Comments Add Comment

योग

List Grid
के हामी बेहोसीमा बाँचिरहेका छौं ?

त्यो बेला म भर्खर योग सिक्न थालेकी थिएँ । बनेपाको एक आश्रममा योग सिकाउने काश्मिरी गुरु हुनुहुन्थ्यो । उहाँले आसन, प्राणायाम सिकाउनुहुन्छ भन्ने लागेको थियो । तर जब गुरुको सम्मुखमा पुगें, उहाँले भन्नुभयो, ‘बाहिर ठूलो रुख छ, त्यस रुखलाई पन्ध्र मिनेट जति हेरेर आउँ । रुखले केही बोलिरहेको छ ।’ म आज्ञाकारी बालक झै नजिकै […]

कर्णालीको समृद्धिको आधार नै जडीबुटी : प्रदेश प्रमुख कलौनी

१ माघ, सुर्खेत । कर्णालीका प्रदेश प्रमुख गोविन्दप्रसाद कलौनीले प्रदेशको समृद्धिको आधार नै जडीबुटी भएको बताएका छन् । राष्ट्रिय योग दिवसको अवसरमा वीरेन्द्रनगरमा बिहीबार आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै कलौनीले कर्णालीमा पाइने जडीबुटीको सङ्कलन, प्रशोधन र व्यापारबाट नै प्रदेशको आर्थिक समृद्धि हुने बताए । योग, ध्यान तथा आयुर्वेदका लागि कर्णाली प्रदेश उपयुक्त रहेको र नियमित योगाभ्यास […]

बालबालिकाको मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्यका लागि योग

योग विभिन्न किसिमका हुन्छन् । योगका विधी, त्यसको फाइदा पनि फरक फरक हुन्छ । बालबालिका एवं किशोरकिशोरीले विशेष किसिमका योग अभ्यास गर्न सक्छन् । खासगरी उनीहरु गर्ने योगबाट बौद्धिक क्षमता बढाउने एवं मानसिक स्वस्वस्थ्य राम्रो बनाउने काइदा सिक्न सकिन्छ । खासमा योग गर्ने उमेर भनेकै बाल्यकालमा हो । बाल्यकालमा एवं किशोरवयमा शरीर लचिलो हुन्छ । […]

योग : कहिले सुरु भयो, कसले विकास गरायो ?

काठमाडौं । सभ्यताको सुरुवातदेखि नै योगको सुरुवात भएको भन्ने मान्यता राखिन्छ । योगको विज्ञानको उत्पत्ति जतिबेला धर्मप्रति मान्छेको कम आस्था थियो त्यतिबेला नै योगप्रति मान्छेले विश्वास गर्न सुरु गरिसकेका थिए भन्ने अनुमान कतिपय इतिहासकारहरुको छ । शिवलाई योगका आदि गुरु मान्ने गरिएको छ । हजारौं वर्षपहिले हिमालयमा कान्ति शरोबरको तटमा आदि योगीहरूले आफ्नो प्रबुद्ध ज्ञान […]

योग र यौगिक क्रिया

पूर्विय दर्शनमा ‘योग’लाई मानव जीवनको उच्चतम आदर्श मान्ने गरिन्छ । यो चिरस्थायी योग परम्परा योगमा संलग्न रहस्यवादीहरूद्वारा सिर्जना, प्रचार र व्याख्या गरिएको छ परम्परा हो । तर समयसँगै ‘योग’ शब्दले आफ्नो मौलिकता गुमायो र यसको अन्तिम उद्देश्य बुझ्न धेरैले चाहेनन् या सकेनन्, जे भए पनि ढिलो भयो । ‘योग’ को अर्थ जोडनु, मिलान गर्नु, मेलमिलाप […]

निरोगी जीवनका लागि योग आसन र विधी

योग शब्दको शाब्दिक अर्थ जोड भन्ने हुन्छ । आत्माको परमात्मासित संयोजन गर्नु नै योग हो । तर अहिले योगको परिभाषा बदलिएको छ । अहिले मानिसहरूलाई शारीरिक तथा मानसिक समस्याले सताएको छ । यस अर्थमा अहिले मनसँग शरीरको जोडलाई नै योग मान्ने गरिएको छ । यसर्थ शारीरिक रूपमा स्वस्थ, मानसिक रूपमा शान्त र आध्यात्मिक रूपमा उच्च […]

पेटको दुखाइका लागि उपयोगी हुन सक्छ यी तीन आसन

काठमाडौं । हिजोआजको व्यस्त जीवनशैलीमा खानाको ठेगान नहुँदा नै धेरैमा पेटसम्बन्धी समस्या हुने गरेको देख्न सकिन्छ । ग्यास्ट्रिक रोग अहिले नेपालीको साझा रोग जस्तै बनिसकेको छ । ग्यास्ट्रिकबाहेक एसीडीटी, अपच, कब्जियत आदि पनि अहिले सामान्य बन्न लागिसकेको छ । यस्ता समस्या समाधानको लागि नियमित औषधि सेवन गर्नु पनि महँगो साबित हुन लागिसकेको छ । तर […]

बिहान आलस्य महसुस हुन्छ ? यो योगासनले गर्न सक्छ फाइदा

काठमाडौं । योगका फाइदाहरू असंख्य हुन्छन् । स्वस्थ शरीरको लागि योग, सुन्दर अनुहारको लागि योग, दीर्घरोग नियन्त्रणदेखि फिट रहन पनि योगले फाइदा गर्ने गर्छ । मात्रै योगको आसन फरक हुन सक्छ । लकडाउन वा निषेधाज्ञाको समयमा धेरै मान्छे फिट रहन र आफ्नो स्फूर्ति कायम राख्नको लागि योगको सहयोग लिने गर्छन् । विज्ञहरू भन्छन् यदि हामी […]

के हुन् योगको आठ अंग ?

महर्षि पतन्जली योग अनुशासकको रुपमा मानिन्छ । उनले योगसूत्रको रचना गरेका थिए । योगसूत्रमा चित्तलाई एकाग्र गरेर ईश्वरमा लीन हुने विधान छ । पतन्जलीका अनुसार चित्तको वृत्तिलाई चञ्चल हुनबाट रोक्नु नै योग हो । अर्थात मनलाई स्थिर र शान्त राख्नु नै योग हो । ‘चित्तवृत्ति निरोध’ लाई योग मानेर यम, नियम, आसन आदिलाई योगको मूल […]

योगको उचित विधी र स्वास्थ्य-लाभ

नियमित र सही ढंगले गरिने योग अभ्यासले शरीरलाई लचिलो, फुर्तिलो, बलियो, तन्दुरुस्त र स्वस्थ राख्छ । योगले स्वास्थ्यमा फाइदा गर्छ भन्ने कुरा सबैलाई थाहा छ । यद्यपि योगबाट कसरी स्वास्थ्यमा लाभ मिल्छ ? योग गर्ने खास तौर–तरिका के हुन् ? कस्तो अवस्थामा योग गर्नु उचित हुँदैन ? कस्तो योग आसन एंव विधी बढी सबैका लागि […]

प्राकृतिक चिकित्सालयमा कोरोना संक्रमितको हेरचाह : योग, ध्यान र जलनेतीसम्म

२ साउन, चितवन । पूर्वी नवलपरासीको रजहरमा रहेको सामुदायिक प्राकृतिक चिकित्सालयले कोरोना संक्रमितहरुलाई एक हप्तादेखि २५ दिनसम्म राखेर घर पठायो । यहाँ रहँदा संक्रमितहरुले कुनै असजिलो महसुस नगरेको र तनाव व्यहोर्नु नपरेको चिकित्सालयका सञ्चालक बताउँछन् । ‘डेढ महिनाको अवधिमा हामीले झण्डै तीन सय जना संक्रमितहरुलाई राख्यौं, हामीलाई कुनैखालको असहज भएन, सजिलोसँग राखेर, केही योगहरु सिकाएर […]

कर्णालीका क्वारेन्टिनमा लाइभ म्युजिक, जुम्बा डान्स र योग

७ असार, सुर्खेत । कोरोना भाइरसको सम्भावित संक्रमितलाई राखिने क्वारेन्टिनहरु व्यवस्थित नहुँदा त्यहाँ बस्ने व्यक्तिहरु अत्यासलाग्दो दैनिकी बिताइरहेका छन् । समुदायमा हुन सक्ने सम्भावित संक्रमण जोगाउन जोखिम क्षेत्रबाट आएकाहरुलाई क्वारेन्टिनमा राखे पनि कतिपय ठाउँमा क्वारेन्टिनमै कोरोना संक्रमण हुने जोखिम छ । यस्ता कारणले गर्दा क्वारेन्टिनमा बस्नेहरुमा चिन्ता लाग्ने, भोक र निन्द्रा नलाग्ने, बेचैनी र उदासिनताजस्ता […]

योग धर्म होइन, विज्ञान हो

आज योगगुरु रामदेवले मञ्चमा एक मुस्लिम बालकलाई आमन्त्रण गरे । विश्व अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसका सन्दर्भमा रामदेवसँगै उक्त बालकले एकसाथ योग गरे । सोही मन्चमा रहेका आचार्य बालकृष्ण भन्दै थिए, ‘योग कुनै धर्म होइन, विज्ञान हो ।’ महर्षि पतञ्जलिले सत्यसम्म, स्वयंसम्म, मोक्षसम्म वा पूर्ण स्वस्थको अवस्थासम्म पुग्नका लागि आठ खुड्किलोको प्रतिपादन गरे । यस आठ खुड्किलो […]

योग र ध्यान गर्नेबित्तिकै अनुभव गर्न सकिन्छ यस्तो परिवर्तन

तपाईंको उमेर जतिसुकै होस् । तपाईंको अवस्था जस्तोसुकै होस् । योग गर्नका लागि कुनै छेकबार छैन । जहाँ पनि, जहिले पनि तपाईंले योगलाई आफ्नो दैनिकीको हिस्सा बनाउन सक्नुहुन्छ । हामीकहाँ योगको अभ्यास सदियौंदेखि हुँदै आएको छ । हाम्रा पूर्खाहरूले यसको अभ्यास, विकास र विस्तार गरे । आजको दिनमा भने योगको महिमा र महत्वलाई हामीले भुल्दै […]

कोरोना संक्रमितलाई योगाभ्यास

४ असार, नवलपरासी । नवलपुरको रजहरमा रहेको सामुदायिक प्राकृतिक चिकित्सालयमा उपचार गराइरहेका कोरोना सङ्क्रमितहरुलाई योगाभ्यास गराइएको छ । यस चिकित्सालयमा ५७ जना सङ्क्रमितको उपचार भइरहेको छ । नवलपुरमै बिहीबार सङ्क्रमण पुष्टि भएका ३१ जना समेत ल्याउने तयारी भइरहेको छ ।

योगले शरीरमा कस्तो प्रभाव पार्छ ? 

अहिले आधुनिक चिकित्साले नयाँ नयाँ खोज र पद्धतीहरुको विकास गरिरहेको छ । उपचारका लागि आश्चर्यलाग्दो उपकरण बनेका छन् । अत्याधुनिक अस्पताल बनेका छन् । विश्वभर हरेक दिन लाखौं स्वस्थ्यकर्मी उत्पादन भइरहेका छन् । मानव समुदायले यसलाई उपलब्धी मान्ने कि दुर्गती ? आज चिकित्सा पद्धती, उपकरण, अस्पताल, जनशक्तिको यतिधेरै खाँचो किन भइरहेको छ ? जवाफ हो, […]

सकारात्मक सोच र चिन्तनले निरोगी शरीर

सृष्टि चक्रको यस कालखण्डलाई वैज्ञानिक युगको नामाकरण गरिएको छ । नयाँ नयाँ आविष्कार, उपकरण, प्रविधिको उपलब्धता र विकासले गर्दा कुनैपनि काम तीव्र रुपमा गर्न सम्भव भएको छ । भौतिक विज्ञानले ठूलो छलाङ मारेको छ । तर, मानव समुदाय भने रोगले भित्रभित्रै गल्दैछ। जति-जति विज्ञानको चमत्कार बढ्दैछ, मान्छेको शरीर कमजोर र जीर्ण बन्दैछ । आज दिन […]

योग बालबच्चाको लागि सर्वोत्तम

योग भन्नसाथ धेरैको बुझाई के पाइन्छ भने रोग लागिसकेपछि वा वयस्क, बृद्ध–बृद्धा भइसकेपछि मात्र सिक्नुपर्छ । तर, उमेर जति बढ्दै जान्छ, शरीरको लचिलोपन पनि कम हुँदै जान्छ । त्यसैले योग आसनहरु सहजै गर्न संभव हुँदैन । अर्कोतिर वयस्क भइसकेपछिको अवस्थामा कतिपय रोग लागिसकेको हुनसक्छ । यसरी रोग लागेको अवस्थामा पनि स्वतन्त्र ढंगले योग गर्न सकिदैन […]

प्राकृतिक विधीबाट रोगसँग लड्ने क्षमता बढाउन सकिन्छ : डा. हेमराज कोइराला

कोरोना भाइरस विरुद्धको खोप वा निश्चित उपचार विधी अहिलेसम्म फेला पारिएको छैन । त्यसैले कोरोना संक्रमितहरुलाई चिकित्सकको निगरानीमा राखेर सुरक्षात्मक विधी अपनाइने गरेको छ । यसक्रममा कतिपयको मृत्यु भएको छ भने कतिपय निको भएका छन् । उही किसिमको भइरसले संक्रमण गरेपनि एकथरीको ज्यान जान्छ, अर्कोथरी निको हुन्छन् । यसको कारण हो, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो […]

घरमै बसेको बेला नयाँ एवं सिकारुले ध्यान अभ्यास कसरी गर्ने ?

लामो अवधीको घर बसाईलाई कसरी उपलब्धीमुलक बनाउने ? कसरी रचनात्मक बनाउने ? एउटा विकल्प हो, योग–ध्यान अभ्यास गर्ने । योग, ध्यानले शरीरको समूचित व्यायाम हुन्छ । मनलाई शान्त तुल्याउँछ । रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ । भोलिका दिनमा औषधि खानुपर्ने, उपचार गर्नुपर्ने, अस्पताल धाउनुपर्ने जटिलता आउन दिदैन । त्यसैले परिवार नै मिलेर बिहानको समयमा योग, ध्यानको […]

स्वास्थ दैनिक तालिका : सधैं निरोगी, सधै तन्दुरुस्त

अहिलेको जमानामा विभिन्न किसिमको संक्रमणको भय छ । वातावरणिय प्रदूषण पनि स्वास्थ्य चुनौती बन्दै गएको छ । अर्कोतिर हामीले खाने अधिकांश खानेकुरा विषाक्त छन् । यावत् कारणले हामी जिर्ण, रोगी हुँदैछौ । अतः रोगमुक्त जीवन बाँच्नका लागि हामीले जीवनशैलीमा परिवर्तन गर्नु आवश्यक छ । यसमा खानपानदेखि हाम्रो दिनचर्यासम्म कस्तो हुनुपर्छ भनी उल्लेख गरिएको छ । […]