हराउँदै गरेको डेटालाई अब वास्तविक समयमै ‘ट्र्याक’ गर्न सकिने

२५ चैत, काठमाडौं । क्वान्टम कम्प्युटरको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीका रूपमा रहेको सूचना हराउने क्रियालाई अब पहिलेभन्दा १०० गुणा छिटो मापन गर्न सकिने नयाँ प्रविधि विकसित भएको छ।

नर्वेजियन युनिभर्सिटी अफ साइन्स एन्ड टेक्नोलोजी र कोपेनहेगनस्थित निल्स बोर इन्स्टिच्युटको संयुक्त प्रयासमा यो सफलता मिलेको हो।

क्वान्टम कम्प्युटरले सूचना भण्डारण गर्न प्रयोग गर्ने ‘क्युबिट्स’ अत्यन्तै अस्थिर हुने र तिनीहरूमा रहेको डेटा अनपेक्षित रूपमा हराउने समस्याले गर्दा हालसम्म यो प्रविधिलाई पूर्ण रूपमा व्यावहारिक बनाउन सकिएको थिएन।

तर, नयाँ मापन विधिले अब क्युबिट्सभित्र हुने साना र तीव्र परिवर्तनहरूलाई समेत तत्कालै पहिचान गर्ने ढोका खोलिदिएको छ।

यसअघि क्वान्टम सूचना कति समयसम्म रहन्छ र कुन गतिमा हराउँछ भनेर मापन गर्न करिब १ सेकेन्ड लाग्ने गर्थ्यो, जुन क्वान्टम भौतिकशास्त्रको सूक्ष्म संसारका लागि निकै लामो समय मानिन्छ।

प्रोफेसर जेरोइन ड्यानन र उनको टोलीले यो समयलाई घटाएर मात्र १० मिलिसेकेन्डमा झारेका छन्, जसले गर्दा अब वैज्ञानिकहरूले सूचना हराउँदै गरेको प्रक्रियालाई लगभग ‘रियल टाइम’ मा ट्र्याक गर्न सक्नेछन्।

यो तीव्र मापन क्षमताले गर्दा सूचना हराउनुको पछाडि रहेका भित्री कारणहरू बुझ्न र ती समस्या समाधान गरी क्वान्टम प्रोसेसरहरूलाई थप स्थिर बनाउन अनुसन्धानकर्ताहरूलाई ठूलो सहयोग पुग्नेछ।

क्वान्टम कम्प्युटिङको दुनियाँमा यो एउटा ठूलो फड्को हो किनभने यसले मेसिनको कार्यक्षमता र विश्वसनीयतालाई निकै बढाउनेछ।

सूचनाको अस्थिरतालाई नियन्त्रण गर्न सकिने भएपछि अब क्वान्टम कम्प्युटरलाई प्रयोगशालाको परीक्षणबाट बाहिर निकालेर जटिल व्यावसायिक प्रयोगमा लैजान सहज हुने विश्वास गरिएको छ।

यस प्रविधिले भविष्यमा सुपरकम्प्युटरहरूलाई अझै शक्तिशाली र सटिक बनाउने दिशामा आधारभूत भूमिका खेल्ने निश्चित छ।