मंगलबार, ३ असोज, २०७४
OnlineKhabar.com
Advertisment
SKIP THIS
Advertisment
SKIP THIS

नाम कमाउन उपन्यास लेखेको होइनः शिखर घिमिरे

अनलाइनखबर

लेखक/पत्रकार शिखर घिमिरेको उपन्यास अवतारचैतको अन्तिम साता सार्वजनिक हुँदै छ । सामाजिकराजनीतिक विषयमा केन्द्रित भनिएको उपन्यास अहिले बजारमा आइरहेका उपन्यासभन्दा फरक हुने लेखकको दाबी
उपन्यासमा खास के छ र किन लेखियो भन्ने विषयमा घिमिरेसँग गरिएको कुराकानी:

पछिल्लो समय नेपाली साहित्य बजारमा उपन्यासको बाढी छ । अब तपाईं पनि यही भीडमा मिसिँदै हुनुहुन्छ । नाम कमाउन उपन्यास लेख्नुभएको हो कि सजिलो काम ठानेर ?

उपन्यास लेख्नु पक्कै सजिलो काम होइन । तर, पछिल्ला १० वर्षमा जसरी उपन्यास भनेर बजारमा पुस्तकहरु आइरहेका छन्, त्यसबाट आम सोचाइ उपन्यास लेखन सजिलो हुन्छ होला भन्नेमा केन्द्रित हुनु स्वाभाविक हो । मलाई चाहिँ उपन्यास लेख्नु सजिलो काम हो भन्ने लाग्दैन । यसमा विषयवस्तुमा फोकस हुन सक्ने ज्ञान, क्षमता र विशिष्टता चाहिन्छ नै, सँगसँगै स्टोरी टेलिङमा पनि एउटा फरकपना दिन सक्नुपर्छ । यसको अर्थ के होइन भने साहित्यका अरु विधा सजिलै सिर्जना गर्न सकिन्छ, उपन्यास लेख्न मात्रै गाह्रो छ । सबै विधाका आ–आफ्ना विशेषता छन् ।

मेरो विचारमा उपन्यास लेखन एउटा सिर्जना हो, जुन पढिसकेपछि एटा पाठकलाई सोच्न र आफ्नो विचार दिन बाध्य बनाउँछ । अर्को कुरा, मैले नाम कमाउनका लागि उपन्यास लेखेको होइन । उपन्यास लेखन त मेरो इन्स्टिंक्ट हो, प्यासन हो । बजारमा केही मानिसले नाम सुनून् भन्ने भएको भए मसँग अरु उपाय थिए, म त्यसैमा केन्द्रित हुने थिएँ । जस्तो कि सामाजिक सञ्जालमा जथाभावी नेतालाई गाली गरेर, अरुको टिप्पणी गरेर, अरुलाई मानमर्दन गरेर, भीडको वहाबतिर आफू केन्द्रित भएर केही लेख्न सक्थेँ । तर, म यी सब कुराबाट अलग छु ।

केही समययता पत्रकारहरु भटाभट उपन्यासकार बनिरहेका छन् । तपाईं पनि लामो समयदेखि पत्रकारितामा आबद्ध हुनुहुन्छ । पत्रकारिता र उपन्यास लेखनबीचको सम्बन्ध खासमा के हो ?

पत्रकारिता र उपन्यास लेखन एक–आपसमा जोडिएका विषय हुन् । हामी जो पत्रकारिता प्राक्टिस गरिरहेका छौं, हामीसँग लेख्नका लागि विषय आफैं ठोक्किएर आइरहेका हुन्छन् । फेरि पत्रकारिता गर्नु भनेकै लेख्नु हो ।

उपन्यास लेखन र पत्रकारितामा चाहिँ फरक भनेको एउटै कुरा हो– फ्याक्ट । हेर्नुस्, समाचारमा एउटा मात्र तथ्यांक वा तथ्य गल्ती भयो भने त्यो समाचारको काम हुँदैन । अनि उपन्यासमा चाहिँ एउटामात्र तथ्यांक वा तथ्य सही भयो भने त्यसले पुरै उपन्यासलाई न्याय गर्छ । केही समयअघि मैले मार्खेजको एउटा अन्तर्वार्ता पढेको थिएँ, त्यसमा उनले भनेका थिए– म पत्रकारितामा थिइनँ भने सायद उपन्यास पनि लेख्ने थिइनँ । मार्खेजको यो भनाइसँग म आफूलाई अत्यन्त नजिक पाउँछु ।

बजारमा आएका अन्य उपन्यासभन्दा के फरक छ तपाईंको अवतार ?

विषयवस्तु, राइटिङ स्टायल, कथा भन्ने शैली– न्यारेसन, यसको प्लट, सेटिङ सबै कुरा फरक गर्ने प्रयास गरेको छु । र, यो दाबी मैले पछिल्लो समय नेपाली आख्यानहरु पढिरहेको आधारमा गरेको हुँ । कम्तीमा पनि पछिल्ला १२ वर्ष यता छापिएका र काठमाडौंका पसलमा पाइने नेपाली उपन्यास मैले पढेको छु वा सरसर्ती एकपटक नै भए पनि पाना पल्टाएको छु । र, यी सबैमा मैले त्यस्तो तात्विक भिन्नता पाएको छैन । यसको अर्थ अहिले लेखिएका उपन्यास सबै नराम्र्रा छन् भन्ने पनि होइन, मैले त एउटा शैलीको कुरामात्र गरेको हुँ ।
कुनै समय कथाहरुको सुरुवात ‘एकादेशमा…’बाट हुन्थ्यो । त्यसपछि केही परिवर्तन आयो । तर, हाम्रो आख्यान लेखन ५० को दशकमा वा त्यसअघि जस्तो थियो, त्यस्तै छ । हो, केही विषयमाथि थप अध्ययन गरेर लेख्न थालिएको छ, भाषा निखारिएको छ । तर, हाम्रो आख्यान लेखनमा पर्याप्त प्रयोग भएका छैनन् । हिजो लेखिएका ‘पागल बस्ती’, ‘शिरीषको फूल’, ‘लङ्गडाको साथी’, ‘घामका पाइला’, ‘अलिखित’ लगायतका पुस्तककै शैली र अहिले लेखिएका उपन्यासमा त्यति ठूलो भिन्नता छैन । गुरुप्रसाद मैनाली, पुष्कर शम्शेरहरुकै शैलीमा अहिले पनि आख्यान लेखिएको छ । झन् अहिले आख्यानमा यौन, दुःख र आत्मालापलाई प्राथमिकता दिइएको छ,
त्यसैले अहिलेको समग्र आख्यान लेखनबाट म आफू पूर्ण सन्तुष्ट छैन । अनि पुस्तक पसलमा पुग्दा मैले सोचेको जस्तो वा चाहेको जस्तो पुस्तक भेटेको छैन, त्यसैले मैले अवतार लेखेको हुँ र यसमा मैले नयाँ प्रयोग गर्न खोजेको छु ।

आजभोलि त टार्गेट ग्रुप तोक्ने र उपन्यास बजारमा ल्याउने चलन छ । अवतारको टार्गेट चाहिँ कुन उमेरसमूह हो ?

म साहित्य एउटा समूहलाई टार्गेट गरेर लेखिने कुरा हो भन्ने मान्न तयार छैन । प्रकाशकहरुले पनि पुस्तक प्रवद्र्धनका लागि यसरी एउटा समूह तोकेर प्रचार गर्नु पनि गलत हो । साहित्य त सबैका लागि हुन्छ, सबैले पढ्नु पर्छ ।

पछिल्लो समय कतिसम्म प्रचार गर्न थालिएको छ भने यो पुस्तक डाक्टरहरुले पढ्नैपर्ने, यो इन्जिनियरहरुले, यो एसइई दिएकाले, यो प्लस टु सकेकाले, यो युवाले पढ्नुपर्ने पुस्तक हो भनिन्छ । मलाई त साहित्यिक सिर्जना सबैले पढ्नुपर्छ भन्ने लाग्छ, कुनै उमेरसमूहलाई तोकिनु हुँदैन । ‘अवतार’ कुनै एउटा पात्रको जीवनमाथि केन्द्रित भएर उसका दुःख र सुख, जीवनका अनेक चरणलाई वर्णन गरिएको उपन्यास होइन । त्यसैले पनि यो उपन्यासको पठन अहिले निकै फरक होला भन्ने मलाई विश्वास छ । म त चाहन्छु, पुस्तकप्रेमी सबैले यो पुस्तक पढ्नुहोस् र आफूलाई लागेको कुरा पनि सेयर गर्नुहोस् ।

तपाईंलाई के कुराले अवतार लेख्न प्रेरित गर्‍यो ?

हाम्रै समाजका घटना, हाम्रो राजनीति र हाम्रो जीवनले । मैले अवतारमा लेखेका कुरा पनि यीनै हुन् । उपन्यासमा राजनीति आएको छ, उपन्यासमा जीवन र हाम्रो समाज आएको छ । हाम्रो समाजमा भएका अनेक कथाहरु आएका छन्, राजनीतिका षडयन्त्र आएको छ । यो उपन्यास राजनीतिप्रति ‘सटायर’ हो, यसले हाम्रो जीवनमा पारेको प्रभावबारे मेरो एनलाइसिस हो । यो लेख्न मलाई उत्प्रेरित गरेको चाहिँ अहिलेको समयले हो र मैले कस्तो किताब पढ्न चाहन्छु भन्ने मेरो आफ्नै रुचीका कारण हो ।

यो उपन्यासमा मैले हामीले बाँचेको समय र जीवन लेखेको छु तर जीवनलाई सरसर्ती वर्णन गरेको छैन । यसमा मैले आफ्नो कल्पना प्रयोग गरेको छु । मलाई लाग्छ– सरसर्ती जीवन त लेख्न सकिन्छ, तर एक जनाको कल्पना चाहिँ वा उसले देख्ने सपना चाहिँ ऊ स्वयं बाहेक अरुले लेख्न सक्दैन । त्यसैले, यसमा मैले मेरो परिकल्पना लेख्ने प्रयास गरेको छु, मेरो कल्पना सबैलाई रुचिपूर्वक प्रस्तुत गर्ने जमर्को गरेको छु ।

२०७३ चैत ५ गते १०:१९ मा प्रकाशित (२०७३ चैत ६ गते १६:२०मा अद्यावधिक गरिएको)

सम्बन्धित शीर्षकहरु

अनलाइनखबर सिधै एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुक, ट्वीटरयुट्युव मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

मुख्य खबरहरु

२ प्रतिकृयाहरू प्राप्त
  • Sumitra Bhattrai लेख्नुहुन्छ    |   २०७३ चैत ५ गते १३:०८

    Yo antarwarta padhda malai lagchha, yo lekhak ko kitab nikai ramro chha! Tara aajabholi lekhak antarwarta ma thula kura garchhan, kitab ma chahi jpt lekchhan!
    Je hos, this interview is very different!

    1
    0
    Share

  • अनुज प्रवास लेख्नुहुन्छ    |   २०७३ चैत ६ गते १८:२४

    शिखर आरोहण एक कुशल लेखक हुन् ।अब आख्यानमा त्यो प्रभाव रहने नै छ।मेरो शुभकामना !

    1
    0
    Share

यसमा तपाइको मत




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

Also you may like this