गुल्मीको धरमपानीमा फर्कियो लिङ्गे पिङको रौनक, परम्परा जोगाउँदै युवा

४ कात्तिक, गुल्मी । पछिल्लो समय गाउँघरमा दसैँमा लिङ्गे पिङ हाल्ने परम्परा हराउँदै गएको छ । सहरीकरण, सडक विस्तार, बसाइँसराइ र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण ओझेलमा पर्दै गएको यही परम्परा जोगाउन गुल्मीको छत्रकोट गाउँपालिका–३, धरमपानीका युवा जुटेका छन् ।

नवप्रगतिशील युवा क्लबको पहलमा धरमपानीमा लिङ्गे पिङ निर्माण गरिएको छ । पिङ निर्माणसँगै स्थानीयवासीमा दसैँको रौनक र उत्साह थपिएको छ । नेपाली मौलिक संस्कृति तथा परम्पराको संरक्षण गर्दै नयाँ पुस्तालाई यसको महत्त्व बुझाउने उद्देश्यले पिङ निर्माण गरिएको क्लबले जनाएको छ ।

लामो समयदेखि धरमपानी आसपासका क्षेत्रमा पिङ राख्ने परम्परा कमजोर बन्दै गएको थियो । सडक विस्तारसँगै पिङ राख्न प्रयोग गरिने वरपीपलका रुखहरू मासिँदै गएपछि यहाँ लिङ्गे पिङ राख्ने चलन हराउँदै गएको स्थानीयको अनुभव छ । अहिले युवाहरूले यसको पुनःस्थापना गर्ने प्रयास गरेका हुन् ।

क्लबका संस्थापक अध्यक्ष जनक पन्थले दसैँमा पिङ खेल्ने परम्परालाई निरन्तरता दिँदै स्थानीयवासीमा खुसी र उमङ्ग थप्ने उद्देश्यले पिङ निर्माण गरिएको बताए । पुराना पुस्ताले अपनाउँदै आएको संस्कृतिलाई नयाँ पुस्ताले पनि बुझ्न, अनुभव गर्न र निरन्तरता दिन सकून् भन्ने सोचले यो प्रयास गरिएको उनको भनाइ छ ।

पिङ निर्माणको पहल गरेका क्लबका पूर्वसचिव मेघराज कण्डेलले पनि यस्तो प्रयासले सामाजिक एकता र मौलिक संस्कृतिको संरक्षणमा सकारात्मक योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे ।

हराउँदै गएको पिङ संस्कृति फर्काउने प्रयास

दसैँ र तिहारका अवसरमा पिङ खेल्ने परम्परा नेपाली समाजमा लामो समयदेखि प्रचलित छ । विशेषगरी दसैँका बेला गाउँटोलका खुला स्थानमा बाँस, काठ, डोरी र उपयुक्त रुखको सहायताले लिङ्गे पिङ निर्माण गर्ने चलन थियो ।

बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म पिङ खेल्न जम्मा हुने, साथीभाइसँग रमाइलो गर्ने र टाढाटाढाबाट आएका आफन्त तथा गाउँलेसँग भेटघाट गर्ने अवसरका रूपमा पिङलाई लिइन्थ्यो । पिङ खेल्नु मनोरञ्जनको माध्यम मात्रै नभई गाउँको सामाजिक जीवनसँग जोडिएको परम्परा पनि थियो ।

पिङ निर्माण गर्न आवश्यक सामग्री जुटाउनेदेखि तयार पार्नेसम्म स्थानीय युवाको सामूहिक सहभागिता रहने गर्थ्यो । पिङ राखेपछि गाउँका मानिसहरू भेला हुने र चाडपर्वको खुसी साटासाट गर्ने वातावरण बन्थ्यो ।

धरमपानी क्षेत्रमा पनि विगतमा दसैँका बेला वरपीपलका रुखमा पिङ हालेर खेल्ने चलन थियो । तर, पछिल्लो समय रुखहरू मासिँदै जानु, खुला स्थानको अभाव हुनु र युवाको बसाइँसराइ बढ्नुजस्ता कारणले यो परम्परा प्रभावित भएको स्थानीय बताउँछन् ।

नवप्रगतिशील युवा क्लबले पिङ निर्माण गरेर पुरानो परम्परालाई निरन्तरता दिने प्रयास गरेको हो । यसले चाडपर्वलाई मनोरञ्जनमा मात्रै सीमित नराखी संस्कृति, सामाजिक सम्बन्ध र सामुदायिक एकताको माध्यमका रूपमा अघि बढाउने सन्देश दिएको छ ।

नयाँ पुस्तालाई संस्कृतिसँग जोड्ने प्रयास

नेपाली समाजमा दसैँ र तिहारलाई पारिवारिक मिलन, सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक निरन्तरताका चाडका रूपमा लिइन्छ । यी चाडपर्वसँग जोडिएका विभिन्न परम्परामध्ये पिङ खेल्ने चलन पनि एक हो ।

पिङमा मच्चिँदै आकाशतिर उक्लिने अनुभव, साथीभाइसँग पालो पर्खेर खेल्ने रमाइलो र गाउँभरि सुनिने हाँसोले चाडपर्वको वातावरणलाई थप जीवन्त बनाउँथ्यो । तर, पछिल्लो समय मोबाइल फोन, सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मनोरञ्जनमा नयाँ पुस्ताको आकर्षण बढ्दै गएको छ । गाउँमा युवाको संख्या घट्नु, खुला स्थानको अभाव र सडक विस्तारजस्ता कारणले पनि परम्परागत पिङ निर्माण गर्ने चलन प्रभावित भएको छ ।

यस्तो अवस्थामा धरमपानीमा युवाहरूले गरेको पहलले पुरानो संस्कृतिलाई नयाँ पुस्तासँग जोड्ने अवसर सिर्जना गरेको छ । खेलकुद, सरसफाइ, सामाजिक सेवा र सांस्कृतिक संरक्षणजस्ता गतिविधिमा सक्रिय युवा क्लबहरूले यस्ता प्रयासमार्फत गाउँमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छन् ।

धरमपानीमा लिङ्गे पिङ निर्माण गरेर युवाहरूले लामो समयदेखि ओझेलमा परेको परम्परालाई पुनःस्थापित गर्ने प्रयास गरेका छन् । यसले सामूहिक इच्छाशक्ति र प्रयास भए पुराना सांस्कृतिक परम्परालाई फेरि जीवन्त बनाउन सकिन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ ।