मस्तिष्कभित्र फोहोर निष्कासन गर्ने मार्ग भेटियो, अल्जाइमरको उपचारमा नयाँ क्रान्तिको संकेत

काठमाडौं । वैज्ञानिकहरूले मानव मस्तिष्कभित्र फोहोर निष्कासन गर्ने एउटा नयाँ मार्ग फेला पारेका छन्।

यो खोजले मस्तिष्क कसरी स्वस्थ रहन्छ र किन अल्जाइमर जस्ता रोगहरू लाग्छन् भन्ने बुझाइलाई पूर्ण रूपमा बदल्न सक्ने देखिएको छ।

‘मेडिकल युनिभर्सिटी अफ साउथ क्यारोलिना’का अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको यो अध्ययन ‘आईसाइन्स’ जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।

मस्तिष्कले आफ्नो फोहोर कसरी फाल्छ भन्ने विषयमा वैज्ञानिकहरू लामो समयदेखि अनुसन्धानरत थिए।

डा. ओन्डर अल्बायरामको नेतृत्वमा रहेको टोलीले नासासँगको सहकार्यमा विकसित गरिएको उन्नत एमआरआई प्रविधि प्रयोग गरेर यो सफलता हात पारेको हो। यो प्रविधि सुरुमा अन्तरिक्ष यात्रीहरूको मस्तिष्कमा तरल पदार्थको हलचल बुझ्न बनाइएको थियो।

अध्ययनका क्रममा वैज्ञानिकहरूले मस्तिष्कको बाहिरी तहमा रहेको ‘मिडल मेनिन्जियल आर्टरी’ को वरिपरि तरल पदार्थको बहावलाई पछ्याएका थिए।

रगतको बहाव निकै तीव्र र गतिशील हुने भए पनि यहाँ फेला परेको तरल पदार्थको बहाव भने निकै सुस्त र स्थिर थियो, जसले यो रक्तसञ्चार प्रणालीको हिस्सा नभई फोहोर फाल्ने ‘लिम्फ्याटिक प्रणाली’को एउटा मुख्य केन्द्र भएको पुष्टि गर्दछ।

यसअघि वैज्ञानिकहरूले मस्तिष्कलाई शरीरको प्रतिरोधात्मक र लिम्फ्याटिक प्रणालीबाट अलग मान्थे। तर, यो नयाँ खोजले मस्तिष्क र शरीरको बाँकी भागबीच फोहोर फाल्ने सीधा सम्बन्ध रहेको प्रमाणित गरेको छ। यो ‘ड्रेन’ ले मस्तिष्कका विषाक्त पदार्थहरूलाई बाहिर पठाएर मस्तिष्कलाई सफा र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।

यो खोज अल्जाइमर, पार्किन्सन र अन्य मानसिक रोगहरूको उपचारका लागि कोसेढुङ्गा साबित हुन सक्छ।

बुढ्यौली वा चोटका कारण जब यो निकास प्रणालीमा अवरोध आउँछ, तब मस्तिष्कमा फोहोर जम्मा हुन थाल्छ र रोगहरू निम्तिन्छन्। डा. अल्बायरामका अनुसार, स्वस्थ मस्तिष्कले कसरी काम गर्छ भन्ने बुझेपछि मात्र हामीले रोगका प्रारम्भिक लक्षणहरू चिन्न र प्रभावकारी उपचार विधि विकास गर्न सक्छौँ।