बुधबार, ११ फागुन, २०७३
OnlineKhabar.com

विचार

भाषाको राजनीतिः हिन्दी भाषाको पञ्जामा मातृभाषा

हरेक भाषा राजनीतिक शक्तिसँग उदाउँछ र त्यो सँगै अस्ताउँछ । भाषाको जहिले पनि शक्तिसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध हुन्छ भनेर इतिहासले प्रमाणित गर्दै आएको छ । कुनै खास भाषाको प्रभुत्व तब मात्र हुन्छ, जब त्यो भाषा बोल्ने समुदायको वर्चस्व स्थापित हुन्छ । कुनै पनि भाषाको मातृभाषीको राजनीतिक शक्तिका आधारमा यो स्थापित हुन्छ र आर्थिक शक्तिका आधारमा...

अमेरिकाबाट पोखरेल र घर्तीलार्इ सुझाव

मैले अनलाइनखबरमा नारी स्वतन्त्रताबारे राधा पोखरेल र विद्रोह घर्ती  दुवैका विचार पढें । दुवैलाई यहाँहरुले अहिलेको समाजलाई प्रष्ट पार्न खोज्नु भएकोमा धन्यवाद । नांगिनु नारी स्वतन्त्रता पनि होइन र नारीलाई नंगाउनु बौध्दिकता पनि होइन । नारीलाई सार्वजनिक रुपमा नङ्गाउँछु भनेर सायदै कोही बौध्दिक व्यक्तिले सोच्छ होला । सामाजिक शिक्षाको ‘स’ पनि नजानेकोलार्इ बौध्दिक व्यक्ति...

अघिअघि राजदूत, पछिपछि दूतावासः स्पेनमा किन खुल्यो नयाँ दूताबास ?

नेपालमा एक ऎतिहासिक दिन, जहाँ मन्त्रिपरिषदका तीनवटा बैठक एकैदिनमा सम्पन्न भए। बैठकले गरेको एक महत्वपूर्ण निर्णयले एकातिर मुलुक १९ बर्षपछि स्थानीय निर्वाचनमा होमिँदै छ भने अर्कोतर्फ विगत १ दशकदेखि स्पेनबासी नेपालीहरुले राख्दै आएको माग पूरा भएको छ। मुलुक निर्वाचनतिर जाँदै गर्दा संविधान संशोधनको विषय र स्थानीय निर्वाचनबारे धेरैको चासो रह्यो । तर, १४ देशका...

वैकल्पिक राजनैतिक शक्ति  किन ?

विश्वमा राजनैतिक दर्शन र यसको प्रयोगका सन्दर्भमा फरक-फरक बहस छन्। परिभाषामा फरक देखिने राजनैतिक दर्शनहरु जे भएता पनि देशको विकाशका निम्ति राजनैतिक दर्शन न्यून र कुशल नेतृत्वको आवश्यकता बढी देखिन्छ। अमेरिका र चीनको तीब्र आर्थिक विकास क्रमले यस कुरालाई पुष्टि गर्दछ। यी दुई मुलुक बाहेक फरक फरक राजनीतिक  दर्शन  र मान्यता हरु बोकेका भारत...

हाकिम सा’ब, जागिर पाउन हामीले जवानी दिनुपर्ने ?

गत वर्ष स्नातक पास गरेकी चिनजानकै एक बहिनीले ६ महिनाअघि एउटा प्राइभेट कम्पनीमा प्रशासन सहायकको काम पाइन् । जागिर नपाएर हैरान भएकी बहिनी काम गर्न थालेको दिनमा निकै खुसी थिइन् । आफन्त र साथीभाइलाई लड्डुसमेत बाँडेकी थिइन् । ‘म पनि आत्मनिर्भर बन्ने भएँ, अब बाआमासँग पैसा माग्नु पर्दैन’, बहिनीको खुसी खासमा त्यहाँनेर लुकेको थियो...

नारीलाई नङ्ग्याउनु बौद्धिकता हो त राधाजी ?

राधा पोखरेलले ‘नाङ्गिनु नारी स्वतन्त्रता हो ज्योतिजी ?‘ भन्दै प्रश्न गर्नुभएको रहेछ । त्यस क्रममा लोक गायिका ज्योति मगर र नृत्यांगना रिया श्रेष्ठलाई सामाजिक मर्यादा र सीमाभित्र रही व्यक्तिगत स्वतन्त्रता उपभोग गर्न पाठ सिकाउनुभएछ । अस्तित्वको संघर्षले मानव जाति विकसित युगमा पक्कै आइपुग्यो, समय निकै परिवर्तन भयो । तर, समाजमा विभेदका रुपहरु अझै उस्तै...

नांगिनु नारी स्वतन्त्रता हो ज्योतिजी ?

जंगली युगमा मान्छे नाङ्गै बस्थे । पशुवत चेतना र जीवन थियो मान्छेको । आजजस्तो सामाजिक नियम, कानुन, मर्यादा, ढोंग, बन्धन केही थिएन । साँच्चै निर्बन्ध थियो मान्छे । पशु जस्तै । अस्तित्वको संघर्षले मान्छे आज विकसित युगमा आइपुगेको छ । संघर्ष जारी छ र जारी रहने छ । अझ करोडौं वर्ष पृथ्वीमा मानव अस्तित्व...

केपी कामरेड ! कृपाशुर शेर्पालाई कारवाही होस्

निज (कृपाशुर शेर्पा) सँग मेरो चिनजान ०५६ सालको आम निर्वाचन पश्चात भएको हो । म सांसदमा निर्वाचित हुँदै गर्दा पहिलोपटक उनीसँग भेट भएको हो । उनका बारेमा सुन्दा ‘खै मुखिया, खरिदार, सुब्बा केमा जागिर खान्छ रे, राजनीतिक हिसाबमा निज पञ्चायतमा मण्डले, बहुदल आएपछि राप्रपा र कांग्रेसलाई सघाउँदै आएको’ भन्ने सुनेको थिएँ । पहिलो भेट...

अमेरिका, ग्रिनकार्ड र कागजी श्रीमती !

यो मेरो व्यक्तिगत कथा होइन, नाम खुलाउन नचाहने एउटा पीडित नेपालीको हो । बत्तीस बर्षको उमेरमा करिब २२ बर्ष अगाडि पर्यटक भिसामा अमेरिका छिरेको म छ महिनापछि भिसाको म्याद सक्किनासाथ गैरकानुनी आप्रबासी हुन् पुगें। प्रचलित नियम कानुनको बर्खिलाप नगरेसम्म पक्राउ गरेर देस निकाला नगर्ने भएकाले यो देशमा म र मजस्तै लाखौं गैरकानुनी आप्रबासीहरु तीसौं...

प्रचण्डलाई खुलापत्रः रमेश ढुंगेलको ‘अस्थिपञ्जर’ परिवारलाई बुझाइयोस्

कमरेड प्रचण्ड, तपाई यतिबेला यो देशको कार्यकारी पदमा विराजमान हुनुहुन्छ । म तपाईलाई आज सार्वजनिक पत्र लेख्दैछु । यस्तो सार्वजनिक पत्र मैले भण्डै १७ वर्ष पहिले लेख्नुपथ्र्यो । लेखिनँ । म लामो भूमिका नलेखी सिधै विषय प्रवेश गर्न चाहन्छु । तपाईलाई थाहा छ, माओवादीमा रमेश ढुंगेल नाम गरेको एकजना रामेछाप निवासी योद्धा हुनुुहुन्थ्यो ।...

सचेत रहौँ, कौडीको भाउमा भारतले बिजुली लैजाला !

हाम्रा खोलानाला, नदी झरनालाई सधैँभरि दक्षिणतिर दौडनै हतार हुन्छ । युवाहरू १८ लागेका हुँदैनन्, गल्लाहरूका अगाडि अर्धनग्न भएर छाती नपाउन हतार हुन्छ । किनभने उनीहरूलाई पनि दक्षिणै दौडनु छ सेना, रेलवे प्रहरी आदिमा भर्ना हुन् । नेताहरूको त के कुरा भो र ? क्रान्तिकारीदेखि शान्तिकामी, सत्ताकांक्षीदेखि विपक्षी दलका नेताहरूसम्म दक्षिण धाइरहेकै छन् अनवरत। ‘प्रतिगामी’...

दाइजोले पिल्सिएको समाजः किन चुप हामी ?

हाम्रो समाजलाई दाइजो प्रथाले निकै नराम्ररी गाँजेको छ । कस्तोसम्म अवस्था छ भने, सिन्दूर लगाइसकेकी श्रीमती समेत दाइजोमा कुरा नमिल्दा छोडेर हिँड्ने प्रवृत्ति देखिन्छ । बिहेको रीत र संस्कारभन्दा पनि छोरी बिकाउने र ज्वाइँ किन्नुपर्ने अवस्था छ । मोलतोलमा तलमाथि हुनासाथ ज्वाइँ भडि्कने त्रास व्याप्त छ । पहाडमा भन्दा पनि तराईका जिल्लाहरुमा दाइजो प्रथा...