Comments Add Comment

विचार

List Grid
‘हुन सेनको बाटोमा ओली : पञ्चायतभन्दा कठोर’

सरकारमा जाने कुरामा हामी क्लियर थियौं । के कुरामा क्लियर थियौं भने यो लामो चल्दैन । त्यतिबेलाको परिस्थिति फरक थियो । माओवादी र एमाले मिलिसकेका थिएनन् । माओवादीहरु संविधान संशोधनको पक्षमा थिए । केपी ओलीसँग बहुमत थिएन, बाध्यता थियो । यो विन्दुमा माओवादी र हामी थपिँदाखेरि दुईतिहाई बहुमत पुग्थ्यो । र, यो अवस्थामा संविधान संशोधन […]

विद्यार्थी बढे, व्यापार बढ्यो तर फस्टाएन नेपाल–अष्ट्रेलिया सम्बन्ध

नेपाली विद्यार्थीका बारेमा सिड्नी मर्निङ हेराल्डमा हालै प्रकाशित एक विशेष रिपोर्टले अष्ट्रेलियास्थित नेपाली समुदाय, बुद्धीजीवी एवं ठूला साना सबै मिडियालाई तरंगित बनायो । सामाजिक सञ्जाल र लामो बिदाको खानपिनका जमघटहरुमा समेत यो विषयले चर्चा पायो । अष्ट्रेलियन नेशनल युनिभर्सिटीका प्राध्यापक एन्ड्रयु नर्टन र सिड्नी युनिभर्सिटीका सह-प्राध्यापक साल्भाटोर बबोन्सले हेराल्डका लागि दिएको प्रतिकृयालाई राजनीतिक ब्युरोका रिपोर्टर […]

संसद नेकपाको बन्धक, सरकारलाई सजिलो

संसद जनताको सर्वोच्च थलो हो, जहाँ जनप्रतिनिधिले कानून निर्माणका साथै जनताका आवाज मुखरित गर्छन् । तर, आज नेकपा सरकारले प्रतिनिधिसभा संसदलाई बन्धक बनाएको छ । संसद बन्धक हुँदा मुलुक बन्द हुन पुगेको छ । संसदको पाँचौं हिउँदे अधिवेशन गत पुस ४ गते बोलाइएको हो । आज पुस १८ गते भइसक्दा पनि बारम्बार संसदको कार्यतालिका सार्वजनिक […]

कुन छाउगोठ भत्काउने ? बच्चालाई के सिकाउने ?

‘सर, म अलि हतारमा छु, छोरीलाई खाना खुवाएर विद्यालय पठाउनुपर्ने हो, पछि गफ गराैंला है ।’ सधैंजसो फुर्सदिला देखिने एक हितैसी मित्रले यस्तो कुरा गरेपछि प्रश्न सोधिहाल्न मन लाग्यो ‘किन ? म्याडम कतै बाहिर जानुभएको छ र ?’ मित्रको उत्तर थियो ‘हैन यतै छिन् छन त । तर, मिन्स भा’छिन् ।’ साथीको यो उत्तरले एक […]

रासायनिक विषादीको प्रयोगबारे बेलैमा सोचौं

रासायनिक विषादी कृषिमा कीराहरू र रोगहरुको व्यवस्थापनका लागि विश्वव्यापी अभ्यासका रूपमा प्रयोग गरिन्छ र नेपालमा पनि यसको प्रयोग हुनु कुनै अपवाद होइन । सन् १९३९ मा पउल मुलरले डाईक्लोरो डाईफेनिल ट्राइक्लोरोइथेन (डी.डी.टी) को आविष्कार गरेपछि, विश्वव्यापी रूपमा रासायनिक कीटनाशक विषादीको प्रयोग बढ्यो । नेपालमा रासायनिक विषादी प्रयोगको इतिहास सन् १९५० को दशकमा मलेरिया रोग सार्ने […]

‘सगरमाथाको हिउँ बेचौं, घरमा झण्डा फहराऔं’

नेपाल बदल्ने प्रस्ताव यो पंक्तिकारले पटक–पटक विभिन्न शैलीमा प्रस्तुत गर्दै आइरहेको छ । मेरो मनभित्र अटल विश्वास छ, एक दिन मैले प्रस्ताव गरेका योजनाले साकार रुप लिनेछन् । यसअघि मैले मदिरामुक्त नेपालको प्रस्ताव गरेको थिएँ, जसलाई पाठकहरुले समारात्मक रुपमा लिनुभएको पाएँ । महाकवि देवकोटाको भनाइबमोजिम ‘उद्देश्य के लिनु ? उडी छुनु चन्द्र एक’को सिद्धान्तबाट अघि […]

समृद्ध नेपालको आधार : निर्माण तथा परामर्श व्यवसायमा सुधार

विकसित मुलुकहरु सुशासन र विकासमा धेरै अगाडि बढिसकेका छन् । विकासको गतिमा अगाडि बढ्न खोजिरहेको हाम्रोजस्तो विकासोन्मुख मुलुकले विकासको बाटोमा देखिने समस्याहरु समाधान गर्दै अगाडि बढ्न जरुरी छ । ‘समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली’ को राष्ट्रिय अभियानलाई­ सार्थक तुल्याउन इञ्जिनियरिङ्ग क्षेत्रको विशेष भूमिका रहने छ । देशमा उपलब्ध भएका इन्जिनियरहरुले यो अभियानलाई सार्थक तुल्याउनका लागि गर्नुपर्ने […]

सामाजिक सञ्जालले ल्याएको संकट : ‘कोल्याप्स’को मार्गमा पत्रकारिता

विश्वको पहिलो पत्रिका सन् १६०९ मा फ्रान्सबाट जर्मन भाषामा प्रकाशन भएको थियो । त्यसपछि जर्मन, अमेरिका, बेलायत लगायतका देशमा पत्रिका प्रकाशन भएका हुन् । अठारौं शताब्दीसम्म आइपुग्दा युरोप र अमेरिकामा धेरै पत्रपत्रिका प्रकाशन भए । उन्नाइसौँ र बिसौँ शताब्दीमा पत्रपत्रिका सूचना, शिक्षा र चेतनाको प्रमुख माध्यम मात्र बनेन, पत्रपत्रिकाको चार सय वर्षको इतिहासमा दुई सय […]

माओ, सी र नेपालका कम्युनिष्ट !

वर्तमान चीनका मुक्तिदाता, आफ्नो जमानाका अब्बल मार्क्सवादी दार्शनिक, अर्थशास्त्री र सिद्धान्तलाई जीवन व्यावहारमा लागू गर्ने सर्वहारा वर्गका गुरु माओत्सेतुङलाई अहिले पनि चीनका जनताले अध्यक्ष शब्दले सम्वोधन गर्छन् । पिपुल्स् ग्रेट हलमा २०१७ को १८ देखि २४ अक्टोबरमा भएको चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको १९ औं महाधिवेशनबाट सी विचारलाई पार्टीको सैद्धान्तिक निर्देशक मान्दै आएको उक्त पार्टीका वर्तमान अध्यक्षले […]

एमसीसीको नालीबेली : बाठो बन्दा अल्पज्ञान छचल्कियो

मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) बारे अहिले उठेका कुरामा टिप्पणी गर्नुभन्दा पहिला यसको पृष्ठभूमिबारे चर्चा गर्नु आवश्यक छ । यसको १८ वर्षको लामो इतिहास छ । विकासका लागि असाध्यै ठूलो पैसा ल्याउने माध्यम तीन-चारवटा छन् । पहिलो- आन्तरिक राजस्व । दोस्रो, परम्परागत दातृ निकाय, जसको आधार विश्वभरि सय अर्ब डलर हाराहारीको छ । तेस्रो हो- निजी […]

गुटगत राजनीतिको शिकार बनेको टरीगाउँ विमानस्थल

विसं. २०११ सालमा दाङ, दोघरेका समाजसेवी स्व झक्कुप्रसाद रेग्मीको पहलमा स्व. राजा त्रिभुवनको स्वीकृतिबाट स्थापना भएको दाङस्थित टरिगाउँ विमानस्थल (तुलसीपुर एयरपोर्ट) अहिले संकटमा परेको छ । तत्कालीन समयमा टावर लगायत उपकरणको अभावमा विमान आउँदा पराल बालेर राँकोलाई संकेतका रुपमा प्रयोग गरी विमान अवतरण गराइएको अनुभव स्थानीय वृद्धहरु सुनाउँछन् । इतिहासको माया लाग्नेहरुले टरिगाउँ विमानस्थलको माया […]

‘एक रात अकस्मात् सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चल्यो’

शहरीकरणका दुईवटा प्रक्रिया हुन्छन् : एउटा– पुल फ्याक्टर (तान्ने कारकतत्व) । र, अर्को–पुस फ्याक्टर (घँचेट्ने कारकतत्व) । शहरीकरणको राम्रो विकास भयो र त्यहाँ रोजगारीका सम्भावनाहरु बढी भए भने पुल फ्याक्टरले गर्दा मानिसहरु तानिएर शहरमा आउँछन् । यसरी आएका मानिसहरुलाई शहरमा फ्याक्ट्रीहरु छन् भने तिनैले आवासको व्यवस्था गर्नैपर्ने हुन्छ, यसमा धेरै समस्या हुँदैन । अर्कोचाहिँ पुस […]

‘कमसेकम कम्युनिष्ट पार्टीको सर्वहाराले चुनाव लड्न सकोस्’

पार्टीको आन्तरिक संरचना निर्माण अत्यन्त खर्चिलो हुने गरेको छ । उदाहरणका लागि पूर्वमाओवादीको विद्यार्थीको महाधिवेशनको चुनावमै त्यत्रो खर्च भयो । मेरै जिल्ला सिन्धुलीमा पार्टीको इलाका कमिटीको अध्यक्षमा दुईजनाले उम्मेदवारी दिएका थिए । होटलमा बसेको, मासुभात, मदिरा सबै खर्च उम्मेदवारले गरे । पार्टी इलाकाको चुनावमा उठ्नेले १४ लाख रुपैयाँ खर्च गरेछन् । पार्टीभित्रको चुनावमा पनि जोसँग […]

एमसीसी र इण्डो प्यासिफिक फरक हुन्

स्थायी कमिटीको बैठकमा अध्यक्षद्वयको तर्फबाट कमरेड अध्यक्षले प्रस्तुत गर्नुभएको राजनीतिक प्रतिवेदनका आधारभूत पक्ष र यसले लिएको दिशा मूलभूत रुपमा सही छ । प्रतिवेदनमा बैठक आयोजनामा भएको ढिलाइ, पार्टीको सङ्गठनात्मक एकीकरणमा भएको विलम्बले गर्दा सिर्जित अन्योल र नोक्सानी, पार्टी निर्माणमा देखापरेका चुनौतीहरु, सरकारका काममा देखा परेका समस्या, उपनिर्वाचनका क्रममा केही स्थानमा भोग्नुपरेका अप्रत्यासित तथा प्रतिकूल परिणामलगायत […]

एमसीसी र इण्डो प्यासिफिक एउटै हुन् !

वर्तमान राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति तथा नेकपाको संगठनात्मक अवस्थाले केही सैद्धान्तिक, नीतिगत एवं राज्य र पार्टी संचालनका व्यवहारिक पक्षको गम्भीर विश्लेषण र समीक्षाको माग गर्दछ । साथै प्रस्तावित विधान संशोधनसंग सम्बन्धित तात्कालिक कार्यक्रम, कार्यनीति र रणनीतिक लक्ष्य एवं गन्तव्यसम्बन्धी विषयले पनि गम्भीर सैद्धान्तिक बहसको माग गर्दछ । सात दशकपछि नेकपाको नेतृत्वमा संचालित बहुमत प्राप्त सरकारको […]

कर्मचारी समायोजनमा राज्यको हिटलरी पारा

राजनैतिक नेतृत्वले राजतन्त्रकालीन एकल राज्य संरचना पद्दतिको बिरासतलाई जसरी संघीय गणतान्त्रिक मुलुकमा परिवर्तन गर्‍यो, त्यही रुपमा सार्वजनिक प्रशासनको समग्र ढाँचालाई आम रुपान्तरणमा लैजानु सरकारको दायित्व हुन्थ्यो । सार्वजनिक सेवाका कर्मचारीहरुलाई पेसागत नैतिकता, सुशासनमा हिडाउने दायित्व सार्वजनिक सेवा सञ्चालनको नेतृत्व गर्ने जिम्मा पाएको मन्त्रालयको नै हुन्छ । विगतका विकृति तथा विसंगतिको अन्तका लागि संघर्ष गर्ने र […]

एमसीसीमा फसेको नेकपाको प्रतिवेदन

सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) को स्थायी कमिटी बैठक जारी छ । बैठकमा प्रधानमन्त्री समेत रहेका अध्यक्ष केपी ओली र कार्यकारी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले प्रस्तुत गरेको राजनीतिका प्रतिवेदनमाथिको छलफल जारी छ । शायद, आफ्नो राजनीतिक जीवनकालमा नै प्रचण्डले अध्यक्षको हैसियतमा छलफलका लागि प्रस्तुत गरेका मध्ये सर्वाधिक विरोधाभाषपूर्ण, फितलो र अस्पष्ट प्रतिवेदन हो, यो […]

अरुण तेस्रोजस्तो नहोस् निजगढ विमानस्थल

२५ वर्ष अगाडि प्रस्तावित बारा जिल्लाअन्तर्गत निजगढ अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल,नेपालको पर्यटन क्षेत्रको उपयोग, विशौं लाख नेपाली जनतालाई प्रत्यक्ष–परोक्ष रोजगारी तथा नेपाली जनताको समृद्ध भविष्यका लागि कोशेढुंगा हो । यसको उपयुक्तता, औचित्यता र आवश्यकताको बारेमा विश्वसनीय तथ्य र आधार छन् । यो राष्ट्रिय महत्व र गौरवको आयोजना वहकिएको दलाली अभियानको शिकार त बन्ने होइन भन्ने आशंका पनि […]

लोकतान्त्रिक विकास र सार्वजनिक उत्तरदायित्व

शीर्षकमा परेका तीन शब्दहरू छन्, जो आफैंमा बोझिला छन्, एउटै भारी बनाउँदा वहन गर्न गाह्रो पर्ला जस्तो छ । शीर्षक चयन म स्वयंले गरेको हुँ, यसको मेरो जिन्दगीसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध छ । यी शब्दावलीको अर्थ र सम्बन्ध प्रष्ट गर्न ऐतिहासिक पृष्ठभूमि समातेर छोटकरीमा कुरा राख्दैछु । यी तिनै विषयमा अहिले प्रश्न सूचक लागेको अवस्था छ […]

खेलकुदमा लगानी : देशलाई के फाइदा ?

भर्खरै नेपालले दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) को भव्य र सफल आयोजना गर्‍यो । सायद ‘साग’ मात्र एक अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद समारोह हो, जसमा नेपालले पदक तालिकामा अलि राम्रो स्थान पाउँछ । ओलम्पिक र एशियाली खेलकुदजस्ता अन्य विश्वस्तरका प्रतियोगितामा नेपालले सधैंजसो पदकविहीन भएर शीर निहुर्‍याउँदै फर्कनुपर्छ । यसपटक घरेलु मैदानमा आयोजान भएको र नेपालले राम्रो गर्न सक्ने […]

प्रधानमन्त्री बिरामी, सभामुख जेलमा, संसद कहिले बोलाउने ?

आज दुई तिहाईको नेकपा कम्युनिष्टको सरकार छ । तर, सरकार व्यवस्थापिका संसदप्रति जिम्मेवार र जवाफदेही देखिँदैन । देशमा थुप्रै समस्या देखा परिसकेका छन् । गत असोज २ गतेदेखि बन्द भएको संसद अझै खुल्न सकेको छैन । प्रधानमन्त्रीज्यू बिरामी हुनुहुन्छ । संसद पनि सभामुखविहीन भई नेतृत्वविनाको थलो बन्न पुगेको छ । संसद बन्द भएको करिव ३ […]