1. ताजा अपडेट
Comments Add Comment
Keshav Bhattarai
२०७५ असोज ९ गते १५:४७
I doubt there is any diplomatic and intellectual strength and desire to do this? At least the Janakpur's Rajasthani turban uniformity makes us think twice for the expectations expressed below. "हिमालय क्षेत्रको समृद्धिको अभियान लिएर विश्व समुदायमा जानु नेपालको हितमा हुन्छ । संयुक्त राष्ट्र संघ महासभा यस्तो अभियान सुरु गर्ने एउटा माध्यम बन्न सक्छ । येस्ता अभियानले सुगौली सन्धिका बेलादेखि सुरुवात भएको भारतवेष्ठित भूराजनीतिबाट नेपाललाई स्वतन्त्र बनाउन सहयोग पुग्ने छ ।" Author's wishlist is appreciable though.
Keshav Bhattarai
२०७५ असोज ९ गते १५:३९
Dear Dinesh Bhai: सन् १९५० मा गरिएको भारतसँगको पारवहन सन्धीले त झन नेपाललाई भारतवेष्ठीत भु-राजनीतिको भुमरीमा पारिदियो । How about this historical fact? The special treaty of 1950 between Nepal and India allows thousands of Nepalese to serve in the Indian military, government jobs, various factories, companies, and farms in India. Nepali Communists, while outside the government, often argue that the 1950 Nepal-India treaty gives a lot of upper hand to India to dominate Nepal, and it needs immediate revision. An eminent group has been jointly constituted by Nepal and India to look into the various provisions of the 1950 treaty. However, according to Rana (2008), the 1950 treaty helped Nepal to get the membership of the United Nations in 1955 as an independent state. The story goes back to the 1940s, the period of World War II (Sept 1, 1939-Sept 2, 1945) when the Great Britain needed help in money, manpower, timber, and ammunition to fight against the Germans and Japanese. Juddha Shumsher Jang Bahadur Rana (Jabara) was the Prime Minister (1 September 1932 to 29 November 1945) and the head of the Rana Dynasty in Nepal. He had close relationships with the British, who ruled over the Indian subcontinent from 1857 to 1947. Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru, and Subash Chandra Bosh of Indian subcontinent were actively involved in the Quite India Movement against the British. Bosh, the Head of the State and Government (21 October 1943- 18 August 1945) of India sided with Japan during the World War II against the British, and was successful to capture various parts of India including West Bengal, Assam and upper Burma from British. In order to defeat Subash’s military forces, the British needed strong military forces and approached Nepal’s Rana rulers (Rana 2008). Juddha Shamsher sent Nepali military (Gurkhas) under the command of his son Kiran Shamsher to fight against the forces of Bosh. The British promised to Juddha Shamsher Rana that they would help Nepal to remain independent and will return lands that were annexed by the British during the Sugauli Treaty (2 December 1815 duly ratified on 4 March 1816 between the East India Company and King of Nepal) following the Anglo-Nepalese War of 1814-1816. Under this treaty, Nepal lost Darjeeling and Sikkim in the east, Kumaon Kingdom and Garhwal Kingdom in the west. In fact, the British promised Nepal’s Rana rulers to return these lands to Nepal, and returned some of the lands of western Tarai including Banke, Bardiya, Kailali and Kanchanpur (called Naya Gaon—new land for Nepal) in favor of Nepal Rana’s active participation to suppress the Indian Sepoy Rebellion of 1857 in Lucknow. Towards the end of British rule in the Indian subcontinent, many princely states within present day India were forcefully brought under the reign of Prime Ministers in different states (for example, Madhya Pradesh, West Bengal) by abolishing the rules of Maharajas, who were opposing the British rule. A few princely states willing to obey the British rules were left intact. In retaliation of the Quite India Movements organized by Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru, and Subash Chandra Bosh, the British wanted to fragment the present day India at least into 10-12 nations. Even the US was clandestinely agreeing to this British move. Accordingly, erstwhile Prime Minister of Nepal, Juddha Shamsher Jabara, was invited to Calcutta by the British to take a bold step to annex West Bengal into Nepal and make Nepal a strong state extending from present day Palpa to West Bengal with the perennial access to the sea—West Bengal. However, Juddha Shamsher Jabara could not dare to take any concrete decision in Calcutta who promised the British of getting back soon after consulting with his fellowmen in Kathmandu, Nepal. As Juddha Shamsher never responded, a representative from British Government came to Nepal to pursue Juddha Shamsher to annex West Bengal into Nepal and to help the British take revenge on Indians. The British rule in India ended in 1947, and Jawaharlal Nehru became the first Prime Minister of the Republic of India from 15 August 1947 to 27 May 1964. Nehru’s Deputy, Vallabhbhai Patel (15 August 1947 – 15 December 1950), strongly advocated to annex Nepal into India like Indian state of Sikkim today. Patel’s move delayed Nepal getting the membership of the United Nations until 1955, when many independent states were granted memberships of the UN. Nepal became the independent state because of the British’s good relationships with Nepal’s Ranas (Rana 2008). However, because of Nepal’s geopolitical conditions and it’s over dependence on India to have access to ocean for international trade, India has been playing a “big brother’s” role in Nepal’s political and economic realms. Additionally, pegging Nepali currency with Indian currency has given an additional upper hand to India to influence over the Nepalese economy. The Indian economy has grown much faster than the Nepali economy in the last 15 years, and Nepal’s trade deficit with India stands at US$ 75 billion in 2015, and today, it has swollen further. Interferences by India often hurts the Nepali economy beyond imagination. Today, Nepal’s landlocked situation and heavy dependence on a narrow range of the primary commodities it exports makes Nepal one of the poorest landlocked states among 10 Asian, two Latin American, 12 East European and 14 African countries. Although the right of landlocked countries to free access to the sea has been mentioned in various international agreements, such as the Barcelona Declaration of 1921, the Geneva Convention on High Seas of 1958, and the New York Convention on Transit Trade of Landlocked States of 1965. Yet, Nepal faces several problems to access to the sea. India imposed undeclared economic blockade in 1989 and 2015, which brought about political and economic turmoil in Nepal.

विचार

List Grid
ओलीको अमेरिका भ्रमणः नेपाललाई मौका

प्रधानमन्त्री केपी ओली राष्ट्र संघको माहासभामा नेपालको नेतृत्व गर्दै सहभागी हुनुभएको छ । शीतयुद्धको समाप्तिपछि र चीनको सशक्त उपस्थिति हुन थालेपछि विश्व राजनीतिमा देखा पर्न थालेको बहुध्रुवीय शक्ति सन्तुलनको वर्तमान अवस्थामा नेपालको विशेष भूमिका विश्व जगतमा प्रस्तुत गर्ने यो महत्वपूर्ण अवसर हो । विगतमा लामो समयदेखि नेपालमाथि थोपरिएको भारतवेष्ठित भूराजनीति र विदेश सम्बन्धहरुलाई चिर्दै नयाँ […]

ओली सर, मधेसमा सीके राउत धेरै भएछन् है !

कतै सेतो र कतै कालो मानिएको संविधान दिवसको दिन म वीरगञ्जमा थिएँ । काठमाडौँबाट अरु निकैजना पनि गएका थिए । दुर्गा सोब, कृष्ण सर्वहारी, विजय कर्ण, राजेन्द्र महर्जन, अनुभव अजीत, प्रभात झा, युग पाठक, तुलानारायण साह, सुन्दरमणि दीक्षित, सीके लाल, प्रदीप गिरी, किशोर नेपाल, दमननाथ ढुङ्गाना आदि । बिराटनगरबाट राकेश मिश्र आएका थिए । मधेसको राजनीतिक मुद्रा हेर्दा थाहा […]

‘रक्सी धोक्ने सुखी नेपाली हुँदैन, जँड्याहा नेपाली हुन्छ’

मैले मदिरामुक्त नेपालको पक्षमा अभियान नै सञ्चालन गरिरहेको छु । अनलाइनखबरमा यसपूर्व पनि पटक–पटक अाफ्ना विचार व्यक्त गरिसकेको छु । यसपटक भने विभिन्न पत्रपत्रिकामा आएका १० वटा घटनालाई अगाडि सार्दै मदिरामुक्त नेपाल अभियानमा सबैको साथ र सहयोगको अपेक्षा गर्दछु । घटना – १ बाजुराको गौमुल गाउँपालिकाले मदिरा सेवन परिचयपत्र प्रचलनमा ल्याएको छ । करिब १० […]

अख्तियार प्रमुखको प्रमुख चुनौती– ठूला माछा

संवैधानिक निकायका रुपमा ०४७ माघ २८ मा स्थापित अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले नयाँ प्रमुखका रुपमा नविन घिमिरेलाई पाएको छ । हिजोका मितिमा आयोगलाई बेथितीको अड्डा बनाउन उद्धत लोकमानसिंह कार्की र दीप बस्नेतका पालामा आयुक्त रहँदा पनि “टुलुटुलु” हेरेर बसेको बाहेक नवनियुक्त प्रमुख घिमिरेको इमेजमै दाग लगाइहाल्ने ठाउँ छैन । आयुक्तमा अनुभव बटुलेका घिमिरेले प्रमुख आयुक्तको जिम्मेवारी पाएका छन् । […]

पश्चिम सेती बन्न नदिने को हो ? यस्तो छ भारतीय स्वार्थ

आयोजना बन्ने हल्ला चलेको दशकौं बितिसक्दा पनि पश्चिम सेतीले गति लिन सकेको छैन । पछिल्लो समय आयोजना निर्माणका लागि अनुमति लिएको चिनियाँ कम्पनी थ्रीगर्जेज आयोजनाबाट बाहिरिएसँगै पश्चिम सेतीको निर्माण कार्य फेरि अनिश्चितातर्फ धकेलिएको छ । थ्री गर्जेज चीनको सरकारी कम्पनी हो । अहिले बूढीगण्डकीबाट गेजुवालाई हटाउने निर्णयकै कारण थ्री गर्जेज पनि बाहिरिएको चर्चा छ । […]

दलाल पुँजीवाद र संकटको पुनरुत्पादन

आर्थिक आधारमा हुने परिवर्तनले ढिलो वा चाँडो सम्पूर्ण उपरिसंरचनामा परिवर्तन ल्याउँछ । त्यस्तो रुपान्तरणको अध्ययन गर्दा आर्थिक उत्पादनका अवस्थाहरुको भौतिक रुपान्तरण …र …विचारधारात्मक रुपहरुमा ध्यान दिनुपर्छ, जुन अन्तरविरोधहरुका बारेमा मानिस सचेत हुन्छन् र त्यस अन्तरविरोधको हिसाब–किताब चुक्ता गर्छन् । जसरी कुनै व्यक्तिले आफ्नै बारेमा के सोच्दछ भनेर हामीले उसका बारेमा विचार बनाउँदैनौँ, त्यसैगरी रुपान्तरणको खास […]

मधेसी अघिअघि, जनजाति पछिपछि !

जनजाति आन्दोलन र मधेस आन्दोलनका आ-आफ्नै सवल र कमजोर पक्षहरु छन् । यो देशमा जनजातिहरुले महसुस गरेको विभेद र मधेसीले महशुस गरेको विभेदमा भिन्नता छ । जस्तो कि- जनजातिको राष्ट्रियतामाथि प्रश्न उठाइँदैन तर, मधेसीको राष्ट्रियतामाथि नै प्रश्न गरिन्छ । जनजातिको पहिचानको समस्या छ, जुन मधेसीको पनि छ । तर, जनजातिलाई नेपाली नै होइन भनिँदैन, जुन […]

संविधान निर्माणको भित्री कथाः मधेसी र जनजातिले पोल्टाको गुमाए

संविधान कार्यान्वयनको चरणमा धेरै मूलभूत कामहरु सम्पन्न भएका छन् । केही काम गर्न बाँकी छ । जनताले संविधान बनाएको आज तेस्रो वर्ष पुग्दै गर्दा, ऐतिहासिक संविधानसभाको अध्यक्षको नाताले म असाध्यै खुसी छु । संविधान जारी हुँदा र पहिलो संविधान दिवस मनाउँदा भन्दा यसपटक यसकारण पनि थप खुसी छु कि अब संविधान कसैको पनि अस्वीकृतिको दस्तावेज […]

मन्त्रीज्यू, सुनको अण्डा पार्ने कुखुरै काट्ने त हैन नि !

काठमाडौं एयरपोर्टको विकल्प चाहिन्छ, कसैले चाहिँदैन भनेको छैन । विकासलाई अघि लानुपर्छ । यहाँ केही विकास विरोधी छ जस्तो लाग्दैन । समस्या कहाँनेर छ भने एकतर्फी रुपमा हामीले वातावरणको कुरै नगरी विकास मात्रैको कुरा गरियो । विकासलाई पूर्वाधार विकास र आर्थिक विकाससँग मात्रै जोडियो । विकासका विभिन्न पाटाहरु हुन्छन् । सामाजिक विकास हुन्छ, आर्थिक विकास […]

महात्मा गान्धी, कार्ल मार्क्स र हाम्रो राज्यसत्ता

हामी वडो उत्साहपूवर्क कार्ल माक्र्सको दुई सयौं वर्षगाँठ मनाइरहेका छौं । ठाउँ-ठाउँमा मार्क्सवादी, वामपन्थी साथीहरुले आयोजना गरेको सभामा म पनि जाने गरेको छु । मलाई सांसदको फोरममा अलिकति गान्धीबारे बोल्न दिनुस् भनेको थिएँ । किन ? गान्धीप्रति कुनै विशेष प्रेम भएर होइन । मेरो स्पष्ट मान्यता छ, प्रेम र आदार आफ्नो ठाउँमा छ । तर, […]

निर्मला पन्तको बचेको प्रमाण ‘भेजिनल स्वाब’ मात्रै हो ?

काठमाडौं । गृह मन्त्रालयले सीआइबीका अनुसन्धान अधिकारीलाई निलम्बन गरेपछि अब निर्मला हत्या प्रकरणमा ती निलम्बित अनुसन्धानकर्ताले गरेको विगतको अनुसन्धान बदर हुन्छ कि सदर हुन्छ भन्ने प्रश्न उठेको छ । अब नयाँ छानविन समितिले सीआइबीकै अनुसन्धानमा टेक्ने हो भने यो अनुसन्धान घटनास्थलमा हैन, रगत परीक्षण गर्ने ल्याबमा मात्रै सीमित हुनेछ । अब कञ्चनपुर प्रहरीले यसअघि सीआइबीले […]

सेतो हात्ती नबनोस् चक्रपथको मोनोरेल

३१ भदौ, काठमाडौं । चिनियाँ कम्पनीले  चक्रपथमा मोनोरेल निर्माणका लागि गरेको सम्भाव्यता अध्ययन रिपोर्ट काठमाडौं र ललितपुर महानगरलाई बुझाएपछि पूर्वाधारविद् सूर्यराज आचार्यले ट्वीट गरे, ‘मासट्रान्जिट प्रविधिमध्ये मोनोरेल सामान्यतः असफल प्रविधि हो भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव समेतले देखाउँछ । रिङरोडको हकमा पनि यो अनुपयुक्त प्रविधि हो । कार्यान्वयनको निर्णयमा पुग्नुअघि राम्रो चेकजाँच गरौं । अन्यथा यो […]

५० वर्ष जेठा-कान्छा योजना र कार्यशैली !

हामी यति निराश भइसक्यौँ कि हामीलाई लाग्न थाल्यो- समाजमा राम्रा र क्षमतावान मान्छेहरु नै छैनन् ? आखिर किन हाम्रो समाज पछाडि परिरहेको छ ? हामी विकास र समृद्धिमा त सैयौँ वर्ष पछाडि पर्‍यौँ, तर हाम्रो समाजमा सबै नराम्रा मानिसहरु मात्रै छैनन् । केही मानिसहरु समाज रुपान्तरणमा साँच्चिकै योगदान गर्नसक्ने क्षमता भएकाहरु पनि यही समाजमा छन् […]

खाद्य सम्प्रभुताः कृषिमा रुपान्तरणको वैकल्पिक विचार

खाद्य सम्प्रभुता नेपालको संविधानमा मौलिक हकको रुपमा रहेको छ र यो कानुन बनाएर लागू गरिनेछ भनिएको छ । त्यसैगरी यो विषयमा कानुन बन्ने प्रक्रिया पनि अगाडि बढेको छ । यसवीच यस विषयमा संसदको कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समितिमा समेत छलफल भयो । य सैक्रममा मलाई एक विषय विज्ञको रुपमा समितिमा आमन्त्रण गरिएको थियो । […]

सुन्तली र निर्मलाका आमा: कतिञ्जेल धाउनु बाबै सिंहदरबार !

२९ भदौ, काठमाडौं । रामेछापकी सुन्तली तामाङ बलात्कारपछि मारिँदा १३ वर्षकी थिइन् । अहिले निर्मला पन्तका हत्यारालाई नसमातेको आरोप कञ्चनपुरका एसपी डिल्लीराज विष्टमाथि जसरी लागेको छ, उसबेला रामेछापका तत्कालीन डीएसपी सञ्जीव शर्मालाई पनि यसैगरी सुन्तलीका हत्यारालाई भगाएको आरोप लागेको थियो । सुन्तलीको बलात्कारपछि हत्या भएको ७ पुगेर ८ वर्ष लागेको छ । हत्यारालाई कारवाही गराउन […]

मुख्यमन्त्रीज्यू, पोखरालाई ‘रेडलाइट’ नबनाइयोस् !

माननीय मुख्यमन्त्री पृथ्वी सुब्बा गुरुङ्ग ज्यू, अभिवादन/नमस्कार । सर्वप्रथम लमजुङ्गको एक दुर्गम गिलुङ्ग गाउँमा जन्मिएर राष्ट्रिय राजनीतिमा स्थापित भई समाज र देशको सेवामा अहोरात्र खटिइरहनुभएकोमा एक जिल्लावासीको हैसियतले तपाईलाई सम्मान टक्र्याउँछु । तर, भदौ २६ गते मिडियामा तपाईको नाम जोडेर आएको समाचार पढ्ने मौका पाएँ, जसमा लेखिएको थियो- ‘गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वी सुब्बा गुरुङ्गले यौन […]

यसरी गरौं डिप्रेसन र आत्महत्याको रोकथाम

एक महिनाअघि, मेरा एक जना बाल्यकालदेखिका साथीले जीवनप्रति नै निराशा लागेको र आफू यस संसारमा बाँच्ने ईच्छा पटक्कै नभएको कुरा व्यक्त गरे । मैले उनको कुरालाई सामान्य चिन्ताको रुपमा लिएको थिएँ । केही मरामर्श दिएको पनि थिएँ । तर, एक हप्तापछि नै उनले विष सेवन गरी आत्महत्या गरी मृत्युवरण गरेछन् । मनोविज्ञ भएको नाताले मैले […]

वीपीको समाजवाद र मौजुदा कांग्रेसको संकट

विसं. १९९७ सालको राणाविरोधी आन्दोलनसँगै प्रजातन्त्र स्थापनाको अभियानमा महत्वपूर्ण भूमिकासमेत निर्वाह गरी नेपाली जनतालाई स्वतन्त्र नागरिक बनाउने वीपी कोइरालाको आज १०५ औं जन्मदिन हो । राणा प्रधानमन्त्रीलाई फाटेको कपडाको पोको उपहारस्वरुप दिएर तत्कालीन शासकको आँखा खोल्न साहसिक आँट गर्ने बाबु कृष्णप्रसाद कोइरालाका साहिँला छोराका रुपमा वीपी कोइरालाको जन्म विसं १९७१ भाद्र २४ मा भएको हो । तीक्ष्ण बुद्धि र स्मरण शक्तिका हिसावले […]

प्रचण्डको तीर्थाटन र ओली सरकारको ‘ड्यामेज कन्ट्रोल’

के एमाले र माओवादी केन्द्र मिलेर बनेको नेकपाले आकार ग्रहण गर्न नपाउँदै विवाद चर्किन लागेको हो ? नेपालको दलीय राजनीतिबारे सामान्य चासो राख्ने धेरैजसोको मनमा उब्जिन थालेको प्रश्न हो यो । यस्तो आशंका गर्ने ठाउँ नयाँ दलका शीर्षनेताहरुले नै बनाइदिएका हुन् । भर्खरै टुंगिएको भनिएको जिल्ला तहसम्मको पार्टी एकीकरणले जन्मेका असन्तुष्टि र पूर्वएमालेको गुटगत झमेलाको […]

स्थानीय तहमा महिला जनप्रतिनिधिलाई सास्ती

पहिलो संविधान सभा र दोस्रो संविधान सभाको निर्वाचनबाट ३३ प्रतिशतभन्दा बढी महिलाहरु चुनाव जितेर आए । ०७२ को निर्वाचनपछि पनि संसदमा ३३ प्रतिशत तथा स्थानीय तहको चुनावबाट झण्डै ४१ प्रतिशत महिला जनप्रतिनिधि चुनिनु सकारात्मक छ । तर, अझै पुगेको छैन । कुल जनसंख्यामा महिलाहरु पुरुषभन्दा ८ लाखले बढी छन् । सहभागिताको दृष्टिकोणले नेपालमा संविधान निर्माण […]

प्रस्तावित निजामती सेवा ऐनः पदपूर्तिदेखि विदेश भ्रमणसम्म विभेद

लामो समयको केन्द्रीकृत र एकात्मक राज्यव्यवस्थाको अन्त्य भई मुलुक संघीय शासन प्रणालीमा प्रवेश गरेको छ । देश संघात्मक शासनमा प्रवेश गर्दैगर्दा केन्द्रीकृत राज्य व्यवस्थाको मर्मबमोजिम निर्माण भएका ठूलो संख्याका कानूनहरुलाई संघात्मक राज्य व्यवस्थाको भावना समेट्ने गरी निर्माण गर्ने कार्य अहिले धमाधम भइरहेको छ । यस्तै कानूनहरुमध्ये देशको सार्वजनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने निजामति सेवा सम्बन्धी कानून, […]