ट्रम्पका निकट सहयोगी अमेरिकी सिनेटर लिन्ड्से ग्राहमको निधन

२९ असार, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका निकट सहयोगी तथा रिपब्लिकन सिनेटर लिन्ड्से ग्राहमको ७१ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ ।

उनको कार्यालयका अनुसार शनिबार साँझ छोटो र आकस्मिक बिरामीपछि उनको मृत्यु भएको हो । उनका प्रवक्ताका अनुसार प्रारम्भिक चिकित्सकीय परीक्षणले मुटुसँग जोडिएको मुख्य धमनी (एओर्टा) च्यातिएकाले उनको मृत्यु भएको देखाएको छ ।

सन् २००२ मा अमेरिकी सिनेटमा निर्वाचित दक्षिण क्यारोलिनाका ग्राहम अमेरिकी विदेश नीतिका सबैभन्दा प्रभावशाली नेतामध्ये एक मानिन्थे । उनी विदेशमा अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपको वकालत गर्ने नेताका रूपमा परिचित थिए ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ग्राहमलाई ‘साँचो अमेरिकी देशभक्त’ भन्दै उनको अभाव गहिरो रूपमा महसुस हुने बताएका छन् ।

मृत्युअघि ग्राहम युक्रेनको राजधानी किएभको भ्रमणमा थिए । उनले शुक्रबार युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग भेटेका थिए । भ्रमणअघि उनीमा कुनै स्वास्थ्य समस्या देखिएको थिएन ।

ट्रम्पले एनबीसी न्युजसँग कुरा गर्दै मृत्यु हुनुभन्दा केही घण्टाअघि आफूले ग्राहमसँग कुरा गरेको बताए । उनका अनुसार त्यसबेला ग्राहम ठीकै सुनिन्थे, यद्यपि केही थकित देखिन्थे ।’

ट्रम्पले भने, ‘उनी धेरै हिसाबले निकै दृढ स्वभावका व्यक्ति थिए । आफू सही छु भन्ने लागेपछि विरोधका बाबजुद पनि पछि हट्दैनथे । तर उनी असल व्यक्ति थिए ।’

ट्रम्पका आलोचकदेखि समर्थकसम्म

ग्राहम एक समय डोनाल्ड ट्रम्पका कडा आलोचक थिए । सन् २०१५ मा उनले ट्रम्पलाई ‘जातीय भावना भड्काउने, विदेशीप्रति घृणा गर्ने र धार्मिक रूपमा असहिष्णु व्यक्ति’ भनेका थिए ।

सन् २०१६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनअघि उनले भनेका थिए, ‘यदि हामीले ट्रम्पलाई उम्मेदवार बनायौं भने हामी पराजित हुनेछौं र त्यसका लागि हामी आफैं जिम्मेवार हुनेछौं ।’

सन् २०२१ मा अमेरिकी संसद् भवन (क्यापिटल) मा भएको दंगापछि ग्राहमले सिनेटमा भनेका थिए, ‘ट्रम्प र मेरो सम्बन्ध लामो यात्राजस्तै रह्यो। यसको अन्त्य यसरी होस् भन्ने चाहेको थिइनँ । अब म अलग हुन्छु। धेरै भयो ।’

तर समयसँगै ट्रम्पप्रतिको उनको धारणा परिवर्तन भयो ।

उनले सन् २०२१ को महाभियोग मुद्दामा ट्रम्पलाई दोषी ठहर गर्ने प्रस्तावको विपक्षमा मतदान गरे भने सन् २०२४ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा पनि ट्रम्पलाई समर्थन गरे ।

ग्राहमले अमेरिका–मेक्सिको सीमामा ट्रम्पको नीति, इरानी सैन्य कमाण्डर कासेम सुलेमानीको हत्या र रूढीवादी न्यायाधीशहरूको नियुक्तिलाई आफ्नो समर्थनका प्रमुख कारण बताएका थिए ।

सन् २०२३ मा बीबीसीसँग उनले भनेका थिए, ‘डोनाल्ड ट्रम्पको एउटा अँध्यारो पक्ष पनि छ… तर उनी निकै राम्रो राष्ट्रपति पनि थिए । उनले गरेका कामका कारण म उनको साथमा छु ।’

विदेश नीतिमा कडा धार

ग्राहम विदेश नीतिमा हस्तक्षेपकारी दृष्टिकोणका लागि परिचित थिए । उनी इजरायलका बलिया समर्थक थिए र इरानविरुद्धको युद्धको पक्षमा पनि खुलेर बोल्थे ।

गत महिना सीबीएससँगको अन्तर्वार्तामा उनले इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यमाथि अमेरिकी नियन्त्रण स्वीकार नगरे अमेरिका त्यसलाई ‘पूर्ण रूपमा ध्वस्त पार्ने’ बताएका थिए । त्यो उनको अन्तिम टेलिभिजन अन्तर्वार्तामध्ये एक थियो ।

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले आइतबार ‘लिन्ड्सेले इजरायल र अमेरिकाको सुरक्षा एकअर्कासँग अभिन्न रूपमा जोडिएको छ भन्ने कुरा राम्रोसँग बुझेका थिए’ भन्दै श्रद्धाञ्जलि व्यक्त गरेका छन् । उनले इजरायलले आफ्नो सबैभन्दा महान् मित्रमध्ये एकलाई गुमाएको पनि बताएका छन् ।

ग्राहमले सन् २००१ को सेप्टेम्बर ११ को आतंकवादी हमलापछि इराकविरुद्ध सैन्य कारबाहीको पक्षमा मतदान गरेका थिए । साथै सन् २०२१ मा अफगानिस्तानबाट अमेरिकी सेना फिर्ता गर्ने निर्णयको पनि विरोध गरेका थिए ।

उनले त्यसबेला भनेका थिए, ‘यो अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि दु:खद र खतरनाक घटना हो । विश्वभरका जिहादीहरूले यसको उत्सव मनाइरहेका छन् । अब अमेरिका कमजोर राष्ट्रका रूपमा हेरिनेछ ।’

व्यक्तिगत जीवन

Deeply saddened by the news of the passing of United States Senator Lindsey Graham. Lindsey was a true defender of freedom and the values that make our world safer.

He visited Ukraine ten times during the years of Russia’s full-scale invasion and was here with our people when it… pic.twitter.com/7oE2F5ZDAy

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) July 12, 2026

ग्राहम युक्रेनलाई सैन्य सहायता उपलब्ध गराउने र रूसमाथि थप प्रतिबन्ध लगाउने पक्षमा पनि दृढ समर्थक थिए ।

राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले एक्समार्फत श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै आफू ‘उनको निधनबाट अत्यन्त दु:खी’ भएको बताएका छन् । उनले लेखेका छन्, ‘अमेरिका र विश्वले एक दृढ नेता गुमाएको छ ।’

ग्राहमको युवावस्था निकै कठिन रह्यो । विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत रहँदा दुई वर्षको अन्तरालमा उनले आफ्नी आमा र बुबा दुवैलाई गुमाए । त्यसपछि उनले आफ्नी कान्छी बहिनीको पालनपोषण गरे र पछि कानुनी रूपमा उनलाई धर्मपुत्रीका रूपमा अपनाए ।

विश्वविद्यालय र कानुन अध्ययन पूरा गरेपछि उनी अमेरिकी वायु सेनामा सैन्य अभियोजक तथा प्रतिरक्षा वकिलका रूपमा कार्यरत रहे । त्यसपछि उनी अमेरिकी सिनेटमा निर्वाचित भएका थिए ।

ग्राहमको निधनअघि अमेरिकी सिनेटमा रिपब्लिकनहरूको ५३–४७ को बहुमत थियो । नोभेम्बरको निर्वाचनमा सिनेटको नियन्त्रणका लागि रिपब्लिकन र डेमोर्क्याट दुवै दलबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसैबीच, अर्का रिपब्लिकन सिनेटर मिच म्याककोनेल पनि अज्ञात स्वास्थ्य समस्याका कारण केही सातादेखि अस्पतालमा उपचाररत छन् । उनका सहयोगीहरूले उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेका छैनन् ।