Comments Add Comment

फिटनेस

List Grid
सिंहआसन : सौन्दर्य बढाउनदेखि टन्सिल निको पार्नसम्म उपयोगी

सिंह आसनको अर्थ सिंहको जस्तो मुद्रा बनाउनु हो । यो आसनमा सिंहले जस्तै गर्जिनु पर्छ । त्यसैले यसलाई कुनै एकान्त वा शान्त स्थानमा गर्नुपर्छ । यो आसन गर्नका लागि खुट्टालाई घुँडामा मोडेर अगाडि टेक्ने । त्यसपछि कुरकुच्चामा बसेर अगाडि झुक्ने र दुवै हातलाई दुवै घुँडाहरुको बीचमा भुइंंमा टेकाउने । त्यसपछि सिंह झैं गर्जिने । यो […]

जिमखाना धाउने कि साइक्लिङ गर्ने ?

कोरोनाले सर्वत्र सन्त्रास र संकट मच्याइरहेकै बेला सरकारले ८२ लाख रुपैयाँ खर्चेर मन्त्री निवासमा जिमखाना बनाउने तयारी ग¥यो । नेता÷मन्त्रीहरुलाई व्यायाम गर्नका लागि भन्दै जिमखाना बनाउने चर्चा भएपछि सर्वसाधरणले अर्को उपाय सुझाए, ‘जिमखाना खोल्नुभन्दा साइकल चढ्ने गर्नु । व्यायाम पनि हुन्छ, राज्यको खर्च पनि कटौती हुन्छ ।’ कोरोना भाइरसको संभावित संक्रमणबाट बच्नका लागि मुलुक लकडाउनमा […]

कुन रोगबाट बच्न कस्तो योगासन ?

वर्तमान मानव समाज मोजमस्ती एवम् ऐशआरमको भोको छ । हरक्षण मोजमस्तीमै भुल्न एवं रमाउने यत्न गरिरहेका देखिन्छन् । यस क्रममा मीठोमसिनो खानेकुरा, आरमपूर्ण दिनचर्या अपनाएको देखिन्छ । तर मीठोमसिनाको चक्करमा अखाद्य कुरा पनि खाएको देखिन्छ वा आफ्नो खानपानमा ध्यान नदिंदा स्वास्थ्यसंग सम्बन्धित समस्या आएको देखिन्छ । जबकी हाम्रो धेरैजसो रोगको कारण नै खराब खानपान बनिरहेको […]

के हो भ्रमण प्राणायाम ?

प्राणायाम भनेको श्वासप्रश्वासको अनुशासित क्रिया हो । प्राणायामले शरीरमा अक्जिनको अभाव पूर्ति गर्नका साथै मनलाई स्थिर र शान्त राख्न सघाउँछ । भ्रमणको अर्थ हो घुमफिर । त्यसैले ‘भ्रमण प्राणायाम’को अभ्यास घुम्दै, टहलिँदै गरिन्छ । भ्रमण प्राणायाम एक प्रकारको श्वासप्रश्वास विधि पनि हो । यो प्राणायामको अत्यन्त सरल रुप हो । यसमा व्यक्तिले आफ्नो सासलाई विशेष प्रकारबाट […]

योग र ध्यान गर्नेबित्तिकै अनुभव गर्न सकिन्छ यस्तो परिवर्तन

तपाईंको उमेर जतिसुकै होस् । तपाईंको अवस्था जस्तोसुकै होस् । योग गर्नका लागि कुनै छेकबार छैन । जहाँ पनि, जहिले पनि तपाईंले योगलाई आफ्नो दैनिकीको हिस्सा बनाउन सक्नुहुन्छ । हामीकहाँ योगको अभ्यास सदियौंदेखि हुँदै आएको छ । हाम्रा पूर्खाहरूले यसको अभ्यास, विकास र विस्तार गरे । आजको दिनमा भने योगको महिमा र महत्वलाई हामीले भुल्दै […]

तीन आमसमस्या, तीन सहज योग

हामीलाई केही न केही सानोतिनो समस्याले सताइरहेको हुन्छ । जस्तो कहिले कम्मर दुख्ने, कहिले रुघा लाग्ने, कहिले नाक बन्द भएर सास फेर्न गाह्रो हुने । यस्तो अवस्थामा औषधि खोज्ने कि त्यसको अरू विकल्प ? यी सामान्य समस्याहरूको हल योगासनबाट सहजै गर्न सकिन्छ। कतिपय योगासन यस्ता हुन्छन्, जो प्रभावकारी त हुन्छन् नै उत्तिकै सहज पनि हुने […]

मोटोपन नियन्त्रण गर्ने सजिलो काइदा

खासगरी अनुशासित जीवनशैली, स्वस्थ खानपानले मोटोपन नियन्त्रणमा सघाउ पुर्‍याउँछ । सुत्ने, उठ्ने, खाने तालिकालाई नियमित गर्नुपर्छ । यसरी अनुशासित र नियमित दिनचर्यामा आफूलाई अभ्यस्त गराएर मोटोपन नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । यदि मोटोपन घटाउने हो भने केही शर्त बनाउनुपर्छ । उक्त शर्त पालना गर्नुपर्छ। धेरै समय पर्दैन, एक महिना यो प्रयोग गरेर हेरौं । एक महिमा […]

शवासन : अनिन्द्रा र तनावबाट मुक्ति

अहिले अनेक कारण छन्, मानसिक समस्या निम्त्याउने । कतिले रोजगारी गुमाएका छन्, कतिको कामधन्दा ठप्प छ । कतिले आयस्रोतको मेलोमेसा पाइरहेका छैनन्, कतिलाई हातमुख जोर्न धौधौ भइरहेको अवस्था छ । त्यसमाथि रोगको भय र असुरक्षाले सताएको छ । घरमा बसिरहँदा दिक्दारीले सताएको छ । अहिलको प्रतिकूल अवस्था धेरैका लागि मानसिक तनावको कारण बनेको छ । […]

अचानक मोटोपन बढ्यो ?

मोटोपन अहिले धेरैका लागि टाउको दुखाइको विषय बनेको छ । यद्यपि मोटोपन क्रमिक रुपमा बिस्तारै बढ्छ, जुन हाम्रो खानपान र जीवनशैलीसँग सम्बन्धित छ । जबकि अचानक पनि मोटोपन बढ्न सक्छ । मानौं, तपाईंको खानपानमा खास परिवर्तन छैन । जीवनशैली उस्तै छ । जंकफुड वा तारेको, भुटेको खानेकुरा पनि त्यति खानु भएको छैन । दिनभर सुत्ने […]

योगले शरीरमा कस्तो प्रभाव पार्छ ? 

अहिले आधुनिक चिकित्साले नयाँ नयाँ खोज र पद्धतीहरुको विकास गरिरहेको छ । उपचारका लागि आश्चर्यलाग्दो उपकरण बनेका छन् । अत्याधुनिक अस्पताल बनेका छन् । विश्वभर हरेक दिन लाखौं स्वस्थ्यकर्मी उत्पादन भइरहेका छन् । मानव समुदायले यसलाई उपलब्धी मान्ने कि दुर्गती ? आज चिकित्सा पद्धती, उपकरण, अस्पताल, जनशक्तिको यतिधेरै खाँचो किन भइरहेको छ ? जवाफ हो, […]

तौल बढाउने काइदा

अहिले धेरैको लागि टाउको दुखाईको विषय हो, तौल कसरी घटाउने ? मोटोपनको समस्या छ । मोटोपनकै कारण अनेक रोग लाग्ने भय पनि छ । त्यसैले उनीहरु माोटोपन घटाउन जुक्ती खोजिरहेका हुन्छन् । तर, कतिपयलाई भने घट्दो तौल वा खिरिलो ज्यानको सुर्ता छ । ज्यान कसरी बनाउने ? कसरी मोटोघाटो हुने ? उनीहरु उपायको खोजीमा हुन्छन् […]

हठयोग : यम, नियम र आसन

राजयोग सर्वोत्तम मानिन्छ । सिद्ध राजयोगी बन्नका लागि हठयोग एक भ¥याङ हो । यद्यपि के पनि भनिन्छ भने यी दुबै अन्योनाश्रित छ । अर्थात जसरी हठयोग बिना राजयोग सिद्ध हुँदैन, त्यसैगरी हठयोगका लागि पनि राजयोगको अभ्यास आवश्यक छ । चित्तवृत्तिलाई विचारद्वारा दृढतापूर्वक रोक्नु र आसन, प्राणायाम आदिको मद्दतले त्यसको (चित्त एवं मनको) परमेश्वरमा लयवद्ध गर्नु […]

यी सरल व्यायाम जसले पेटको बोसो घटाउँछ

मोटोपन धेरैका लागि टाउको दुखाइको विषय बनेको छ । पेटमा बोसो जमेपछि शरीर भद्दा देखिन्छ । भद्दा देखिने मात्र होइन, यसले अनेक रोग समेत निम्त्याउँछ । मधुमेह, उच्च रक्तचाप जस्ता दीर्घरोगले ग्रस्त बनाउँछ । त्यसो भए मोटोपन कसरी घटाउने ? यसका लागि धेरैले खानपानमा कटौती गर्छन् । तर, नियमित खानपानमा कटौती गर्दा अरू समस्या थपिन […]

गर्भावस्थामा योग

गर्भावस्थामा शारीरिक रुपले सक्रिय र मानसिक रुपले सकारात्मक हुनु जरुरी छ । सक्रियता भनेको समुचित शारीरिक क्रिया हो । गह्रौ वा बोझिलो काम गर्न हुँदैन । बेला-बेला विश्राम पनि आवश्यक हुन्छ । गर्भावस्थामा केही शारीरिक परिवर्तन हुन्छ। यसले शारीरिक र मानसिक दुवै रुपमा कतिपय समस्या पनि ल्याउने गर्छ । खुट्टा सुन्निने, कब्जियत हुने जस्ता समस्याहरू […]

कस्तो अवस्थामा व्यायाम हानिकारक हुनसक्छ

शरीरलाई लचिलो बनाउन, फुर्तिलो बनाउन, बलियो बनाउन, तन्दुरुस्त बनाउन, जवान बनाउन, स्वस्थ बनाउन के गर्ने ? सर्वोत्तम विकल्प हो व्यायाम । व्यायामका अनेक लाभ छन् । कतिपय रोगबाट मुक्त गर्ने मात्र होइन, रोग लाग्नै नदिनका लागि व्यायाम अपरिहार्य एवं अनिवार्य मानिन्छ । तर, त्यही व्यायाम कतिपय अवस्थामा भने लाभदायक होइन, बरु हानिकारक हुनसक्छ । कस्तो […]

अनुलोम विलोम कसरी गर्ने ? के छ फाइदा ?

स्वस्थ एवं तन्दुरुस्त जीवनका लागि योगको नियमित अभ्यास आवश्यक हुन्छ । अतः योग अभ्याससँगै छुटाउन नहुने प्राणायाम हो, अनुलोम विलोम । हुन त अहिले धेरैले अनुलोम विलोमबारे सुनेका छन् । कतिपयले अभ्यास पनि गरिरहेकै होलान् । अनुलोम विलोम गर्नेहरुले त यसको प्रभाव पनि महसुष गरिरहेकै होलान् । किनभने अनुलोम विलोमबाट तुरुन्तै तपाईंको शरीरमा केही यस्ता […]

कपलभाती प्राणायाम : सरल विधी, अनेक लाभ

त्यसो त कुनैपनि प्राणायाम आफैमा अत्यान्तै लाभदायक छन् । प्राणायामले शरीरमा शुद्ध वायु मिल्छ । फोक्सो, मुटु लगायतका अंगहरुलाई सक्रिय बनाउँछ । शरीरका सम्पूर्ण रक्त संचार प्रक्रियामा सघाउ पु¥याउँछ । साथसाथै मनलाई शान्त र उमंगित तुल्याउँछ । कुनैपनि प्राणायाम तपाईं÷हामी गर्न सक्छौं । प्राणायाम गर्नका लागि जुनसुकै समय पनि अनुकुल हुन्छ । यद्यपि बिहानको समय […]

योग बालबच्चाको लागि सर्वोत्तम

योग भन्नसाथ धेरैको बुझाई के पाइन्छ भने रोग लागिसकेपछि वा वयस्क, बृद्ध–बृद्धा भइसकेपछि मात्र सिक्नुपर्छ । तर, उमेर जति बढ्दै जान्छ, शरीरको लचिलोपन पनि कम हुँदै जान्छ । त्यसैले योग आसनहरु सहजै गर्न संभव हुँदैन । अर्कोतिर वयस्क भइसकेपछिको अवस्थामा कतिपय रोग लागिसकेको हुनसक्छ । यसरी रोग लागेको अवस्थामा पनि स्वतन्त्र ढंगले योग गर्न सकिदैन […]

कस्तो हुनुपर्छ स्वस्थ दिनचर्या ?

रोगमुक्त, पीडामुक्त, तनावमुक्त जीवन कसरी पाउने ? कसरी लामो उमेरसम्म निरोगी रहने ? तन्दुरुस्त रहने ? यसका लागि तपाईंहामी नै सजग भइदिए पुग्छ । किनभने हामी कस्तो दिनचर्या अपनाउँछौँ, कस्तो खान्छौँ, कस्तो सोच र चिन्तन राख्छौं भन्ने कुराले यसको निर्धारण गर्छ । यसको लागि पहिलो शर्त हो, आफ्नो इन्द्रियलाई वशमा राख्ने । अनुशासित जीवन पालना […]

सुदर्शन क्रिया कसरी गर्ने ?

सुदर्शन क्रिया एक सहज लयबद्ध शक्तिशाली प्रविधि हो। जो विशिष्ट प्राकृतिक सास लिने प्रक्रियाबाट शरीर, मन र भावनालाई एक लयमा ल्याउँछ । सुदर्शन क्रियाले एक विशिष्ट गहिराइ प्रदान गर्छ । यसले स्वास्थ्य, प्रसन्नता र शान्ति दिन्छ । जीवनको उर्जा र प्राणको स्रोत हो, सास । प्राण शरीर वा मन दुवैको स्वास्थ्य र सुखको आधार पनि […]

घरमै बसेको बेला नयाँ एवं सिकारुले ध्यान अभ्यास कसरी गर्ने ?

लामो अवधीको घर बसाईलाई कसरी उपलब्धीमुलक बनाउने ? कसरी रचनात्मक बनाउने ? एउटा विकल्प हो, योग–ध्यान अभ्यास गर्ने । योग, ध्यानले शरीरको समूचित व्यायाम हुन्छ । मनलाई शान्त तुल्याउँछ । रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ । भोलिका दिनमा औषधि खानुपर्ने, उपचार गर्नुपर्ने, अस्पताल धाउनुपर्ने जटिलता आउन दिदैन । त्यसैले परिवार नै मिलेर बिहानको समयमा योग, ध्यानको […]