सुन-चाँदीका सिक्काप्रति किन हुन्छ मोह ?

१९ कात्तिक, काठमाडौं । हरेक वर्ष तिहार नजिकिएसँगै नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणका लागि सुन तथा चाँदीका सिक्का बिक्री खुला गर्छ ।

सिक्का किन्न राष्ट्र बैंकका बिक्री केन्द्रमा सर्वसाधारणको भीड लाग्छ । आज पनि बबरमहलस्थित टक्सार विभाग अगाडि सिक्का किन्नेहरूको लामो लाइन छ ।

आखिर तिहारमा सुनचाँदीका सिक्काप्रति मानिसहरूको आकर्षण किन यति धेरै छ ?

यसको मुख्य कारण धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा, शुभताको विश्वास, बचत गर्ने बानी र बहुमूल्य धातुप्रतिको आकर्षण हो ।

१. लक्ष्मीको प्रतीकका रूपमा सिक्का

नेपाली समाजमा तिहारलाई धन, ऐश्वर्य र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीको पूजा गर्ने पर्वका रूपमा लिइन्छ । लक्ष्मीपूजाका दिन धनसम्पत्ति, गरगहना र नगदसँगै सुनचाँदीका सिक्का राखेर पूजा गर्ने चलन छ । सुनचाँदीलाई शुभ र पवित्र धातु मानिने भएकाले यस्ता सिक्काको धार्मिक महत्त्व बढी हुन्छ । धेरैले सिक्कालाई लक्ष्मीको प्रतीकका रूपमा घरमा राख्ने र पूजा गर्ने गर्छन् ।

२. समृद्धिको विश्वास

तिहारमा नयाँ वस्तु खरिद गर्नु र घरमा धनसम्पत्ति भित्राउनु शुभ मानिन्छ । विशेषगरी धनतेरसका दिन सुन, चाँदी वा फलाम किन्ने प्रचलन छ । तिनलाई लक्ष्मीको रुपमा पूजा गरिन्छ । त्यसैले सुनचाँदीका सामग्री घरमा ल्याउँदा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक तथा सांस्कृतिक विश्वासले पनि सिक्काप्रति मोह बढाएको छ ।

३. बचत र सम्पत्ति जोड्ने माध्यम

सुनचाँदीका सिक्कालाई खर्च हुने वस्तुभन्दा सम्पत्तिका रूपमा हेर्ने गरिन्छ । आवश्यक पर्दा बेच्न वा साट्न सकिने भएकाले धेरैले यसलाई दीर्घकालीन बचतको माध्यम मान्छन् । विशेषगरी सुनको मूल्य लामो समयसम्म बढ्न सक्ने अपेक्षाले पनि मानिसहरू सिक्का खरिद गर्न आकर्षित हुन्छन् । यद्यपि सुनचाँदीको मूल्य घटबढ भइरहने भएकाले यसलाई नाफा सुनिश्चित हुने लगानी मान्न भने नमिल्ने जानकारहरु बताउँछन् ।

४. राष्ट्र बैंकप्रतिको विश्वास

नेपाल राष्ट्र बैंकबाट बिक्री हुने सिक्काप्रति सर्वसाधारणको छुट्टै विश्वास छ । आधिकारिक रूपमा निष्कासन गरिएका सिक्काको धातु, तौल र गुणस्तरप्रति मानिसहरू विश्वस्त हुन सक्छन् । बजारमा सुनचाँदी किन्दा शुद्धता र तौलका विषयमा हुन सक्ने आशंकाभन्दा आधिकारिक स्रोतबाट खरिद गर्नुलाई धेरैले सुरक्षित विकल्प ठान्छन् । त्यसैले राष्ट्र बैंकले बेच्ने सुनचाँदीको सिक्का गुणस्तरीय हुने विश्वासले पनि मानिसहरु राष्ट्र बैंकबाट सिक्का किन्न लालायित हुने गरेका छन् ।

५. सीमित बिक्री र विशेष संकलनको आकर्षण

राष्ट्र बैंकले तिहारको अवसरमा निश्चित अवधिका लागि र सीमित परिमाणमा सिक्का बिक्री गर्ने भएकाले पनि यसको माग बढ्छ । कतिपयले यस्ता सिक्कालाई संकलनयोग्य वस्तुका रूपमा हेर्छन् । कतिपयले सुनचाँदीका सिक्का आफन्तलाई उपहार दिन, छोराछोरीका लागि सुरक्षित राख्न र परिवारको सम्झनाका रूपमा पुस्तान्तरण गर्न पनि खरिद गर्दछन् । सानो आकारमा मूल्यवान् धातु राख्न सकिने भएकाले यस्ता सिक्का उपहारका रूपमा पनि लोकप्रिय छन् । वर्षविशेषमा निष्कासन भएका सिक्काको सीमित उपलब्धताका कारण पनि खरिद गर्नेहरुको भिड हुने गरेको छ ।

तिहारमा सुनचाँदीका सिक्काप्रति देखिने आकर्षणलाई धातुको मूल्यसँग मात्र जोडेर हेर्न मिल्दैन । यसमा धार्मिक आस्था, पुस्तौँदेखि चलिआएको परम्परा, सामाजिक प्रतिष्ठा, बचत गर्ने मनोविज्ञान र भविष्यका लागि सम्पत्ति जोड्ने चाहना एकसाथ जोडिएका छन् ।

सुनचाँदीका सिक्का किन्नेहरू सबैले एउटै उद्देश्य राखेका हुँदैनन् । कसैले लक्ष्मीपूजाका लागि किन्छन्, कसैले लगानीका रूपमा हेर्छन् त कसैले सम्झना र संकलनका लागि खरिद गर्छन् ।

तस्वीरहरू : चन्द्र आले/अनलाइनखबर