+

बेसारमा हुने मिसावट कति घातक ?

२०८० माघ  ५ गते १२:२५ २०८० माघ ५ गते १२:२५
बेसारमा हुने मिसावट कति घातक ?

बेसारले परिकारलाई आकर्षक बनाउने मात्रै नभई यो औषधीय गुणले पनि भरिपूर्ण हुन्छ । फूल फुल्ने विरुवाको प्रजातिमा पर्ने बेसार आयुर्वेद चिकित्सामा निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ । किनभने यसमा एन्टिअक्सिडेट, एन्टिइन्फ्लेमेटरी, एन्टिब्याक्टेरियल, एन्टिभाइरस, एन्टिफंगल, इम्युनोमोडुलेसन जस्ता गुण हुन्छ ।

भान्सामा पाक्ने परिकारको कुरा गर्ने हो भने बेसार नहाले परिकार कमै पाक्छन् । बेसारले परिकारलाई सुनौलो बनाएर आकर्षक देखाउँछ । दक्षिण एसियाली देशहरुमा भान्सामा होस् वा औषधि उपचारमा बेसारको व्यापक प्रयोग हुन्छ । बेसारलाई छाला चम्काउने जडिबुटीको रुपमा पनि लिइन्छ । तर पछिल्लो समयमा बेसार विषसरह भएको भन्दै यसको उपयोगलाई रोक्नुपर्नेबारे विषयमा विज्ञहरुबीभ बहस भइरहेको छ ।

यति धेरै फाइदा गर्ने भन्दै विभिन्न अध्ययन र अनुसन्धान भएको बेसार वास्तवमै स्वास्थ्यका लागि घातक छ ?

अन्तर्राष्ट्रिय पोर्टल ‘द एकोनोमिस्टडटकम’का अनुसार बेसार आफैंमा हानिकारक होइन । तर बेसारको रङमा थप निखारता ल्याउन प्रयोग गरिने केमिकल हानिकारक हो । मिसावट भएको बेसारले स्वास्थ्यमा जोखिम ल्याउँछ ।

बेसारमा रङ आकर्षक बनाउन लिड (सिसा) क्रोमेटको प्रयोग हुन्छ । लिड (सिसा) क्रोमेट एक न्युरोटक्सिन हो । यही न्युरोटक्सिनकै बढी एक्सपोजरले मुटु र मस्तिष्कसम्बन्धी रोग लागेर सन् २०१९ मा विश्वभर १४ लाख जनाले ज्यान गुमाए । यस्तो विषाक्त बेसारको प्रयोगले विशेषगरी बालबालिकाको मस्तिष्कको कार्यमा दखल पुर्‍याउने उक्त अध्ययनको निष्कर्ष छ ।

बेसारको अत्यधिक प्रयोग दक्षिण एसियाली मुलुकहरुमा हुन्छ । अमेरिकाको सेन्टर फर ग्लोबल डेभलपमेन्ट, वाशिङ्टनको एक थिंक–ट्याङ्कको अध्ययनका अनुसार विश्वव्यापी रुपमा तीन जनामध्ये एक जनामा उक्त सिसाको प्रयोग भइरहेको अध्ययनले जनाएको छ । औसतमा ८१ करोड ५० लाख बालबालिका यसको सिकार भइरहेका छन् ।

विपन्न मुलुकका बालबालिकामा लिड पोइजनिङले गर्दा विकसित मुलुकका बालबालिकाको तुलनामा पढाइ र सिकाइको क्रियाकलापमै पनि २० प्रतिशत अन्तर पाइएको छ । आर्थिक लागत कम भए जत्तिकै हुन्छ । सो विषाक्तताको कारण दक्षिण एसियली मुलुकमा जीडीपी ९ प्रतिशत बराबर कम भएको छ ।

ल्यान्सेट प्लानेटरी हेल्थमा प्रकाशित नयाँ अध्ययनका अनुसार दक्षिण एसियाका मानिसहरूको रगतमा सिसाको मात्रा उच्च हुन्छ । मुख्य कारण पत्ता लगाउन लामो समयदेखि अध्ययन भइरहेको थियो । किनिक सिसा बेसारमा मात्र होइन, अन्य थुप्रै खाद्य पदार्थमा भेटिन्छ । सिसाको प्रयोग खाना पकाउने भाँडा, सौन्दर्य प्रसाधन र अन्य दैनिक उत्पादनमा पनि पाउन सकिन्छ ।

यसरी गर्‍यो बंगलादेशले बेसारको मिसावटलाई दुरुत्साहन

सन् २०१९ मा स्ट्यानफोर्ड युनिभर्सिटी र इन्टरनेसनल सेन्टर फर डायरियाल डिजिज रिसर्च, बंगलादेश (आईसीडीडीआर)का अनुसन्धानकर्ताको टोलीले बेसारको मिसावटमा ध्यान केन्द्रित गरी अध्ययन गर्न थाल्यो । उक्त टोलीले देशको खाद्यसुरक्षा प्राधिकरण र बंगलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हसिनासँग काम गर्दै बेसारमा लिड क्रोमेट पिग्मेन्टको प्रयोगलाई जरैबाट हटाउन राष्ट्रव्यापी अभियान सुरु गरे ।

जसअनुसार मिसावटविरुद्ध कडा कानुन ल्याइयो र मिसावट भएको बेसार बेच्ने थोक विक्रेतालाई कारवाही गर्न थालियो । बंगलादेशका बजारमा यसविरूद्ध चेतावनी दिंदै सार्वजनिक स्थलमा ५० हजार पोस्टर राखियो । स्थानीय सञ्चारमाध्यमले पनि यसको व्यापक प्रचार गरे ।

यस्तो मिसावट गर्नेलाई अपराधी घोषित गर्ने गरी नियम बनाइयो । त्यति मात्र होइन, मिसावट गर्ने व्यापारीलाई समेत कारवाही गरिएको थियो ।

वातावरणीय अनुसन्धान जर्नलमा प्रकाशित नयाँ अध्ययनका अनुसार यो निकै सफल भएको पाइएको छ ।  फलस्वरुप बेसारमा सिसाको मिसावटमा कमी आयो र दुई वर्षभित्र यो शून्यमा झर्‍यो ।

बंगलादेशमा राजनीतिक नेतृत्वको दृढ संकल्पकै कारण मिसावटविरुद्ध जनचेतना फैलाउन सफल भयो । बेसारको अत्यधिक खपत हुने देश भारत, नेपालजस्ता देशका सरकारले पनि बंगलादेशको यो रणनीतिलाई अनकुरण गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

इकोनोमिस्ट डटकमबाट अनुदित

बेसार मिसावट
लेखक
अनलाइनखबर
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

गर्भावस्थामा श्रीमानको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ?

गर्भावस्थामा श्रीमानको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ?

यौन दुर्बलताको के छ समाधान ?

यौन दुर्बलताको के छ समाधान ?

नयाँ वर्षमा डाक्टरहरूको के छ संकल्प ?  

नयाँ वर्षमा डाक्टरहरूको के छ संकल्प ?  

‘अहिलेको प्रदूषणले नाक र घाँटीका बिरामी ह्वात्तै बढे’

‘अहिलेको प्रदूषणले नाक र घाँटीका बिरामी ह्वात्तै बढे’

कारण विनाको रोगले ६० लाख सिध्यायो, खर्च अभावले थप उपचारमा समस्या

कारण विनाको रोगले ६० लाख सिध्यायो, खर्च अभावले थप उपचारमा समस्या

चिकित्सकले कपालमा तेल लगाउन सुझाउँदैनन् ?

चिकित्सकले कपालमा तेल लगाउन सुझाउँदैनन् ?