जन्तर-मन्तरको आन्दोलनमा महिला पत्रकार र प्रदर्शनकारीमाथि प्रहरीबाटै यौन दुर्व्यवहारको आरोप

१८ असोज, काठमाडौं । दिल्लीको जन्तर-मन्तरमा शनिबार केन्द्रीय निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारविरुद्धको प्रदर्शनका क्रममा दुई महिला पत्रकार र एक प्रदर्शनकारी युवतीले प्रहरीहरूमाथि यौन दुर्व्यवहारको आरोप लगाएका छन्।

एक महिला पत्रकारको आरोपअनुसार, आइसाकी अध्यक्ष नेहा बोरालाई नियन्त्रणमा लिने क्रममा एसीपी विवेक भगतले उनको छातीमा हातले धकेलेर हिँडे।

त्यस्तै एक वरिष्ठ महिला पत्रकार र एक प्रदर्शनकारी युवतीले दिल्ली प्रहरीहरूमाथि यौन दुर्व्यवहारको आरोप लगाएका छन्।

अर्कोतर्फ दिल्ली प्रहरीले ‘एक्स’मा वक्तव्य जारी गर्दै यस मामिलाको अनुसन्धान दिल्ली प्रहरी अपराध शाखा (क्राइम ब्रान्च) लाई सुम्पिएको जनाएको छ।

दिल्ली प्रहरीले एक्समा लेखेको छ, ‘तीन अक्टोबर २०२६ मा नयाँ दिल्ली क्षेत्रमा विरोध-प्रदर्शनका क्रममा, शान्ति-सुरक्षा कायम राख्ने क्रममा, तीन महिला पत्रकारहरूले प्रहरी अधिकारीहरूमाथि यौन उत्पीडनको आरोप लगाए।’

‘नयाँ दिल्ली जिल्लालाई उनीहरूको उजुरी प्राप्त भएको छ र निष्पक्ष अनुसन्धानका लागि यसलाई अपराध शाखामा पठाइएको छ’, प्रहरीले थप खुलाएको छ ।

ककरोच जनता पार्टी (सीजेपी) का संस्थापक अभिजित दीपकेले सोसल मिडियामा एउटा भिडियो सेयर गरेका छन् । जसमा एक महिला पत्रकारले आफ्नो भनाइ राखिरहेकी छन्।

भिडियोमा महिला पत्रकारले करिब साढे तीन घण्टा पर्खिएपछि पनि आफ्नो उजुरीमाथि प्राथमिक सूचना रिपोर्ट (एफआईआर) दर्ता नगरिएको दाबी गरेकी छन्। उजुरी दर्ता गराउन उनीहरू दिल्लीको पार्लियामेन्ट स्ट्रिट प्रहरी थाना पुगेका थिए ।

एक महिला पत्रकारले आफ्नो समर्थनमा धेरै पत्रकार र सामाजिक कार्यकर्ताहरू थानाबाहिर बसिरहेको अवस्थामा पनि प्रहरीका तर्फबाट अहिलेसम्म कुनै कारबाही नगरिएको बताएकी छन्।

यस मामिलामा सीजेपीले पत्रकारहरूलाई आइतबार बिहान ११ बजे पार्लियामेन्ट स्ट्रिट प्रहरी थाना पुग्न आह्वान गरेको छ।

यौन दुर्व्यवहारको आरोप लगाउने महिलाहरूले के भने ?

एक वरिष्ठ महिला पत्रकारले आफ्नो उजुरीमा प्रदर्शनका क्रममा जब योगेन्द्र यादव र प्रशान्त भूषणलाई हिरासतमा लिइँदै थियो, तब आफूले उनीहरूको प्रतिक्रिया (बाइट) लिने प्रयास गरिरहेको र ठिक त्यही समयमा कसैले पछाडिबाट आफ्नो ढाड छोएको महसुस भएको बताएकी छन्। त्यसपछि उनलाई कसैले आफ्नो शरीरको पछिल्लो भागमा आफ्नो गुप्ताङ्गले छोएको महसुस भयो। उनी जतिवेला पछाडि फर्किइन्, एक प्रहरी जवान उनीभन्दा अत्यन्तै नजिक उभिएको देखिन्।

उनले उजुरीमा यस घटनाको भिडियो आफूसँग रहेको लेखेकी छन्।

अभिजित दीपकेले सोसल मिडियामा जुन महिला पत्रकारको भिडियो सेयर गरेका छन्, उनले आफ्नो उजुरीमा प्रहरीले नेहा बोरालाई हिरासतमा लिने प्रयास गरिरहँदा आफूले त्यसको भिडियो बनाइरहेको लेखेकी छन्। उनले लेखेकी छन्, ‘उनलाई हिरासतमा लिनका लागि पुरुष प्रहरी अधिकृतहरू छन्। महिला प्रहरीहरू छैनन्।’

उनले थप लेखेकी छन्, ‘मैंने यसमा प्रश्न गर्दा एक अधिकृत विवेक भगतले मेरो छातीमा हात हाने र धकेलिदिए। उनले मलाई त्यहाँबाट जान भने। पुनः प्रश्न गर्दा उनले महिला कान्स्टेबललाई मलाई घेर्न लगाएर मसँग भिडियो रहेको बताए।’

अर्की एक महिला प्रदर्शनकारीले जन्तर-मन्तरमा प्रदर्शनका क्रममा प्रदर्शनकारीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइँदै गर्दा एक पुरुष प्रहरीले आफूसँग कथित रूपमा अवाञ्छित, आपत्तिजनक र अमर्यादित तरिकाले शारीरिक व्यवहार गरेको लेखेकी छन्। उनलाई पुरुष प्रहरीले कुटे र उनको छातीमा प्रहार गरे।

सीजेपीले सोध्यो— के दिल्ली प्रहरी अधिकारीलाई बचाइरहेछ?

सीजेपीकी कानुनी मामिला प्रमुख (लीगल अफेयर्स हेड) रत्ना सिंहले गम्भीर उजुरीमा कारबाही गर्नुको सट्टा दिल्ली प्रहरीले एसीपीलाई बचाइरहेको हो कि भनी प्रश्न गरेकी छन्।

रत्ना सिंहले सोसल मिडिया प्लेटफर्म एक्समा लेखेकी छन्, ‘दिल्ली प्रहरीले यौन उत्पीडनको मामिलामा एफआईआर दर्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ।’

‘यसको सट्टा, प्रहरीको भनाइ छ कि उनीहरू एफआईआर दर्ता गर्नुअघि प्रारम्भिक अनुसन्धान गर्न चाहन्छन् र सीसीटीभी फुटेज हेर्न चाहन्छन्। यसले ललिता कुमारीको फैसलामा दिइएका नियमहरूको पालना गर्ने विषयमा गम्भीर प्रश्न उठाउँछ।’

उनले भनिन्, ‘भोलि, सबै (स्वतन्त्र) पत्रकार र जवाफदेहितामा विश्वास राख्ने मानिसहरू बिहान ११ बजे पार्लियामेन्ट स्ट्रिट प्रहरी स्टेशनबाहिर जम्मा होऔँ। यौन उत्पीडनको उजुरीले एफआईआर दर्ता गर्ने कि नगर्ने भन्ने प्रहरीको निर्णयलाई पर्खिनु हुँदैन।’

सीजेपीका सह-संयोजक सौरभ दासले पनि धेरै पत्रकार र अन्य प्रदर्शनकारीहरू ५ अक्टोबरमा यस मामिलामा समर्थनका लागि अगाडि आउने र सम्बन्धित प्रहरीविरुद्ध एफआईआर दर्ता भएको सुनिश्चित गर्ने प्रयास गर्ने बताएका छन्।

सौरभ दासले एक्समा लेखेका छन्, ‘प्रहरीले हामीसँग लिखित उजुरी र भिडियोको अनुसन्धान गर्नका लागि केही समय मागेको छ। हामी यसलाई सहने छैनौँ।’

सामाजिक तथा राजनीतिक कार्यकर्ता योगेन्द्र यादवले यस मामिलामा तुरुन्त एफआईआर हुनुपर्ने बताएका छन्।

उनले एक्समा लेखेका छन्, ‘कानुन अनुसार तुरुन्त एफआईआर हुनुपर्छ! यी अधिकृतहरूमाथि दिल्लीका महिलाहरूले आफ्नो सुरक्षाका लागि भरोसा गर्ने?’

राहुल गान्धीले के भने

राहुल गान्धीले दिल्लीकी महिला पत्रकारको आरोपपछि यस मामिलामा प्रहरी अधिकारीहरूको कार्यशैलीमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

राहुल गान्धीले शनिवार राति एक्समा लेखेका छन्, ‘जन्तर-मन्तरमा एक महिला पत्रकारले एक प्रहरी अधिकारीमाथि अभद्र व्यवहारको आरोप लगाएकी छन्। घण्टौँदेखि सयौँ पत्रकारहरू एफआईआर दर्ता गरियोस् भन्ने एउटा मात्र माग राखेर बसिरहेका छन्। यो त प्रहरीको आधारभूत काम हो नि, होइन? त्यो पनि गरिएन।’

उनले भनेका छन्, ‘आजै जन्तर-मन्तरमा सयौँ मानिसहरूलाई नियन्त्रणमा लिइयो। महिला प्रदर्शनकारीहरूसँग अभद्र व्यवहार गरिएको आरोप छ। क्यामेरा खोसियो, पत्रकारहरूलाई घिसारियो। अनि यो पहिलो पटक होइन। यसअघि पनि हामीले भिडियो प्रमाणहरूसहित देखेका छौँ कि प्रहरीका अधिकृतहरू महिलाहरूसँग घिनलाग्दो अभद्र व्यवहार गर्छन्।’

महिलाहरूको सुरक्षाको जिम्मेवारी बोकेको प्रहरीले नै महिलाहरूमाथि हात उठाइरहेकोमा उनले प्रश्न उठाएका छन् ।

प्रेस क्लब अफ इन्डियाले जारी गर्यो वक्तव्य

दिल्ली प्रहरीको कथित व्यवहारलाई लिएर प्रेस क्लब अफ इन्डियाले असन्तुष्टि व्यक्त गरेको छ। प्रेस क्लबले प्रहरीको कारबाही र पत्रकारहरूसँग गरिएको व्यवहारलाई लिएर चिन्ता व्यक्त गर्दै यसलाई लोकतन्त्रका लागि गम्भीर मामिला बताएको छ।

प्रेस क्लब अफ इन्डियाका तर्फबाट जारी वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘एक महिला पत्रकारले एक एसीपीले आफूमाथि अभद्र व्यवहार र यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाएकी छन्। पत्रकारका अनुसार, उनी शनिवार राति धेरै घण्टा संसद मार्ग थानामा एफआईआर दर्ता गराउने प्रयास गरिरहिन्, तर प्रहरीले अहिलेसम्म उनको उजुरीमा कारबाही गरेको छैन।’

‘धेरै स्वतन्त्र संस्था र पोर्टलका पत्रकारहरूले आफूहरूसँग प्रेस कार्ड रहेको र आफूहरू मिडियाबाट भएको बारम्बार जानकारी गराएको बताएका छन्। यसका बाबजुद प्रहरीले उनीहरूसँग हिंस्रक र आक्रामक व्यवहार गर्यो। केही पत्रकारहरूलाई प्रदर्शनकारीहरूसँगै नियन्त्रणमा पनि लिइयो।’

प्रेस क्लब अफ इन्डियाले दिल्ली प्रहरीले महिला पत्रकारको उजुरीमा तुरुन्त कारबाही गर्नुपर्ने बताएको छ।

साथै, पत्रकारहरूलाई आफ्नो काम गर्नका लागि आवश्यक वातावरण मिलोस् भन्ने कुरा सुनिश्चित गरिनुपर्ने बताएको छ। साथै, उनीहरूले प्रहरीको आक्रामकताको सामना गर्नुपर्ने स्थिति नआउनुपर्ने पनि माग राखेको छ । बीबीसी हिन्दी