शनिबार, १ पुष, २०७४
OnlineKhabar.com

मधेसमा कत्ल की रातः दारुमांस, ढौवाकौडी र जातभात

चुनावको मौन अवधिमा के के हुन्छ मधेसका बस्तिमा ?

१९ मंसिर, कल्याणपुर सिरहा । मधेसमा चुनावअघिको मौन अवधिलाई ‘कत्ल की रात’ भन्ने गरिन्छ । कत्ल अर्थात हत्या । चुनाव प्रचार प्रसारका क्रममा उम्मेदवार जतिसुकै बलियो देखिए पनि कत्ल की रातले नतिजा उलटफेर बनाउन सक्छ ।

कत्लकी रातमा के सम्म हुन्छ ?

एक सातासम्म मधेसको चुनावी रिपोर्टिङका क्रममा यस्ता धेरै कहानी सुनिए । साँच्चिकै कत्लकी रातले मधेसमा उम्मेदवारहरुको बेचैनी बढाइदिएको छ । किनकि मौन अवधिका अन्तिम दुई सातले सम्भावित नतिजा बदल्ने गर्छन् ।

दारु मांस, ढौवा कौडी

चुनाव प्रचारको अन्तिम क्षणमा धनुषाको मुसरनिया पुगेका राजपा नेता राजेन्द्र महतोले कत्लकी रातबाट जागा बस्न आफ्ना कार्यकर्तालाई निर्देशन दिए । दारु मांस, ढौवा कौडी लिएर आउनेहरुलाई जसरी पनि रोक्नू ।

त्यसपछि उनले जनतालाई भने- हामी मधेसीहरु किन पछि पर्‍यौं भने आफ्नै कारण पछि परेका हौं । चुनावको एक दिनअघि जसले दारु, मासु र ढौवा कौडी दिन्छ उसैलाई भोट दिएर जिताउँछौं । भोट किनेर जितेको मान्छेले तपाईको कुरा किन सुन्छ ?

मौन अवधिमा मधेसमा भित्री बस्तीहरुमा मासु भात, रक्सी र पैसाको चलखेल शुरु भइसकेको छ । कत्ल की रातसम्म हरेक दिन भोजभतेर चल्नु् सामान्य रहेको महोत्तरीको मटिहानी नगरपालिकाका मेयर हरि मण्डल बताउँछन् । एउटा पक्षले भोज भतेर थालेपछि अर्कोले नगरी सुखै छैन ।

हामी सिरहाको कल्याणपुर पुग्दा स्कूल पछाडि खाली जमिनमा ठूलो भोजभतेरको तयारी भइरहेको थियो । ८० किलो मासु अर्डर गरिसकेको भन्दै एकजना व्यवसायी बजारमा मासु खोज्दै हिँडिरहेका थिए । दिउँसो खाना पकाएर तयार पारिएपछि कसैले गाडीमा राखेर अन्तै लगेर खुवाउछन् भने कसैले त्यहीँ गाउँले जम्मा गरेर भोज लगाउँछन् ।

कम्तिमा मतदानको बिहानसम्म हरेक टोलमा मासु रक्सीसहितको भोज अनिवार्य नै हुने गरेको छ । दलहरुले अलग-अलग मेस सञ्चालन गर्दा स्थानीय व्यवसायीहरुले मनग्गे आम्दानी गर्न पाउँछन् ।

चुनावको अघिल्लो रात कतिपय बस्तिमा रातारात उम्मेदवारले महिलालाई सारी बाँड्छन् । कतिपय अगुवा पुरुषलाई मोबाइल पनि बाँड्छन् । विहानै नयाँ सारी लगाएर मतदान केन्द्रमा गए भने बुझ्नुपर्छ कि कत्लकी रातमा सारी बाँडिएछ ।

ढौवा, कौडीः स्थानीय चुनावले मान्छे बिगार्‍यो

सिराहाको कर्जन्हामा भेटिएका राजपा नेता राजकिशोर यादव तनावमा थिए । क्षेत्र नम्बर ४ बाट प्रतिनिधिसभाको उम्मेदवार बनेका यादव मुसहर बस्तिमा जाँदा रित्तो हात किन आएको भनेर मतदाताले उनको कुरै सुन्न चाहेनछन् ।

भर्खरै सम्पन्न स्थानीय चुनावले मतदाताको बानी बिगारेको रहेछ । वडा सदस्यसम्मका उम्मेदवारले चुनावभरि हरेक दिन भोजभतेर र भोटका दिन नगद दिएका रहेछन् । त्यसैले उनीहरु अहिले बिनापैसा र बिना भोज कुनै उम्मेदवारका कुरा सुन्नेवाला देखिएनन् ।

‘पैसाको त कुरै नगरौं, भोत भतेर र हातमा क्यास नभई कोही भोट दिनेवाला छैन, स्थानीय चुनावमा एउटै वडाका दर्जनौं उम्मेदवारको पालैपालो खाएर पल्किएका मतदाताको बानी नै बिगि्रसकेको छ’ सिराहा १ बाट उम्मेदवार बनेका कांग्रेस नेता प्रदीप गिरीले हामीसँगको भेटमा चुनावी दुःख पोखे ।

निर्वाचन आयोगले प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवारका लागि अधिकतम २५ लाख रुपैयाँ खर्चको सीमा तोकेको छ । तर २५ लाख त त्यस्तै पर्दा मौन अवधिमा एकै दिनमा खर्च गर्नुपर्ने अवस्था रहेको गिरीले बताए । गिरीका अनुसार पैसाबिना आफ्नै कार्यकर्ता त हिँड्न छाडेछन्, मतदाताको के कुरा ?

‘म चुनाव उठेको छु, अर्को उम्मेदवारले २० लाख खर्च गर्छ भने मैले २५ लाख खर्च गर्नु परेन ?’ गान्धीवादी गिरीले खुलेआम हामीसँग विवशता पोखे । उनले यसो भनिरहँदा एकजना सहयोगीले सखुवा नान्कारपट्टीका एक मुखियाले भेट्न खोजेको सुनाए । सम्भवतः मुखियाले भोटको मोलतोल गर्न खोजे ।

जनकपुरको मिल्स एरियास्थित बिमलेन्द्र निधिको निवासमा हामी कुरा गर्न पुग्यौं । हामीसँग कुरा हुँदाहुँदै उनका सहयोगीले कसैको फोन दिए । निधिले मैथिलीमा कुरा गर्दै सोधे- तपाईको साथमा कति भोट छन् ? उताबाट डेढ सय भोट छन् भन्ने जवाफ आयो । त्यसछि निधिले भने- ठीक छ तपाईलाई म हेर्छु, विश्वासले तपाईसँग कुरा गर्छ ।

मधेसमा -२ नम्बर प्रदेश) स्थानीय तहको चुनावले मतदाताको मुख मीठो बनाइदिएको छ । दुई महिनाअघिमात्र सम्पन्न स्थानीय चुनावमा भोजभतेर र नगदको खोलो बगेको थियो । त्यसबेला पल्किएका मतदाताको अपेक्षा धेरै भएकाले पनि खर्च धान्न नसकिने गरि बढेको प्रदीप गिरीका प्रतिस्पर्धी एमाले नेता गंगाप्रसाद यादवले गुनासो गरे ।

कत्लीका रात-निर्णायक  जात

मधेसवादी गठबन्धनका शीर्ष नेता महन्थ ठाकुरलाई पछ्याउँदै हामी महोत्तरीका बिभिन्न गाउँटोलमा पुग्दा त्यहाँ जातीय धु्रवीकरण हामी ‘बहरिया’ र पहरिया (पहाडिया)ले बुझ्ने गरी शुरु भइसकेको थियो । महन्थ ठाकुरको आह्वानमा मधेस आन्दोलनमा कफन बाँधेर हिँडेका युवा आफ्नो जातवाला तर अर्कै पार्टीको उम्मेदवारको प्रचारमा हिँड्न थालिसकेका थिए ।

चुनाव प्रचारको अन्तिम दिन महन्थले मटिहानीका कम्तिमा एक दर्जन सानातिना टोलभेलाहरुलाई सम्बोधन गरे । उनी हरेक भाषणमा भनिरहेका थिए-हामी मधेसीहरु जब चुनाव आउँछ, अनि आफ्नो जात खोज्न थाल्छौं । तपाईहरुलाई सरकारले गोली चलाउँदा बचाउन तपाईको जातवाला आयो ? जब चुनाव आउँछ, अनि जात प्यारो हुन्छ ?

मधेसमा चुनावको अन्तिम बेला पैसा र भोजभतेर भन्दा डरलाग्दो चलखेल जातकै हुने गर्दो रहेछ । तराई मधेसमा अहिले पनि पहाडको भन्दा धेरै जातीय भावना देखिने गरेको छ । चुनावका बेला बलियो संगठन भएको प्रभावशाली नेतालाई सामान्य उम्मेदवारले जातीय मतका कारण पराजित गरेका धेरै उदाहरण छन् ।

आफ्नो जातको उम्मेदवारलाई भोट नदिएर अर्कोलाई भोट दिए पाप लाग्ने त्रासदेखि चुनावपछिका सम्भावित आक्रमणको डर पनि फैलाइन्छ । ०७० को चुनावमा महोत्तरीका एक उम्मेदवारले आफूलाई मत नदिई अर्को जातका उम्मेदवारलाई मत दिएको भनेर चुनाव हारेपछि मतदातामाथि मारपिटमै उत्रिएको समाचार आएको थियो ।

ब्याकवार्ड र फरवार्डको कुराले चुनावको बेला निकै अर्थ राख्छ । मौन अवधि शुरु नहुँदै मधेसका धेरै ठाउँमा उम्मेदवारले आफ्नो अनुकुलतामा जातको कुरा उठाउन थालिसकेका थिए । अब ‘कत्लकी रात’ को अन्तिम प्रहरमा जातका अगुवाहरु भेला भएर उर्दी जारी गर्नेछन्,जसले चुनावी परिणामलाई हेराफेरी गरिदिनेछ ।

र अन्तमा,जे देखियो

मधेसका पाँच जिल्लाका भित्री बस्ती र भारतीय सीमासम्म पुगेर हामीले ‘र्‍यान्डम’ मत सर्वेक्षण गर्‍यौं । हामीसँग कुरा गर्ने ५० प्रतिशत मतदाताले कि त जातको बैठकपछि मत दिने कुरा सुनाए, कि त जसले ढौवा -पैसा) दिन्छ, उसैलाई भोट दिने बताए ।

कतिपय बस्तिमा भने भोटको ठेक्का लिने ‘बिचौलिया’ हुँदारहेछन् । गाउँका हुनेखाने जमिन्दार, चल्तापूर्जा व्यक्ति वा मुखियाले उम्मेदवारसँग आफ्नो टोलको जम्मा मतदाता संख्या देखाएर डिल गर्छन् । त्यो टोलबाट भनेजति मत नआए पैसा फिर्ता गर्नेसम्मको बाचा कबुल हुन्छ ।

जसले बढी पैसा दिन्छ, उसैको पक्षमा भोट खन्याउने ठेक्का उसले पाउँछ । यस्ता ठेकेदारहरु हामीले भेटेका धेरै उम्मेदवारहरु समक्ष प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष माध्यमबाट पुगिसकेका थिए । यस्ता ठेकेदारहरु सकेसम्म प्रभावशाली नेता, निर्णायक जातवाला वा बलियो संगठन भएको पार्टीका उम्मेदवारहरुलाई मत बेच्दा आफूलाई सुरक्षित ठान्दा रहेछन् ।

मधेसमा चुनावको अन्तिम रात मुद्दा होइन, मुद्रा बलियो हुन्छ । गरीव, दलित र तटस्थ मतदाताको बस्तीमा अन्तिम रात जसले आफ्नो प्रभाव देखायो,उही हुनेछ बिजेता ।

स्थलगत भ्रमणपछि

२०७४ मंसिर २० गते ११:३० मा प्रकाशित

लेखक परिचय

मात्रिका पाैडेल

समसामियक राजनीतिक बिषयमा कलम चलाउने पाैडेल झन्डै दुर्इ दशकदेखि पत्रकारितामा सक्रिय छन् । उनी अनलाइनखबर डटकमका डेपुटी एडिटर हुन् ।
लेखकबाट थप

सम्बन्धित शीर्षकहरु

अनलाइनखबर सिधै एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुक, ट्वीटरयुट्युव मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

मुख्य खबरहरु

७ प्रतिकृयाहरू प्राप्त
  • Raju लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर १९ गते १६:३४

    यही कारण हो मधेश पछाडि परेको र मधेशका अधिकांश मानिसहरुलाई केही हुनेखाने जमिन्दार, चल्तापूर्जा व्यक्ति वा मुखियाले अगाडि बढ्न नदिएको । केही पैसा र भोजमा भोट दिए पछि खर्च गर्नेले जितेर गए पछि त्यहीका लागी तिनिहरुकै लागि आएको बजेट प्रकृया मिलाएर सबै आफैले खाने गरेका धेरै उदाहरणहरु भेट्न सकिन्छ । अनि कसरी विकास र प्रगति हुन्छ मदेश र गरिव पिछडिएका मधेशी जनताको ? त्यसैले भोज पैसा खाए पनि भोट चै विकास र जनउथ्थान गर्न सक्ने नेतालाई दिनु नै मदेशको हितमा हुने कुरामा कुनै संखा गर्न सकिदैन ।

    35
    2
    Share

  • Devendra Koirala लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर १९ गते १६:३६

    Perfect Reporting.

    20
    0
    Share

  • Prakash Rai लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर १९ गते १९:३६

    मधेसमा जस्तै काठमाडौँमा “कत्ल की रातः” हुदैन l न त यहाँ आफ्नो मत दारुमांस, ढौवाकौडी संग साटिन्छ l तर पनि यहाँ नेताहरु ले के नै पो गरेको छ? एक पटक काठमाडौँलाई फन्को मरेर हेर्नु होस् त, के विकास भएको छ यहाँ? ट्यांकरको पानि किनेर गला रसाउन पर्छ, खाल्टो नभएको बाटो हेर्न मन लागे दरबार मार्ग जान पर्छ, धुलो बिनाको काठमाडौँ कल्पना सम्म गर्न डरमर्दो हुन पर्छ, फुटपाथमा पसल हुने भएको ले गर्दा पैदल यात्रु सडकमा हिड्न बाद्य छ l दारुमांस, ढौवाकौडी संग नासाटेको भोटले खै के गरको छ यहाँ? नयाँ बानेश्वोर वा दिल्ली बजार तिर पिसाब लागे हातमा पांच रुपया लि दौडेर रत्नपार्क पुग्न पर्छ, यदि रु पांच छैन भने सुरुवाल भिजाउन बाहेकको अन्य विकल्प छैन l कोटेश्वोर-सातदोबाटो बाटो खानी उप्ता सडक प्रयोग गर्ने आम जनतालाई धुलो ज्यु-नारायण गर्न बाद्य बनाएको कति वर्ष भयो? बिकासको कुरा गर्छ, अस्ति बर्खामा हाम्रै काठमाडौँमा होइन सडकमा पानि बगेर मान्छे बगाएको?
    मधेसमा “कत्ल की रातः” राम्रो हो, नेताहरु ले यसै पनि केहि गर्दैन उसैपनि गर्दैन, बरु दुइ दिन भए पनि नेताको खानु पर्छ l जिते पछि नेताको नाक मुख देख्न पाउने होइन, नत “कत्ल की रातः” नहुदैमा विकास हुन्छ, यदि कसैले हुन्छ कि हुन्छ भनेर ढिपी गर्छ भने एक पटक “कत्ल की रातः” नहुने काठमाडौँ घुमेर हेर्दा हुन्छ l पाँच वर्ष देस र जनताहरुलाई चुस्ने नेताहरुहरुलाई, चुनाउ आगि केहि दिन चुस्न कदाचित अनुचित,
    अनैतिक होइन l

    13
    0
    Share

  • मुकेश कुमार झा लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर १९ गते २३:२८

    मधेशको बिडम्बना यो हो कि
    मधेश ले अहिले सम्म एउटा असल ईमान्दार र करमठ नेताको छनोट गनॅ सकेको छैन ।
    भर्खर सकेको स्थानिय चुनावमा नेपाली काँग्रेस जस्ता पार्टी नेपाल मा छदै छैन जस्तो लाग्दै थियो ।
    अरू पार्टीको दारूमांस ले गरेर ।
    आउदो चुनाव मा अलि अलि ने का को पनि चलखेल बढेको लागि रहेको छ ।

    3
    0
    Share

  • राम लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर २० गते ३:५०

    तुच्छ पत्रकारीता ! हे मानसिक रोगी पत्रकार जन्तु, तिमी मानसिक रोगीहरुले गर्दा नै यो देशमा कहिलै नै हूँदैन, तिमी भेंडाहरुले जहिले नि भ्रामक शिर्षक राखेर समाचार लेख्छौ/ तैंले लेखेको शिर्षक वाक्य अहिले सम्म सुन्दै नसुूनेको हिन्दीमा राखेर तिमी नेपाली हो की भारतीय दलाल हो बूझ्न सकिन्छ/ तिम्रो समाचारको कथा नेपालको यस्तो कुन ठाँउ छ जहँ यस्तो कार्य हुँदैन हो गोरु पत्कार?

    3
    15
    Share

  • manjeet लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर २० गते ६:१०

    yo sab asiksha ra garibi le garda nai ho…yas lai kehi krantikari yuwa haru agadi aai pariwartan garna awasyak cha…ani chunab jitera jaane ummedwar le pachi 10 guna paisa asool garne garcha….yo sarai dukha lagdo tara satya reporting ho!

    jai hos!

    2
    0
    Share

  • Bishnu लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ मंसिर २० गते ६:२८

    Ground reality sir.

    2
    0
    Share

यसमा तपाइको मत




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

Also you may like this