मुटु र दिमाग जोगाउन ‘मेडिटेरेनियन डाइट’ उपयोगी रहने अनुसन्धानको निष्कर्ष

मेडिटेरेनियन डाइटले हाम्रो कोष भित्र लुकेका एन्टी-एजिङ माइक्रोप्रोटिन्सलाई सक्रिय बनाएर मुटु र दिमागको रक्षा गर्न मद्दत गर्ने देखिएको छ।

युनिभर्सिटी अफ साउदर्न क्यालिफोर्नियाका अनुसन्धानकर्ताहरूको नेतृत्वमा भएको नयाँ अध्ययन अनुसार यो डाइटले सेल्सको माइटोकाण्ड्रिया भित्र बन्ने साना प्रोटिनहरू मार्फत बुढ्यौली प्रक्रियालाई प्रभावित पार्छ।

यो डाइटलाई कडाइका साथ पालना गर्ने वृद्धवृद्धाहरूको रगतमा ह्युमनिन र स्मुस नामका दुई वटा माइटोकाण्ड्रियल माइक्रोप्रोटिन्सको स्तर उच्च पाइएको छ। यी दुवै माइक्रोप्रोटिन्स मुटुको रोग र अल्जाइमर्स जस्ता न्युरोडिजेनेरेसन (स्नायु कोषको क्षय) विरुद्धको सुरक्षासँग जोडिएका छन्।

अध्ययनको नेतृत्व गरेका युएससी लियोनार्ड डेभिस स्कुलका इन्स्ट्रक्सनल एसोसिएट प्रोफेसर रोबर्टो भिसिनान्जाले भने, ‘यी माइक्रोप्रोटिन्सले मोलिक्युलर मेसेन्जरको रूपमा काम गरेर हामीले के खान्छौं भन्ने कुरालाई हाम्रा सेल्सहरूले कसरी काम गर्छन् र कसरी बुढो हुन्छन् भन्ने कुरामा रूपान्तरण गर्न सक्छन्।’

उनले थपे, ‘यो एउटा नयाँ बायोलोजिकल पाथवे हो जसले मेडिटेरेनियन डाइट किन यति शक्तिशाली छ भन्ने कुरा व्याख्या गर्न मद्दत गर्छ।’

यो डाइटमा ओलिभ ओयल, माछा, कोसेबाली, फलफूल, तरकारी र होल ग्रेन्स समावेश हुन्छन् भने रिफाइन्ड कार्बोहाइड्रेट्स र चिनीयुक्त खानेकुराहरू सीमित गरिन्छन्।

अनुसन्धानमा ओलिभ ओयल, माछा र कोसेबालीको बढी उपभोगले ह्युमनिनको स्तर बढाएको र ओलिभ ओयलसँगै रिफाइन्ड कार्बोहाइड्रेट्सको कम प्रयोगले स्मुसको स्तर बढाएको देखिएको छ।

उच्च ह्युमनिन स्तर भएका मानिसहरूमा अक्सिडेटिभ स्ट्रेस र नोक्स२ नामक इन्जाइमको सक्रियता कम पाइएको छ, जसले मुटु र रक्तनलीलाई थप सुरक्षा दिन्छ।

‘यी निष्कर्षहरूले मेडिटेरेनियन डाइटको विशिष्ट कम्पोनेन्ट्सले माइटोकाण्ड्रियल बायोलोजीलाई सिधै प्रभावित पार्न सक्छ भन्ने सङ्केत गर्छन्’,  युएससी लियोनार्ड डेभिस स्कुलका डिन पिन्चास कोहेनले भने,  ‘ह्युमनिन र स्मुसले यो डाइट पालना गरे-नगरेको मापन गर्ने बायोमार्करको रूपमा काम गर्न सक्छन् र यसको क्लिनिकल महत्त्व हुन सक्छ।’

कोहेनले सन् २००३ मा ह्युमनिन पत्ता लगाएका थिए र पछि उनको ल्याबोरेटोरीले दिमागको स्वास्थ्यसँग जोडिएको स्मुस पत्ता लगाएको थियो।

कोहेनले भने, ‘यी पेप्टाइड्स बुढ्यौली बायोलोजीको प्रमुख रेगुलेटरका रूपमा उडाइरहेका छन्।’

उनले थपे, ‘तिनीहरूले माइटोकाण्ड्रियल फङ्सनलाई अल्जाइमर्स र मुटुको रोगसँग र अहिले सम्भावित रूपमा न्यूट्रिसनसँग जोड्छन्।’

यो अनुसन्धान ‘फ्रन्टियर्स इन न्यूट्रिसन’ जर्नलमा मार्च ९, २०२६ मा प्रकाशित भएको थियो। यो एउटा अब्जर्भेसनल अध्ययन भएकाले यसले डाइट र माइक्रोप्रोटिनको सम्बन्ध मात्र देखाउँछ तर डाइटले नै सिधै यो परिवर्तन ल्याएको पूर्ण प्रमाणित भने गर्दैन।

यद्यपि, यो नतिजाले प्रिसिसन न्यूट्रिसनको क्षेत्रमा नयाँ ढोका खोल्न सक्छ।

यस विषयमा भिसिनान्जाले भने, ‘हाम्रो लक्ष्य एसोसिएसन्स अवलोकन गर्नुबाट अगाडि बढेर कजालिटी बुझ्नु हो।’

उनले थयदि यी पाथवेहरूलाई नियन्त्रण गर्न सके भने मोलिक्युलर लेभलमा स्वस्थ बुढ्यौलीलाई बढावा दिने न्यूट्रिसनल स्ट्रेटेजीहरू डिजाइन गर्न सक्षम हुने बताए ।