ओबामा र बाइडेनको मजाक उडाइरहन्छन् ट्रम्प

१३ असोज, काठमाडौं । २४–२५ सेप्टेम्बरमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ अमेरिकाको भ्रमणमा व्यस्त थिए। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले परम्परा तोड्दै विमानस्थलको धावनमार्ग मै पुगेर रेड कार्पेट र सैन्य फ्लाईओभर सहित भव्य स्वागत गरेका थिए। सन् १९६२ पछि कुनै अमेरिकी राष्ट्रपतिले विदेशी राष्ट्रप्रमुखलाई विमानस्थलमै गएर व्यक्तिगत रूपमा स्वागत गरेको यो विरल अवसर थियो।

सी ह्वाइटहाउस भ्रमणमा रहेका बेला ट्रम्पले उनलाई वेष्ट विङको भ्रमण गराएका थिए। त्यसक्रममा ह्वाइट हाउसमा राखिएका पूर्वराष्ट्रपतिहरूका तस्बिर र पोर्ट्रेट देखाउने क्रममा ट्रम्पले जो बाइडेनको धज्जी उडाए।

ट्रम्पले आफ्ना दुई कार्यकालका पोर्ट्रेटतर्फ इशारा गर्दै ‘ट्रम्प, अनि फेरि ट्रम्प’ भने र बाइडेनका लागि छुट्याइएको ठाउँ वा तस्बिरतर्फ सङ्केत गर्दै ‘र, यो चाहिँ अटोपेन हो’ भनेर ठट्टा गरे।

ट्रम्पले बाइडेनको पालामा सरकारी कागजातहरूमा हस्ताक्षर गर्न प्रयोग गरिने स्वचालित मेसिनको सन्दर्भ जोड्दै ‘यो बाइडेन नै हो’ भनेर सीको हातमा थपथपाएका थिए।
ट्रम्पको यो व्यङ्ग्य सुनेपछि चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ हाँसेका थिए; जसको भिडियो ह्वाइट हाउस र मिडियामार्फत सार्वजनिक भयो। मिडियाहरूले यसलाई सीको दुर्लभ हाँसोका रूपमा चित्रित गरेका थिए।

ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा स्थापना गरेको प्रेसिडेन्सियल वाक अफ फेम र त्यहाँ पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनको आधिकारिक तस्बिरको सट्टा अटोपेन (स्वचालित हस्ताक्षर गर्ने यन्त्र) को फोटो राख्नु अमेरिकी राजनीतिक इतिहासकै एउटा निकै अनौठो र विवादास्पद घटनाका रूपमा चित्रित गर्न थालिएको छ ।

सन् २०२५ को सेप्टेम्बर २४–२५ तिर ट्रम्प प्रशासनले ह्वाइट हाउसको वेष्ट विङतर्फ जाने कोलोनेडको भित्तामा अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपतिहरूको तस्बिर र स्मारकहरू समावेश गरी प्रेसिडेन्सियल वाक अफ फेमको सुरुवात गरेको थियो। सामान्यतया ह्वाइट हाउसमा पूर्वराष्ट्रपतिहरूको सम्मानमा आधिकारिक तेलचित्र वा औपचारिक तस्बिर राखिने परम्परा छ।

तर, ट्रम्पले यसलाई आफ्नो शैलीमा पुनर्गठन गर्दै इतिहासका प्रमुख राष्ट्रपतिहरूसँगै आफ्ना दुवै कार्यकालका तस्बिरहरू सजाएका थिए। ट्रम्पले जो बाइडेनको आधिकारिक अनुहार वा तस्बिर राख्नुको सट्टा त्यहाँ एउटा मेकानिकल अटोपेन यन्त्रले कागजातमा हस्ताक्षर गरिरहेको फोटो झुन्ड्याइदिए।

ट्रम्प र उनका समर्थकहरूले ‘बाइडेन आफ्नो कार्यकालको उत्तरार्धमा शारीरिक र मानसिक रूपमा शासन चलाउन असमर्थ रहेको र प्रायः सबै सरकारी कागजात, विधेयक तथा कार्यकारी आदेशहरूमा सहयोगीहरूले अटोपेन मेसिन प्रयोग गरेर हस्ताक्षर गराउने गरेको’ आरोप लगाउँदै आएका थिए।

यसबाट बाइडेनको राष्ट्रपतित्वमाथि कटाक्ष कसिएको थियो। उनी फगत नाममात्रका राष्ट्रपति भएको र आफ्ना निर्णयहरूमाथि उनको स्वामित्व नभएको सन्देश उक्त तस्बिरमार्फत देखाउन खोजिएको थियो। सो फोटोको तल बाइडेनको नाम लेख्नुको सट्टा केवल अटोपेन वा बाइडेनको कार्यकाललाई व्यङ्ग्य गर्ने साङ्केतिक विवरण राखिएको थियो।

अमेरिकी राजनीतिमा राष्ट्रपतिले अटोपेन प्रयोग गर्नु पूर्णतः नयाँ वा गैरकानुनी भने होइन। पूर्वराष्ट्रपति ह्यारी ट्रुम्यानको पालादेखि नै राष्ट्रपतिहरूले समयको बचत वा टाढा रहँदा पत्राचारका लागि अटोपेन प्रयोग गर्दै आएका छन्। बराक ओबामा र जर्ज डब्लु बुसले पनि केही विशेष परिस्थितिमा यसको प्रयोग गरेका थिए।

तर, ट्रम्पले बाइडेनको सन्दर्भमा यसलाई नीतिगत विषयभन्दा पनि बाइडेनको अक्षमता र छायाँ सरकारको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरे। बाइडेनले राष्ट्रपतिका महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू आफैं नगरेर मेसिन र सहयोगीहरूको भर परेको भन्ने भाष्य निर्माण गर्न ट्रम्पले यसलाई मुख्य राजनीतिक हतियार बनाए।

ह्वाइट हाउसजस्तो ऐतिहासिक र औपचारिक स्थानमा पूर्वराष्ट्रपतिको यसरी सार्वजनिक रूपमा खिल्ली उडाइएको विषयलाई लिएर व्यापक प्रतिक्रिया उत्पन्न भयो।

डेमोक्र्याटिक पार्टीका नेताहरू र ह्वाइट हाउसका पूर्वअधिकारीहरूले यस कदमलाई बालहठ, राष्ट्रपतीय मर्यादाको हनन र इतिहासको तोडमोड भन्दै तीव्र आलोचना गरे। ट्रम्पका समर्थकहरूले भने यसलाई ट्रम्पको साहसिक, निडर र राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई नाङ्गो पार्ने स्वभावका रूपमा लिए र सामाजिक सञ्जालमा यसको समर्थन गरे।

ह्वाइट हाउसमा आउने विदेशी कूटनीतिज्ञ र राष्ट्रप्रमुखहरूलाई भ्रमण गराउने क्रममा ट्रम्प आफैंले सो अटोपेनको फोटो देखाउँदै बाइडेनको मजाक उडाउने गर्थे। यही क्रममा सेप्टेम्बर २०२६ मा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई सोही ठाउँमा लगेर ट्रम्पले ठट्टा गर्दा सी खुला रूपमा हाँसेको भिडियो भाइरल बनेको थियो।

यसरी, सेप्टेम्बर २०२५ मा ह्वाइट हाउसभित्र राखिएको सो अटोपेनको फोटो ट्रम्पको प्रतिशोधपूर्ण र व्यङ्ग्यात्मक राजनीतिक शैलीको एउटा ठूलो प्रतीकका रूपमा स्थापित भयो।

ट्रम्पले यो तरिकाले बाइडेनको मजाक उडाएको पहिलोपटक भने होइन। सार्वजनिक मञ्चमा होस् या त्यसइतरका स्थानहरूमा, ट्रम्पले बाइडेनलगायतका उदारवादी धारका राष्ट्रपतिहरूलाई कटाक्ष गर्न कुनै कसर छाड्दैनन्।

ट्रम्पले आफ्ना राजनीतिक विरोधीहरूलाई अपमानजनक वा व्यङ्ग्यात्मक उपनाम दिने शैली अपनाउँदै आएका छन्। बाइडेनका लागि उनले प्रयोग गरेको सबैभन्दा चर्चित उपनाम ‘स्लीपी जो’ हो।

सन् २०२० को राष्ट्रपतीय निर्वाचनका लागि जो बाइडेनले अप्रिल २५, २०१९ मा आफ्नो उम्मेदवारी घोषणा गरेका थिए। त्यसको लगत्तै (अप्रिल २५ मै) ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत बाइडेनलाई पहिलोपटक ‘स्लीपी जो’ भनेर सम्बोधन गरेका थिए।

उनले लेखेका थिए, ‘प्रतिस्पर्धामा स्वागत छ, स्लीपी जो ! म केवल यति आशा गर्छु कि एउटा सफल प्राइमरी चुनावी अभियान चलाउनका लागि आवश्यक पर्ने बुद्धिमत्ता तिमीसँग छ; जुन विषयमा लामो समयदेखि शङ्का नै छ। यो प्रतिस्पर्धा निकै कठोर हुनेछ- तिमीले यस्ता मानिसहरूसँग सामना गर्नुपर्नेछ, जसका विचारहरू साँच्चै नै निकै बिरामी र विक्षिप्त छन्। तर यदि तिमी सफल भयौ भने, म तिमीलाई सुरुवाती मञ्चमा भेट्नेछु !’

ट्रम्पले बाइडेनको उमेर, भाषण गर्दा आउने सुस्तता र उनको ऊर्जाको कमीलाई देखाउन यो शब्द निरन्तर प्रयोग गरे। सन् २०२० को चुनावी अभियानका क्रममा आयोजना गरिएका हरेक र्‍यालीमा ट्रम्पले बाइडेनलाई ‘देश चलाउन आवश्यक पर्ने शारीरिक तथा मानसिक ऊर्जा नभएको नेताका रूपमा’ चित्रण गर्न यो उपनाम दोहोर्‍याइरहे।

ट्रम्पले बाइडेनका सार्वजनिक मञ्चका कमजोरी, शारीरिक चिप्ल्याइ र भाषणका क्रममा भएका भूलहरूलाई आफ्नो चुनावी र्‍यालीहरूको मुख्य मनोरञ्जनको विषय बनाएका छन्।

सन् २०२४ को जुन २२ मा पेन्सिल्भेनियाको फिलाडेल्फियामा आयोजित चुनावी सभामा ट्रम्पले बाइडेन मञ्चबाट ओर्लिने क्रममा अलमलिएको दृश्यको प्रत्यक्ष नक्कल गरेका थिए। मञ्चमा यताउता घुम्दै बाइडेन कसरी बाटो बिर्सिन्छन् र सहयोगीलाई खोज्छन् भन्ने अभिनय गरेर उनले दर्शकदीर्घालाई हँसाएका थिए।

मार्च १९, २०२१ मा एयर फोर्स वानविमान चढ्ने क्रममा बाइडेन सिँढीमा लगातार दुईपटक चिप्लिएका थिए। त्यसपछि आयोजित र्‍यालीहरूमा ट्रम्पले ‘म कहिल्यै विमानको सिँढीमा त्यसरी लड्दिनँ’ भन्दै बाइडेनको शारीरिक अशक्ततामाथि व्यङ्ग्य कसेका थिए।

अक्टोबर २०२३ मा ओहायोमा आयोजित कार्यक्रममा ट्रम्पले बाइडेन भाषण सकिएपछि मञ्चबाट बाहिरिने बाटो नपाएर अलमलिएको दृश्यको नक्कल गर्दै बाइडेनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा अमेरिकाको हास्यास्पद चित्र प्रस्तुत गर्ने व्यक्ति भनेर टिप्पणी गरेका थिए।

त्यस्तै, ट्रम्पले बाइडेनको आफ्नै कुनै स्वायत्त राजनीतिक अस्तित्व नरहेको कुरालाई पनि पटकपटक दोहोर्‍याउने गरेका छन्। बाइडेन पूर्वराष्ट्रपति बराक ओबामाको छाया मात्र भएको दाबी निरन्तर गर्दै आएका छन्।

सेप्टेम्बर २०२३ मा वासिङ्टन डीसीमा आयोजित प्रायिङ भ्यालुज फोरमलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा ट्रम्पले ओबामा र बाइडेनको सम्बन्धबारे टिप्पणी गरेका थिए। ट्रम्पले ओबामाले बाइडेनलाई राजनीतिक फोहोरको थुप्रोबाट उठाएर उपराष्ट्रपति बनाएको बताएका थिए। र, ओबामाको त्यो कदम’आफ्नो निजी शक्तिको भोकलाई पूर्ति गर्न उठाएको आरोप लगाएका थिए।

‘ओबामाले उनलाई फोहोरको थुप्रोबाट उठाएका हुन्। जो बाइडेन राजनीतिक फोहोरको थुप्रोमा थिए, अनि ओबामाले उनलाई उठाएर उपराष्ट्रपति बनाए ताकि ओबामा आफैं पूर्ण नियन्त्रणमा रहन सकून्। ओबामाका लागि यो सबै कुरा केवल शक्तिको खेल थियो,’ उनले भनेका थिए।

ट्रम्पले आफ्ना भाषणहरूमा’बाइडेन राष्ट्रपति भए पनि वास्तविक निर्णयहरू बराक ओबामा र उनका पूर्वसहयोगीहरूले पर्दापछाडिबाट गरिरहेको आरोप लगाए। सन् २०२३ को अन्त्यतिरका धेरै र्‍यालीहरूमा ट्रम्पले ‘हाम्रा वर्तमान राष्ट्रपति ओबामा’ भनेर सम्बोधन गर्दै बाइडेन केवल नामका मात्र राष्ट्रपति भएको व्यङ्ग्य गर्थे।

ट्रम्पले सन् २०१९–२०२० को डेमोक्र्याटिक प्राइमरी चुनावका क्रममा ओबामाले लामो समयसम्म बाइडेनलाई औपचारिक समर्थन नगरेको प्रसङ्गलाई पनि बारम्बार उठाएका थिए। ट्रम्पले ओबामालाई उद्धृत गर्दै ‘ओबामा आफैंलाई थाहा थियो कि बाइडेनले काम बिगार्न सक्छन्’ भन्ने खालका भनाइहरू मञ्चबाट दोहोर्‍याउने गर्थे।

कूटनीतिज्ञ, प्राध्यापक र विभिन्न मिडिया पर्सनालिटीहरूले ट्रम्पका यस्ता कदमहरूको आलोचना गरिरहेका छन्। उनीहरूले यसलाई गैरअमेरिकी र राष्ट्रिय लज्जाको विषय भएको बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार, विदेशी राष्ट्रप्रमुखको अगाडि आफ्नै देशका पूर्वराष्ट्रपतिको खिल्ली उडाउनुले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा अमेरिकाको संस्थागत छविलाई कमजोर बनाउँछ। विशेषगरी चीनजस्तो मुख्य प्रतिद्वन्द्वी मुलुकका नेता सी जिनपिङको अघि पूर्वराष्ट्रपतिको मानमर्दन गर्नु अशोभनीय रहेको उनीहरूको तर्क छ।

कूटनीतिक मामिलाका विज्ञहरूका अनुसार विदेश नीतिको मञ्चमा अमेरिका सधैं एउटै संयुक्त आवाजका रूपमा उभिनुपर्छ। तर विदेशी नेतासँग आफ्नै देशका नेताको मजाक उडाउँदा विपक्षीहरूलाई ‘अमेरिकाभित्रको ध्रुवीकरण र कमजोरीको फाइदा उठाउने मौका’ मिल्छ।

राजनीतिशास्त्रीहरू ट्रम्पको यो व्यवहारलाई ‘पपुलिस्ट राजनीतिको रणनीति’ मान्छन्। ट्रम्प आफ्ना समर्थकहरूलाई यो देखाउन चाहन्छन् कि उनी वासिङ्टनका पुराना र स्थापित राजनीतिज्ञहरूलाई अलिकति पनि सम्मान गर्दैनन्। स्लीपी जो वा अटोपेन जस्ता व्यङ्ग्यहरूले उनका कट्टर समर्थकहरूमा उत्साह भर्छ।

जानकारहरूका अनुसार ‘मुद्दा र नीतिमा बहस गर्नुभन्दा विरोधीको व्यक्तिगत चरित्र वा क्षमतामाथि प्रहार गर्नु’ समर्थकहरूलाई छिटो र प्रभावकारी रूपमा गोलबन्द गर्ने तरिका हो।

मनोवैज्ञानिक तथा विश्लेषकहरूले ट्रम्पको यो प्रवृत्तिमा उनको आत्मकेन्द्रित स्वभाव र आफ्ना प्रतिस्पर्धीहरूलाई होच्याएर आफूलाई सर्वश्रेष्ठ देखाउने चाहना देख्छन्। धेरै राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार ओबामाले सन् २०११ को ह्वाइट हाउस करेस्पोन्डेन्ट्स डिनरमा ट्रम्पको सार्वजनिक रूपमा मजाक उडाएका थिए।

विशेषज्ञहरू मान्छन् कि ट्रम्पले ओबामालाई निरन्तर निसाना बनाउनुको एउटा मुख्य कारण त्यही व्यक्तिगत प्रतिशोध र ओबामाको लोकप्रियताप्रतिको ईर्ष्या पनि हो।

जो बाइडेनसँग सन् २०२० को चुनाव हारेपछि ट्रम्पले बाइडेनलाई कहिल्यै वैध राष्ट्रपतिको रूपमा स्वीकार गरेनन्। त्यसैले बाइडेनलाई अक्षम, अटोपेन चलाउने कठपुतली वा छायाँ सरकारको सिकारका रूपमा चित्रण गरेर ट्रम्पले आफ्ना समर्थकमाझ बाइडेनको कार्यकाल नै अवैध थियो भन्ने सन्देश दिन खोजेको देखिन्छ।
(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)