नाना पाटेकर : स्टारडम होइन सामान्य जीवनमा रमाउँथे, खेतीपाती गर्थे

नाना पाटेकर पर्दामा जति प्रभावशाली र आक्रामक पात्रका रूपमा देखिए, निजी जीवनमा भने उनी आफ्नो परिवारलाई सधैं चर्चाबाट टाढा राख्न रुचाउँथे । ‘परिन्दा’, ‘क्रान्तिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी : द म्युजिकल’, ‘अब तक छप्पन’ तथा ‘वेलकम’ जस्ता चलचित्रमा उनले गरेको अभिनयले उनलाई हिन्दी तथा मराठी चलचित्रका विशिष्ट कलाकारका रूपमा स्थापित गर्‍यो ।

आर्थिक अभावबाट बलिउडसम्म

नाना पाटेकरको जन्म महाराष्ट्रको रायगढ जिल्लास्थित मुरुड-जञ्जिरामा एक मराठी परिवारमा भएको थियो । उनका पिता दिनकर पाटेकर कपडा रंग्याउने कामसँगै सानो व्यवसायमा संलग्न थिए भने आमा संजनाबाई गृहिणी थिइन् ।

बाल्यकालमा नानाले आर्थिक अभावको सामना गर्नुपरेको थियो । सामान्य पारिवारिक पृष्ठभूमिबाट आएका उनले आफ्नो प्रतिभा, संघर्ष र मेहनतका बलमा चलचित्र क्षेत्रमा छुट्टै पहिचान बनाए । पछि उनको नाम भारतीय चलचित्रकै प्रभावशाली कलाकारमध्ये गनिन थाल्यो ।

पत्नी नीलकान्तीसँगको सम्बन्ध

नाना पाटेकरकी पत्नी नीलकान्ती पाटेकर मराठी चलचित्र क्षेत्रसँग जोडिएकी अभिनेत्री तथा निर्मात्री हुन् । चलचित्र क्षेत्रमा काम गर्ने क्रममा नाना र नीलकान्तीको भेट भएको थियो । यही भेटपछि उनीहरूबीच सम्बन्ध बढ्यो र विवाह भयो ।

विवाहपछि उनीहरूले दुई सन्तान जन्मा ए । तर पछिल्ला केही वर्षदेखि नाना र नीलकान्ती अलग-अलग बस्दै आएका थिए । यद्यपि उनीहरूको सम्बन्ध कानुनी रूपमा कायम थियो र उनीहरूले सार्वजनिक रूपमा सम्बन्धविच्छेदको घोषणा गरेका थिएनन्।

नानाको व्यक्तिगत जीवनमा विभिन्न समयमा अनेक चर्चा र विवाद पनि आए । तर उनले आफ्नो पारिवारिक विषयलाई सकेसम्म सार्वजनिक चर्चाबाट टाढै राखे । यही कारण उनको परिवारबारे आम दर्शकलाई धेरै जानकारी थिए न।

दुई छोरा, तर एकलाई बाल्यकालमै गुमाए

नाना र नीलकान्तीका दुई छोरा थिए । जेठा छोरा दुर्वासाको भने दुई वर्षकै उमेरमा कारण निधन भएको थियो । छोरालाई सानै उमेरमा गुमाउनु नाना परिवारका लागि अत्यन्त ठूलो पीडा थियो ।

त्यसपछि उनीहरूको परिवारमा कान्छा छोरा मल्हार रहे। मल्हार पाटेकर अहिले आफ्नै काममा सक्रिय छन् । उनले सहायक निर्देशकका रूपमा काम गरिसकेका छन् भने अभिनयमा पनि रुचि राख्छन्।

बुबा नाना पाटेकरझैं मल्हार पनि सञ्चारमाध्यममा अत्यधिक ध्यान दिन मन पराउँदैनन् । उनी सामाजिक सञ्जालमा पनि निकै कम देखिन्छन्। त्यसैले नाना पाटेकरका छोरा भए पनि मल्हारले आफ्नै जीवनलाई फिल्मी चमकधमकबाट टाढा राखेका छन्।

परिवारलाई चर्चाबाट टाढा राखे

नाना पाटेकरको एउटा विशेषता के थियो भने उनी आफ्नो व्यक्तिगत जीवनलाई आफ्नो अभिनय करिअरभन्दा अलग राख्न चाहन्थे । पर्दामा उनी कहिले कठोर, कहिले आक्रामक र कहिले अत्यन्त भावुक पात्रमा देखिए । उनको संवाद बोल्ने शैली र अभिनयको तीव्रताले दर्शकमा गहिरो प्रभाव पार्थ्यो ।

तर निजी जीवनमा उनी परिवारलाई मिडियाको केन्द्र बनाउन चाहँदैनथे । पत्नी र छोरासमेत लामो समयदेखि सार्वजनिक चर्चाबाट टाढा रहे । नानाको परिवारले पनि उनको स्टारडमको चमकभन्दा सामान्य र निजी जीवनलाई प्राथमिकता दिएको देखिन्छ ।

खेती र समाजसेवामा सक्रिय

चलचित्रको पर्दाबाट केही समय टाढा हुँदा नाना पाटेकर खेती, समाजसेवा र किसानसँग जोडिएका काममा समय बिताउने गर्थे । चलचित्र क्षेत्रमा ठूलो नाम कमाए पनि उनी आफ्नो जीवनलाई केवल अभिनय र स्टारडममा सीमित राख्न चाहँदैनथे ।

उनको निधनसँगै भारतीय चलचित्रले एक विशिष्ट कलाकार गुमाएको छ। ७५ वर्षको उमेरमा भएको उनको निधनले उनका परिवारका सदस्य, सहकर्मी र प्रशंसकलाई शोकमा डुबाएको छ।

नानाको जीवनलाई हेर्दा यो केवल एक सफल कलाकारको कथा मात्र होइन । आर्थिक अभावबाट सुरु भएको यात्रा, व्यक्तिगत पीडा, पारिवारिक उतारचढाव र चलचित्रमा बनाएको अलग पहिचानले उनको जीवनलाई निकै फरक बनाएको थियो । पर्दामा उनले छाडेको अभिनयको छाप र निजी जीवनमा परिवारलाई दिएको प्राथमिकता उनका जीवनका दुई फरक पाटा थिए।