के अब ‘कक्रोज’सँगै बाँच्नुपर्छ ?

अनलाइनखबर २०८३ जेठ १० गते १२:३२

कक्रोज किन यति ज्याद्रो छन् ?

कक्रोज अर्थात् साङ्ला संसारकै सबैभन्दा पुराना जीवमध्ये एक हुन् । वैज्ञानिकहरूका अनुसार उनीहरू करिब ३०–३५ करोड वर्षअघिदेखि पृथ्वीमा जीवित छन् । डायनासोर लोप भए, धेरै जीव समाप्त भए, तर कक्रोज अझै बाँचेका छन् ।

चिसो, गर्मी, सुक्खा जस्ता कठिन वातावरणमा पनि सजिलै बाँच्ने क्षमता उनीहरूमा हुन्छ । यही कारण मानिसहरूले धेरै प्रयास गर्दा पनि कक्रोजलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न सकेका छैनन् ।

२. घरमा पाइने कक्रोज कति खतरनाक ?

कक्रोज सामान्य कीरा जस्तो देखिए पनि स्वास्थ्यका लागि निकै खतरनाक हुन्छन् । यिनीहरू दिसा–पिसाब, ढल र फोहोरमा बस्छन् । त्यहाँबाट भान्सामा आएर खाना र भाँडाकुँडामा कीटाणु फैलाउँछन् ।

दूषित खाना खाँदा पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने र फुड पोइजनिङ हुन सक्छ । कक्रोजको शरीरबाट निस्कने मसिना कणले एलर्जी र दमसमेत गराउन सक्छ, विशेष गरी बालबालिकामा यसको असर बढी देखिन्छ ।

कक्रोज मार्न किन गाह्रो छ ?

कक्रोजमा अचम्मको प्रतिरोध क्षमता हुन्छ । सामान्य कीटनाशकले उनीहरू सजिलै मर्दैनन् । केही समयपछि त उनीहरूले औषधिप्रति प्रतिरोध शक्ति विकास गरिहाल्छन् । कक्रोजको टाउको काटिए पनि १–२ हप्तासम्म बाँच्न सक्छन् ।

उनीहरूको शरीरमा काइटिन नामको कडा खोल हुन्छ, जसले चोटबाट बचाउँछ । त्यस्तै खाना नपाए पनि महिनौं बाँच्न सक्ने क्षमता भएकाले उनीहरूलाई पूर्ण रूपमा समाप्त गर्न निकै कठिन मानिन्छ ।

एक कक्रोजबाट लाखौं सन्तान

कक्रोजको संख्या अत्यन्त छिटो बढ्छ । एउटा पोथी कक्रोजले सयौं अण्डा पार्न सक्छ । वैज्ञानिकहरूका अनुसार अनुकूल वातावरण पाएमा एउटै जोडी कक्रोजले दुई वर्षभित्र २० देखि ३० लाखसम्म सन्तान उत्पादन गर्न सक्छ ।

सानो आकार भएकाले उनीहरू भित्ताको चिरा, पाइप र फर्निचरभित्र सजिलै लुक्छन् । यही कारण एउटा घर वा अपार्टमेन्टमा देखिएको कक्रोज छोटो समयमै पूरै भवनभर फैलिन सक्छ ।

भविष्यमा अझ बढ्न सक्छ कक्रोजको आतंक

विश्वभर तापक्रम बढ्दै जाँदा कक्रोजका लागि अनुकूल वातावरण पनि बढिरहेको छ । वैज्ञानिकहरूका अनुसार गर्मी मौसम लम्बिँदै जाँदा कीराहरूको संख्या अझ तीव्र गतिमा बढ्न सक्छ ।

शहर र अपार्टमेन्ट संस्कृतिको विस्तारले पनि कक्रोज फैलिन सजिलो बनाएको छ । एउटा भवनको एउटा कोठामा देखिएको कक्रोज पाइप र भेन्टिलेटर हुँदै सबै ठाउँमा फैलिन सक्छ । यसैले भविष्यमा कक्रोजको समस्या अझ गम्भीर बन्ने चेतावनी दिइएको छ ।

के मान्छेले कक्रोजसँगै बाँच्नुपर्छ ?

वैज्ञानिकहरूका अनुसार कक्रोजलाई पूर्ण रूपमा समाप्त गर्न लगभग असम्भव छ । उनीहरूले समयसँगै आफूलाई परिवर्तन गर्दै आएका छन् । पहिले गुलियो पासो प्रभावकारी थियो, पछि कक्रोजले गुलियो खानै छाडे ।

यही अनुकूलन क्षमताले उनीहरूलाई अझ बलियो बनाएको छ । कतिपय वैज्ञानिक त भविष्यमा मानव प्रजाति लोप भए पनि कक्रोज पृथ्वीमा बाँच्छन् भन्ने अनुमान गर्छन् । त्यसैले अब चुनौती भनेको कक्रोजसँगै सुरक्षित र सफा वातावरणमा कसरी बाँच्ने भन्ने हो । यसबारे पूरा जानकारी लिन दिइएको लिंकमा https://www.onlinekhabar.com/2026/05/1936590 गई पढ्न पनि सकिन्छ ।