नेतान्याहुलाई प्रधानमन्त्री बन्नबाट रोक्ने आइजेनकोटको योजना, संसद्‌मा विधेयक पेस

२६ कात्तिक, काठमाडौं । इजरायलमा बेन्जामिन नेतान्याहुलाई प्रधानमन्त्री बन्नबाट रोक्न गादी आइजेनकोटले ठूलो कदम चालेका छन्। आइजेनकोटले आफ्ना सहकर्मीहरूसँग मिलेर संसद्‌मा ८ वटा विधेयक पेस गरेका छन्।

यसमध्ये एउटा विधेयक पारित भएमा भ्रष्टाचारका मामिलामा मुद्दा खेपिरहेका नेता वा सांसद प्रधानमन्त्री बन्न पाउने छैनन्। नेतान्याहुमाथि भ्रष्टाचारका ३ वटा मुद्दा चलिरहेका छन्। यदि यो विधेयक पास भयो भने उनी पुनः प्रधानमन्त्री बन्न पाउने छैनन्।

यसबाहेक प्रधानमन्त्रीको पदमा रहने समयसीमा तय गर्ने र नेतान्याहु सरकारका केही पुराना निर्णयहरू खारेज गर्ने तयारी पनि भइरहेको छ।

इजरायलमा के-के बदल्न चाहन्छन् आइजेनकोट ?

प्रधानमन्त्री कति वर्षसम्म रहन पाउने भन्ने तय हुने : आइजेनकोटको कुनै पनि व्यक्ति निर्धारित समयभन्दा बढी प्रधानमन्त्रीको पदमा रहन नपाओस् भन्ने प्रस्ताव छ । यसका लागि प्रधानमन्त्रीको कार्यकालको अधिकतम अवधि तय गरिनेछ। यसबाट नेतान्याहु जस्ता नेता लामो समयसम्म लगातार सत्तामा रहन पाउने छैनन्। नेतान्याहु इजरायलको इतिहासमा सबैभन्दा लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री रहेका नेता हुन्।

हमासको आक्रमणको छानबिन हुने : ७ अक्टोबर २०२३ मा हमासले इजरायलमाथि आक्रमण गरेको थियो। गादी चाहन्छन्- एउटा स्वतन्त्र आयोगले आक्रमण हुनुअघि इजरायलका गुप्तचर र सुरक्षा एजेन्सीहरूबाट कहाँ कमजोरी भयो भन्ने कुराको अनुसन्धान गरोस्। आयोगका सदस्यहरूलाई सर्वोच्च अदालतले छान्नेछ। यस छानबिनबाट नेतान्याहु सरकारको जिम्मेवारी पनि तय हुन सक्छ।

अदालतको अधिकार बढ्ने : नेतान्याहु सरकारले यस्ता कानुन बनाएको थियो, जसले अदालतको अधिकार कम गरेको थियो। आइजेनकोट यी कानुनहरू खारेज गर्न चाहन्छन्। यसले गर्दा अदालतले सरकारका निर्णयहरूमाथि बढी छानबिन गर्न सक्नेछन् र गलत पाइएमा तिनलाई रोक्न पनि सक्नेछन्।

संसद्‌को सभामुख फेरिने : आइजेनकोटको समूह संसद्‌का वर्तमान सभामुख ओहानालाई हटाएर उनको ठाउँमा कहानालाई ल्याउन चाहन्छ। ओहाना नेतान्याहुका समर्थक हुन्। सभामुख फेर्नाले गादी आइजेनकोटको समूहलाई संसद्‌मा आफ्ना विधेयकहरू पारित गराउन मद्दत पुग्न सक्छ।

अरब पार्टीहरूले समर्थनको बदलामा सर्त राखे

गादी आइजेनकोट इजरायलका आगामी प्रधानमन्त्री हुन सक्छन्। राष्ट्रपति इसहाक हर्जोगले उनलाई आगामी सरकार बनाउनका लागि चुनेका छन्। आइजेनकोटसँग सरकार बनाउनका लागि ६ हप्ताको समय छ। यस अवधिमा उनले संसद्‌मा बहुमत सिद्ध गर्नुपर्नेछ।

सरकार बनाउनका लागि ६१ सांसदको समर्थन आवश्यक पर्छ। आइजेनकोटको गठबन्धनलाई ६ पार्टीका ६७ सांसदले समर्थन दिएका छन्। प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुसँग ४६ सांसदको समर्थन छ, जुन बहुमतको लागि आवश्यकभन्दा निकै कम हो।

नेतान्याहुलाई सत्ताबाट टाढा राख्नका लागि अरब पार्टीहरूले आइजेनकोटलाई समर्थन गर्ने बताएका छन्। यद्यपि, यसको बदलामा यी पार्टीहरूले केही मागहरू राखेका छन्। स्रोतका अनुसार उनीहरू आवास र अपराधसँग जोडिएका कानुनहरूमा परिवर्तन चाहन्छन्।

अरब पार्टीहरू कामिनित्ज कानुन खारेज गर्न चाहन्छन्। यस कानुनअन्तर्गत सरकारी स्वीकृतिबिना बनाइएका घरहरूमाथि जरिवाना लगाउन र तिनलाई भत्काउने आदेश दिन सकिन्छ। अरब पार्टीहरूको भनाइ छ कि उनीहरूको क्षेत्रमा घर बनाउन सरकारी स्वीकृति सजिलै पाइँदैन।

यस्तो अवस्थामा मानिसहरूले बाध्य भएर स्वीकृतिबिना घर बनाउनुपर्ने हुन्छ। पछि यही कानुनअन्तर्गत उनीहरूको घरमाथि कारबाही हुन्छ। त्यसैले उनीहरू यो कानुन खारेज गर्न चाहन्छन्।

नेतान्याहु समर्थकद्वारा गृहयुद्ध मच्चिन सक्ने चेतावनी

गादी आइजेनकोटको सरकार बनाउने प्रयासको नेतान्याहु समर्थकहरूले विरोध गरिरहेका छन्। जेरुसेलममा संसद्‌बाहिर सयौँ मानिस जम्मा भएका थिए। जसमा नेतान्याहुका समर्थक र दक्षिणपन्थी सङ्गठनहरू सामेल थिए।

प्रदर्शनकारीहरूको विरोध यस कुरामा थियो कि गादी अरब पार्टीहरूको समर्थनबाट सरकार बनाउन चाहन्छन्। उनीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि यस्तो सरकार बनेमा देशमा गृहयुद्ध सुरु हुन सक्छ।

प्रदर्शनका क्रममा मानिसहरूले ‘हामीलाई यहुदी राष्ट्र चाहिन्छ’ र ‘आतङ्कवादीहरूसँग सरकार नबनाऊ’ जस्ता नारा लगाएका थिए। यो प्रदर्शनको आयोजना दक्षिणपन्थी सङ्गठन इम तिर्त्जुले गरेको थियो। प्रदर्शनकारीहरूले चुनावमा धाँधली भएको आरोप लगाउँदै पुनः मतदान गराउन मागसमेत गरेका छन्।

(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)