करिब १ः३५ बजेको थियो । कोभिड प्रयोगशालाबाट रिपोर्ट आयो एक वृद्ध दम्पतीलाई कोभिड–१९ पोजिटिभ । हस्याङ्गफस्याङ्ग गर्दै ओछ्यानबाट उठेँ ।  सम्भव भएसम्मको कोभिडका विभिन्न जिम्मेवारीमा रहेर व्यवस्थापन गरिरहनु भएका व्यक्तिहरुलाई फोन गरेर जानकारी गराएँ । तत्कालै स्वास्थ्य कार्यालय चितवनका प्रमुख दीपक तिवारी म र जिल्ला प्रहरी कार्यालयको इन्सपेक्टरको कमाण्डमा केही सुरक्षाकर्मीसहित राति नै उहाँलाई […]

कमाइ देख्ने, काठमाडौं नदेख्ने !

अलि अगाडि मच्छिन्द्रनाथको रथ तान्ने क्रममा भएको झडप स्मरणमा आलै हुनपर्छ । हुन त कोरोनाले अन्य प्रसङ्गलाई टाढा हुत्याएको मात्र छैन, यो बाहेकका विषयलाई छेवै पर्न पनि दिएको छैन । जे होस् बेमौसमी सही बाँसुरी बजाउने यत्न मात्र यहाँ गर्न खोजिएको हो । कोलाज जसरी त्यो दिनका चित्रहरु छरपस्टिएका छन् । पुलिसले रथ तान्नेलाई भगाएको, […]

जनअदालतको कठघरामा नेकपा

यतिखेर मुलुकमा करिब दुई तिहाई जनमतप्राप्त नेकपाको बलियो सरकार छ । इतिहासमै शक्तिशाली सरकारको नेतृत्व पार्टीका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले नै हाँकेका छन् । संघ, प्रदेश र स्थानीय निकायका लगभग दुई तिहाइ सरकार नेकपाकै नेतृत्वमा छ । सत्तारूढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) मा यतिखेर करिब आठ लाख सक्रिय सदस्य रहेको बताइन्छ । ती लाखौँ सक्रिय […]

सबैथोक खुल्यो, स्कुल कहिले खोल्ने ?

बाबा ! मैले त स्कुल जाने बाटो नै बिर्सिसकेँ । साथीहरु र शिक्षकहरुको अनुहार बिर्सिसकेँ । स्कुल कहिले खुल्छ ? अनलाइन कक्षा सकिनेबित्तिकै छोरीले प्रश्न गरिन् । छोरी ! समय नै यस्तो छ के गर्ने त ? अनलाइनमा आँखा तानितानी पढ्दा थाकेकी र साथीहरुसँग उफ्रिएर रमाउन नपाउँदा आत्तिएकी छोरीलाई मैले सम्झाउने कोशिस गरेँ । छोरीका […]

नाबालक छोरालाई पनि छाडेन कोरोनाले

देशव्यापी लकडाउन हुँदा नेपालमा दैनिकजसो छिटफुट कोरोनाका बिरामीहरू देखिन थालेका थिए । छिमेकीहरू घर बाहिर निस्कन निकै डराउँथे । तर, मेरो पेशाले भने बन्दाबन्दी भए पनि घरमै रहने छुट दिएको थिएन । म कार्यालय आउने–जाने गरेको देखेर उनीहरूले मलाई टोलमा कोरोना ल्याउने भनेकै कि स्वास्थ्यकर्मी कि सञ्चारकर्मी हो भनेर जिस्काउने गर्दथे । यतिसम्म कि नगरपालिकाको […]

दसैँ बदलियो कि समय ?

यो वर्ष धेरैले आफ्ना पुराना दसैँ ‘मिस’ गरेका छन् । सामान्य अवस्था हुन्थ्यो भने यतिबेला शहर सुनसान भइसक्यो । शहरबाट गाडीभरि मात्र होइन, छतमा समेत भरिएर मानिसहरु गाउँ पुगिसक्थे । कोरोना महामारीका कारण उत्पन्न प्रशासनिक झञ्झट र स्वास्थ्य सचेतताका कारण यो वर्ष धेरैले पारिवारिक जमघटका साथ परम्परागत रुपमा दसैँ मनाउन सकेनन् । वडा र गाउँपालिकाले […]

दसैंमा दशा नभित्रियोस्

दसैं आइसकेको छ । तिहार र छठ पनि नजिकै आइरहेका छन् । विगतमा दसैं, तिहार, छठ आउँदा परदेशीहरु घर फर्कन्थे । बजारमा रौनक हुन्थ्यो । गरीबले पनि दसैं तिहारमा ऋण नै गरेर भएपनि एकसरो लुगा फेर्ने र मीठो मसिनो खान्थे । तर, यसपटक अवस्था फरक छ । कोभिड १९ को महामारीसंगै सरकारले जारी गरेको स्वास्थ्य […]

दशैंको यात्रा : दलालको रजाइँ, यात्रुको हरिबिजोग

गए सालको दशैंमा । कोटेश्वरको माइक्रो बस काउन्टरहरुमा दुई चक्कर लगाइसक्दा हातगोडा फतक्कै गलिसकेको थियो । चर्को घाम, पेट्रोलको धुँवा र धुलो, मान्छेको भिड । पान दोकान जस्तो काउन्टरमा मुस्किलले टाउको छिराएर सोधें, ‘बिर्तामोडसम्मको भए पनि हुन्छ, टिकट छ ?’ काउन्टरका मान्छे मालपोतका कर्मचारी भन्दा पनि बढी भाउ खाएका । वाक्य फुटे त के ? […]

केपी ओलीज्यू ,सरकार किन चाहियो ?

२०७४ असोज २८ गते संविधानसभाबाट रुपान्तरित व्यवस्थापिका संसदको अन्तिम बैठकलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख प्रतिपक्षी तात्कालिन नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले प्रधानमन्त्रीलाई प्रश्न गरेका थिए –“लोकतन्त्र भनेको कानुन नमान्नु हो ? आचारसंहिताको पालना गर्नु नपर्ने हो ? मर्यादा भित्र बस्न नपर्ने हो ? जवाफदेही हुन नपर्ने हो ? अथवा अधिकारप्राप्त संस्थाले भनेको कुरा मान्नु नपर्ने […]

त्रिविका आंशिक प्राध्यापक दसैंको मुखमा थाल ठटाउन बाध्य

गत चैत्रदेखि बन्द रहेका सम्पूर्ण विश्वविद्यालय तथा क्याम्पसहरुले कता–कता प्रशासनिक कार्य भएझैँ गरेको देखिन्छ भने केही तहका सीमित विषयका कक्षाहरु आंशिकरुपमा चलेझैं गरेको दृश्यले कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) ले विश्वविद्यालय र विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरुको वर्तमान हालत खराब भएको जो कोहीले पनि सहज अनुमान लगाउन सक्छ । तर, देखिएको र सुनेको विश्वविद्यालयको हालको परिदृश्य हाम्रो भिन्न […]

निमदेखि बेसारसम्म : भोजन नै औषधि, औषधि त भोजन

म आफैं पनि आधुनिक चिकित्सा विज्ञान पढेकी डाक्टर हुँ । शायद १० वर्षअघि मैले आज जे लेखिरहेछु, (वनस्पति र परम्परागतको ज्ञानका बारेमा) त्यो लेख्न र बोल्न लाज लाग्थ्यो होला । तर, अहिले म ढुक्कसँग बोलिरहेछु र आफूले सिकेको ब्यवहारिक र परम्परागत ज्ञानका कुरा अरूलाई पनि सिकाउँछु । ३४ वर्षअघि भर्खर डाक्टर भएर आउँदा मलाई लाग्थ्यो, […]

कोभिडको पञ्जाबाट हामी यसरी पार भयौं

सदाझैं गंगालाल हृदय रोग केन्द्रको ड्युटी सकेर उनी घर फर्किन् । १२ घण्टासम्म पीपीई लगाएर भोक–प्यास नभनी ड्युटी गर्नुपर्ने उनी घर फर्किंदा सधैंजसो थकित देखिन्थिन् । लामो समयसम्म पीपीई लगाउनुपर्ने र त्यसमाथि सीसीयू ड्युटी अनि घर आएपछि पनि १९ महिनाकी छोरी हेर्नुपर्ने । लकडाउनको बेला पनि निरन्तर काममा खटिरहेकी थिइन् । उनको दुःख देखेर मैले […]

युवा हस्तक्षेप जरूरी भो

कतिपय शब्द सन्दर्भको परिभाषा बदल्ने गरी युवा हस्तक्षेप हुन ढिला भइसक्यो । सचेत युवाहरूले अब राजनीतिमा खुल्ला हस्तक्षेप गर्नुपर्छ र गर्नेछन् । हामीले विश्वास गरेको दुनियाँले स्वीकार गरेको र पुँजीवादपन्थीहरूसँग पौंठेजोरी खेलीरहेको भौतिकवादको शानदार भनाइ के हो भने हरेक चिजको उत्पति, विकास र विनास स्वयंभित्र रहेको हुन्छ । सायद वर्तमानमा त्यही टकराइरहेकोले होला कि यत्रतत्र […]

पुरूषलाई प्रश्न : युवती बलात्कारमा पर्दा किन प्याच्च बोल्नुहुन्छ ?

अचेल दिनहुँजसो कलिला बालिका बलात्कृत भएका समाचार आइरहेका छन् । यसप्रति सबैको आक्रोश छ । तर, यही आक्रोश यदि पीडित उमेर पुगेकी युवती या महिला भइन् भने धेरैको आक्रोश मौनतामा बदलिन्छ । अझ कतिको आक्रोश त झन दोषारोपणमा बदलिन्छ । उमेर नपुगेका कलिला बालिकाहरु बलात्कृत हुँदा मात्र धेरैलाई ‘यो त गलत भयो’ जस्तो लाग्छ । […]

जब ‘उखान’ले अपमानित गर्छ

लामा–लामा वाक्यहरूको साटो एउटै उखान टुक्काले मनको भाव गजबसँग दर्शाउँछ । उखानहरूले हाम्रो बोलाइलाई ‘तिख्खर’ बनाउँछ । उखान टुक्काहरूले समाजमा भइरहेका चालचलन कस्ता छन् भन्ने पनि देखाउँछ । कति उखानहरू समय परिवर्तन हुँदै जाँदा प्रयोग गर्न छोडिन्छन् । विशेष गरी त्यस्ता उखान–टुक्का जसले कुनै जाति विशेष वा समुदायलाई अपमानित गर्छन् । नेपालमा महिला र जात […]

नेपथ्यमा पीसीआर जाँच्ने स्वास्थ्यकर्मीको भोगाइ

सेवा नै धर्म हो । यो मर्मलाई अनुसरण गरेर हामी चिकित्सा प्रयोगशालाकर्मीहरु आफ्नो ज्यानको पर्वाह नगरी अहोरात्र मानव जीवनको रक्षार्थ खटिएका हुन्छौं । झन् अहिले विश्व महामारीको रुपमा रहेको कोभिड–१९ को विद्यमान विषम परिस्थितिमा हाम्रो प्रयोगशाला सेवाको महत्व आम जनमानसमा स्पष्टरुपमा झल्किएको छ । समाजका हरेक वर्गका मुखमा आरडीटी, पीसीआर परीक्षण जस्ता शब्दहरु झुण्डिएको देख्दा […]

कुलमान र बिजुली

अहिले देशमा कुलमान र बिजुली पर्यायजस्तै भएका छन् । सायद नेपाल विद्युत प्राधिकरणको कार्यकारी निर्देशक हुनुभन्दा अगाडिसम्म, सम्बन्धित विभागका कर्मचारीबाहेक सामान्य नागरिकमध्ये निकै कमैले मात्र कुलमान घिसिङ भन्ने मान्छेलाई चिनेका थिए । अहिले हाम्रो देशमा बिजुलीबत्ति बाल्ने लगभग सबै नागरिकहरुमाझ कुलमान घिसिङ परिचित छन् । स्वदेशमै भएको समयमा एक हप्ताको लोडसेडिङकै तालिका हेर्नको लागि मात्र […]

आफूलाई आफ्नो विचार नै सर्वोपरी

सबै विचार सबै ठाउँ प्रस्तुत गर्नु लाभदायक हुँदैन । सत्य नै भएपनि कैयौं विचारहरू सबै ठाउँ व्यक्त गरिनु आफैंलाई हानीकारक हुन्छ । सत्य वचन र व्यवहारलाई तोडमोड गरी स्वार्थपूर्ति गर्ने समूह पनि हाम्रो साथमा सधैं सँगै रहेको कुरा हामीले बिर्सनु हुँदैन । जहिले पनि त्यस्ता व्यक्तिहरूले आफ्नो निहित स्वार्थसिद्धिका निम्ति अरूलाई प्रयोग गरिरहेका हुन्छन् । […]

दुर्गम कोल्टी बाजुराबाट मेरो समर्थन डा.केसीलाई !

चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राख्दै भदौ-२९ गतेबाट जुम्लामा १९ औं अनसन सुरु गरेका डा केसीको आज १९ दिन पुगिसकेको छ । तर, सरकारले उनको कुरा सुन्नु त परै जाओस् वार्ता टोलीसमेत गठन गरेको छैन । सरकार बहिरोजस्तै भएर डा. केसीका माग नसुन्ने पक्षमा रहेजस्तो देखिन्छ । डा. केसीले कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा तत्काल पूर्वाधार र […]

गृहमन्त्रीज्यू, कति महिलाको बलात्कारले तपाईंलाई चिन्तित बनाउँछ ?

माननीय गृहमन्त्रीज्यू ! म एक नेपाली हुँ, महिला हुँ, छोरी हुँ, बहिनी हुँ, श्रीमती हुँ, बुहारी हुँ र आमा हुँ । यीमध्ये ‘आमा’ मेरो जिन्दगीको सबैभन्दा प्रिय भूमिका हो । यही भूमिकाले, यससँग सम्बन्धित जिम्मेवारीले, भावुकताले आज मलाई देशको गृहमन्त्रीलाई पत्र लेख्न बाध्य बनाएको छ । (मेरो यो साहस तपाईंलाई दुस्साहस लाग्न सक्छ तर, सन्तानका […]

अनलाइन कक्षाले आँखामा पार्न सक्ने प्रभाव

कोभिड महामारीका कारण उत्पन्न विषय परिस्थितिमा शिक्षा मन्त्रालयले समेत अनलाइन कक्षालाई वैधानिकता प्रदान गरिसकेको छ । विद्यार्थीको लागि अनलाइन कक्षा र अन्य पेसामा संलग्न व्यक्ति समेत घरबाटै काम गर्ने नाममा डिजिटल उपकरणसँग प्रत्यक्ष जोडिने गरेका छन् । विशेषगरी विद्यार्थीको विषयमा कुराकानी गर्दा हरेक दिन ६ घण्टाको अनलाइन कक्षा, ३ घण्टाको गृहकार्य र बाँकी समयमा टेलिभिजन […]