कान्समा पुग्न ‘एलिफेन्ट्स इन द फग’ ले हिँडेको अथक यात्रा

७९औँ कान्स फिल्म महोत्सवको ‘अन सर्टेन रिगार्ड’ खण्डमा छनोट भएको फिल्म ‘एलिफेन्ट्स इन द फग’ का निर्माता अनुप पौडेल भन्छन्, ‘सपना पूरा भएको जस्तै लागिरहेको छ ।’

यो पहिलो पटक हो, जब कुनै नेपाली कथानक फिल्म क्यान्समा छनोट भएको छ ।

अविनाशविक्रम शाहले लेखन तथा निर्देशन गरेको यो फिल्म जंगलको बीचमा रहेको एउटा सानो नेपाली गाउँको कथा हो, जहाँ जंगली हात्तीको बसोबास छ । फिल्ममा किन्नर समुदायकी अगुवा ‘पिरती’को कथा देखाइएको छ, जसले सामान्य जीवन जिउने सपना देख्छिन् । तर एकमात्र छोरी हराएपछि उनी खोजीमा लाग्न बाध्य हुन्छिन् । यस क्रममा उनलाई प्रेम र जिम्मेवारीबीच छनोट गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ ।

इमानदारी र आवाज

यस छनोटसँगै नेपाली सिनेमा नयाँ उचाइमा पुगेको छ । पछिल्ला वर्षमा नेपाली फिल्म भेनिस, बर्लिनाले र बुसानजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सवमा पनि प्रदर्शन हुँदै आएका छन् ।

निर्देशक शाह पनि यस सफलताबाट उत्साहित छन् । उनी भन्छन्, ‘यो धेरै वर्षको मेहनतको परिणाम हो । फिल्ममा एक ट्रान्स महिला आमाको कथा छ । दर्शकले पात्र र उनले प्रतिनिधित्व गर्ने समुदायलाई कसरी लिन्छन् भन्नेबारे उनी उत्सुक छन् ।’

‘मैले यो फिल्म पूर्ण इमानदारीका साथ बनाएको हुँ,’ शाह भन्छन्, ‘अब दर्शकले यसलाई कस्तो प्रतिक्रिया दिन्छन् भन्ने जान्न चाहन्छु ।’

सन् २०२२ मा शाह र पौडेल छोटो फिल्म ‘लोरी’ लिएर कान्स पुगेका थिए, जसले ‘स्पेशल मेन्सन’ पाएको थियो । त्यही अनुभवले ‘एलिफेन्ट्स इन द फग’को बाटो खोल्न सहयोग गरेको उनीहरू बताउँछन् ।

त्यतिबेला फिल्म विकासकै क्रममा थियो र क्यान्सको ‘ला फाब्रिक’ प्रोजेक्ट मार्केटमा समावेश थियो । त्यहीँ उनीहरूले फ्रेन्च निर्माता भेटेका थिए । ‘लोरी’को उपस्थितिले नयाँ प्रोजेक्टलाई गति दियो, जसले अन्तर्राष्ट्रिय लगानी र सहकार्यको विश्वास दिलायो ।

फिल्म विकासकै क्रममा यसले अमेरिकाको ‘ग्लोबल मिडिया मेकर्स’ र बुसान अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म महोत्सवको ‘एसियन प्रोजेक्ट मार्केट’मा पनि स्थान पाएको थियो । शाहले सन् २०२१ बाट यसको लेखन सुरु गरेका थिए ।

लेखकका रूपमा उनका फिल्म अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सवमा पुगिसकेका छन् । तर, लेखक-निर्देशकका रूपमा यो उनको अहिलेसम्मकै ठूलो उपलब्धि हो ।

उनका फिल्महरू प्रायः सीमान्तकृत समुदायका पात्रमा केन्द्रित हुन्छन् । यो फिल्म पनि त्यसैको निरन्तरता हो । आमा–छोरी सम्बन्ध उनको अर्को महत्वपूर्ण विषय हो । ‘लोरी’ मा जैविक सम्बन्ध देखाइन्छ भने यहाँ रोजिएको सम्बन्धको कथा छ ।

परम्परागत कास्टिङभन्दा पर

सीमान्तकृत समुदायका पात्रसँग काम गर्दा नयाँ दृष्टिकोण पाउने अवसर मिल्छ, तर चुनौती पनि कम हुँदैन । सबैभन्दा ठूलो चुनौती कलाकार छनोटमा थियो । ट्रान्स समुदायका कलाकार खोज्न झण्डै दुई वर्ष लागेको थियो ।

निर्माताले नेपालभर एलजीबीटीआईक्यू समुदायसँग काम गर्ने व्यक्ति र संस्थासँग सम्पर्क गरेका थिए ।

‘म गैर–व्यावसायिक कलाकारसँग काम गर्न चाहन्थें,’ शाह भन्छन्, ‘ट्रान्स महिलाको भूमिकामा जैविकरुपमा पूर्णरुपमा पुरुष कलाकार राख्न चाहिनँ, किनकि त्यसले पात्रको यथार्थता बिगार्छ ।’

३० जना सहभागीलाई लिएर कार्यशाला गरियो । त्यसपछि छनोट प्रक्रिया अघि बढ्यो । पाँच चरणमा सञ्चालन गरिएको कार्यशालामा नाट्यकर्मी सुदाम सीकेले प्रशिक्षण दिएका थिए ।

मुख्य पात्र ‘पिरती’को छनोट अन्तिमसम्म अनिश्चित थियो । तर विस्तारै उनले पात्र बुझ्दै गइन् र राम्रो अभिनय गर्न सफल भइन् । शाहका अनुसार ट्रान्स कलाकारले अभिनय मात्र गरेनन्, कतिपय अवस्थामा मार्गदर्शन पनि गरे ।

कान्स र अपेक्षा

यस वर्षको कान्स महोत्सव मे १२ देखि २३ सम्म हुँदैछ । पहिलो पटक नेपाली फिचर फिल्म त्यहाँ प्रदर्शन हुन लागेपछि फिल्म वृत्तमा उत्सुकता बढेको छ । शाहका अनुसार यो फिल्म केवल मनोरञ्जन मात्र होइन, एउटा आवाज पनि हो ।

‘यो फिल्मको आवाजले नै चयन समितिलाई छोएको हुन सक्छ,’ उनी भन्छन्, ‘प्राविधिक हिसाबले पनि फिल्म अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको छ ।’ निर्माता पौडेल भने फिल्मको कथा स्थानीय र विश्वव्यापी दुवै भएको बताउँछन् । ‘फिल्ममा नयाँ दृष्टिकोण छ,’ उनी भन्छन् ।

क्यान्समा छनोट हुनु देशकै लागि गौरवको क्षण हो । यसले नेपाली सिनेमामा विश्वले चिन्नुपर्ने आवाज रहेको संकेत गर्छ । तर नेपालमा यस्ता महोत्सवमा गएका फिल्म व्यावसायिक रूपमा संघर्ष गर्ने गरेको देखिन्छ ।

शाह र पौडेल दुवै यो यथार्थबारे जानकार छन् । त्यसैले फिल्मलाई रोचक बनाउने प्रयास गरिएको छ । ‘लेखनकै क्रममा मैले व्यापक दर्शकलाई ध्यानमा राखें,’ शाह भन्छन्, ‘केही हदसम्म तीव्र गतिमा र विधागत शैलीमा लेखिएको छ ।’

फिल्म मुख्यतः पारिवारिक ड्रामा हो, तर थ्रिलरका तत्व पनि छन् । यसले दर्शकलाई तान्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

हालका वर्षमा पारिवारिक ड्रामा नेपाली बक्स अफिसमा सफल देखिएका छन् । ‘पूर्णबहादुरको सारंगी’ र ‘परान’ जस्ता फिल्मले यस प्रवृत्तिलाई पुष्टि गरेका छन् । फिल्मको विश्व प्रिमियरपछि नेपालमा रिलिज गर्ने तयारी छ । निर्माता टोलीले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सवमा पनि लैजाने योजना बनाएको छ ।

नेपालमा सम्भावित रिलिज मिति वितरण कम्पनी टि-फोकले नोभेम्बर आसपास रिलिज गर्ने प्रयास गरिरहेको छ तर अन्तिम निर्णय बाँकी छ । अन्त्यमा, शाह र पौडेलले नयाँ फिल्मकर्मीलाई सन्देश पनि दिएका छन् ।

‘आफ्नो काम जारी राख्नुस्,’ शाह भन्छन्, ‘समस्या आउँछन्, तर ती अस्थायी हुन् । इमानदार बन्नुस् । कान्स र भेनिसलाई हेरेर फिल्म नबनाउनूस । धेरैभन्दा धेरै फिल्म हेर्नूस’ पौडेल थप्छन्, ‘धैर्य र लगाव आवश्यक छ । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, आफ्नै आवाज हुनु हो ।’