बिहीबार, ६ वैशाख, २०७५
OnlineKhabar.com

पृथ्वीनारायणको नाम लेखेर थुक्ने ‘आङकाजी अभियान’ नाजायज

राजन मुकारुङ

पृथ्बीनारायण शाहको जन्मजयन्तीको सन्दर्भमा सामाजिक सञ्जाल वा मिडिया जगतमा गरिएका टिकाटिप्पणीहरूले निकै गजबका साथ दिमाग रन्थनाएको छ । ज्ञानमनि नेपालले कान्तिपुर दैनिकमा लेख्नुभएको “पृथ्बीनारायणलाई सम्मान किन ?” शीर्षकको लेखको अन्तिम अंशले झनै रिनिन्न बनाएको हो र बहसका लागि केही विद्वान् महोदयहरूलाई आफ्नो फेसबुकको वालमै निम्ता नि गरेको थिएँ । उहाँहरू बहसमा आउनुभएन, सन्जोग जुरेन नै भनौं । लेखको अन्त्यमा लेखकको आशयले रमेश ढुंगेल हुँदै बैरागी काइँलासम्मलाई दुस्प्रचारबाजी भन्ने किटान गर्छ ।

सत्य हो, हिजोका इतिहासका तर्कहरूले शासकहरूकै गुनगान र महिमा गाउँछन् । यसै अर्थमा पृथ्बीनारायण शाहलाई पनि “राष्ट्र-निर्माता”को महिमागान स्वरूप सम्मान गरियो । यो एक तत्कालीन शक्तिपूजा वा बाध्यता नै थियो भनौं ।

पृथ्बीनारायण शाहले नेपालको भौगोलिक एकीकरण गरे, यसमा दुई मत रहँदैन । यसैका लागि उनलाई “राष्ट्र-निर्माता”को पदवी दिइयो । यो पनि मान्यौं । तर, “राष्ट्र” बन्नका लागि पहिलो सर्त त “जनता” नै हो । तब प्रश्न र बहस सुरू भयो- “के पृथ्बीनारायणले जनताको भावनात्मक एकीकरण गरे त ?” अहँ गरेनन् । आजसम्मका तिक्तता वा उनीप्रतिका रोष-प्रकटहरूले प्रस्टै भन्न सकिन्छ- गर्दै गरेनन्, बरू कज्याएका रहेछन् ।

अब प्रश्न पृथ्बीनारायणसँग होइन, रहँदैन । प्रश्न त “राष्ट्र-निर्माता” नामको खेतीमा पदवी भजाएर सत्तालाई सधैं आफूअनुकुल व्याख्या गर्ने सीमित र स्वघोषित राष्ट्र-निर्मातावादी अड्डीवालाहरूसित हो खासमा ।

किनभने- “हामी नेपाली हौं । नेपाल हाम्रो पनि हो । तर, यही नेपालमा हाम्रो भाषा मासियो, हाम्रो संस्कृति र सभ्यता नासियो । हाम्रो ईतिहास नामेट पारियो । हामीलाई हाम्रो पहिचान देऊ !” यति मागदाबी हो । हिजो इतिहासदेखि नै यो आन्दोलन निरन्तर चलिरहेको छ ।

तर, उता सत्ताभोगी वर्गचाहिँ ? ज्ञानमनि नेपालहरूकै अड्डीवाला वौध्दिकताको फेरो समाएर ती आन्दोलनहरूलाई निस्तेज पारिरहने मेसोमा लागिरहेको छ । यो नै रोषको चुरो कुरो हो ।

युध्द क्रूरताले नै भरिएको हुन्छ । आक्रमण, प्रतिरोध र प्रतिशोध सौहार्द हुन्छ भन्नु हावादारी तर्क हो । “पृथ्बीनारायण त महान् थिए, उनले कसैको नाककान काटेनन् । हड्सनहरूले पो हावादारी कुरा लाएर भड्काएका हुन्” भन्ने काट्टोमोही गफ पत्याउने कुरै रहँदैन । किनभने- खस नेपाली भाषा त नबुझ्ने हाम्रा जिजु-बराजुहरूले हड्सनको अंग्रेजी बुझे र हामीलाई पृथ्बीनारायणको खुनी व्यवहारका बारे सुनाउँदै आए भनेर मान्ने आधार नै छैन । न त हाम्रा पुर्खाहरूले हामीलाई आज आइपुग्दा “बहुला” होऊन् भनेर नै यस्ता कथ्य कथेका थिए भनेर स्वीकारौं ।

विरोध गर्ने नाममा पृथ्बीनारायण शाहको नाम लेखेर थुक्नेसम्मको “आङ्काजी अभियान”लाई प्राज्ञिक र रचनात्मक मान्न सकिने कुरै हुँदैन

त्यसै हुनाले, इतिहासलाई अड्डीको आँखाले सुघ्घरी मात्र नदेखौं । कम्तिमा त्यही इतिहासको कारण समाजले के भोगिरहेको छ, किन समाज छटपटाइरहेको छ ? भन्ने बोध गरौं । विद्वान् गण, कम्तिमा ती जो आफ्नो पहिचान स्थापित गर्न कराइरहेका छन्, तिनको आवाज, आर्तनाद र पीडालाई कसरी सम्बोधन गर्ने भन्नेतिर बढी विवेक पुर्याऔं !

विरोध पृथ्बीनारायणको होइन, विरोध त व्यवस्थाले गरेको विभेदका बिरुध्द हो भन्ने बुझौं । “बाहियात” ठानेर तिरस्कार गर्ने कुत्सित व्यवहार गर्दा त “आङकाजी-अभियान” थुप्रै सुरू भैहाल्छन्, जसले कसैको भलो गर्दैन ।


यहाँनेर यति पनि प्रष्ट गरौं- विरोध गर्ने नाममा पृथ्बीनारायण शाहको नाम लेखेर थुक्नेसम्मको “आङ्काजी अभियान”लाई प्राज्ञिक र रचनात्मक मान्न सकिने कुरै हुँदैन । यो हदैसम्मको तिरस्कार हो । यस्तो जायज होइन, लोकले पनि उचित ठान्दैन । स्वस्थ बहस गरौं, बरू त्यस्ता प्राज्ञिक मञ्चहरूको हामी आफैंले तयार गरौं र विमर्श गरौं ।
(कवि मुकारुङको फेसबुकबाट)

२०७४ पुष २८ गते १३:२५ मा प्रकाशित

सम्बन्धित शीर्षकहरु

अनलाइनखबर सिधै एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुक, ट्वीटरयुट्युव मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

मुख्य खबरहरु

५ प्रतिकृयाहरू प्राप्त
  • Tek bahadur Niroula लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ पुष २८ गते १४:०६

    yo ang kagi bhanne chor ko ho , saalaa kukur ko choro , kam paudaina

    19
    3
    Share

  • Krishna Adhikari लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ पुष २८ गते १६:२१

    पृथ्वीनारायणले भौगोलिक एकीकरण गरे अब जनताको एकीकरण गर्ने दायित्व तपाईं हाम्रो हो । बर्तमानको हो । अरुलाइ गाली गरेर ठुलो देखिनु भन्दा केही सृजनशिल काम गर्ने कि ?

    33
    1
    Share

  • रुद्र लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ पुष २८ गते २०:४३

    जनताको एकिकरण पनि गरेका थिए अहिलेका देश टुक्र्याएर लुछाचुडी गर्न पल्केका हुल्याहाले जनताको यकिकरन भङ्ग गरे।

    8
    0
    Share

  • Rabin Marmali लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ पुष २९ गते ११:४१

    Ameica ma kunai kura ko afaile galti garda pani Kala jati harule ajhai pani Resist bhaner Gora jati haru laai bhanchhan, Yadyapi galti herdainan hamro Nepal ma pani bhaeko same nai ho kunai kura Aadibashi janjati haru laai bhanyo bhane hami janajati bhaer bhaneko bhanchhan yedi galti garekai bhaepani kuro jatiyata ma lagidinchan yo kuro dhurba satya nai ho.Yogadan hernu parne ho yedi prthivi naranayn shale Nepal ekikaran gareka thienan bhane ahile ka katipaya janjati haru lop bhai sakthe,Nepal 4 Jaat ani 36 barna ko phulbari ho bhaner jatiya saskirti ra itihash laai jagerna garne kam unai le gareka hun yo kura bidwan harulaai jaankarihosh ,bhane pachhi pahichan sanrakshan garne kam ta Unai Prithiwi narayan shah le gareka hun ni .kuro prast chha.

    2
    0
    Share

  • ram nepal लेख्नुहुन्छ    |   २०७४ माघ १ गते ११:०१

    ab jangabahadur ko pani janmajayanti manaunu parx.unlepani taraiko 4 jilla angreg bat firta garer nepalma gaveko ho.uni pani rastriy akatako pratik hun.

    0
    0
    Share

यसमा तपाइको मत




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

Also you may like this