नासाको अधुरो ‘अन्तरिक्ष माकुरा’ सपनालाई चिनियाँ वैज्ञानिकले मूर्त रूप दिने

१० वैशाख, काठमाडौं ।  अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले वर्षौँअघि अघि सारेको ‘स्पाइडरफ्याब’ परियोजना अहिले चिनियाँ वैज्ञानिकहरूको सक्रियताका कारण चर्चामा आएको छ। यस परियोजनामा माकुरा जस्तै देखिने रोबोटले अन्तरिक्षमै सोलार पावर स्टेशन र विशाल एन्टिनाहरू बुन्ने परिकल्पना गरिएको थियो ।

नासाको यो सपना अन्तरिक्षसम्म पुग्न नसके पनि चीनको उत्तरी भागमा रहेको स्यानयाङ इन्स्टिच्युट अफ अटोमेसनका वैज्ञानिकहरूले यस्तै लक्ष्य प्राप्त गर्नका लागि आवश्यक मुख्य प्रविधिहरू विकास गरेको दाबी गरेका छन्।

हालै ‘स्पेस: साइन्स एण्ड टेक्नोलोजी’ जर्नलमा प्रकाशित प्रतिवेदन अनुसार, चिनियाँ अनुसन्धान टोलीले कार्बन फाइबर कम्पोजिटबाट बलिया र खोक्रा ट्युबहरू बनाएर तिनीहरूलाई थ्रीडी-प्रिन्टेड कनेक्टरहरूसँग जोड्ने प्रविधि विकास गरेको छ।

यस प्रक्रियामा लेजरको प्रयोग गरेर ट्युब र जोर्नीहरूलाई बोल्ट वा ग्लु बिना नै मजबुतसँग जोडिएको छ। यो प्रविधिले अन्तरिक्षमा अत्यन्तै हल्का तर बलियो संरचना निर्माण गर्न सम्भव तुल्याउनेछ।

अहिलेको अन्तरिक्ष प्रविधिमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती रकेटको सीमित आकार र प्रक्षेपणको समयमा हुने तीव्र बल हो। पृथ्वीमा निर्माण गरिएका ठूला संरचनाहरूलाई रकेटमा अटाउन कठिन हुन्छ र प्रक्षेपणको दबाबले नाजुक उपकरणहरू बिग्रने डर हुन्छ।

तर, चिनियाँ वैज्ञानिकहरूको यो नयाँ विधिले अन्तरिक्षमै सिधै पार्टपुर्जाहरू बनाउन, जोड्न र जडान गर्न अनुमति दिन्छ, जसले गर्दा सयौँ मिटर लामा संरचनाहरू पनि सजिलै निर्माण गर्न सकिनेछ।

सन् २०२२ देखि अमेरिकी प्रतिबन्धको सूचीमा रहेको यस स्यानयाङ इन्स्टिच्युटले यो प्रविधिलाई आगामी पुस्ताको अन्तरिक्ष प्रणालीका लागि आधारभूत प्रविधि मानिएको बताएको छ।

प्रयोगशालामा एउटा सानो एन्टिना संरचना बनाएर यो अवधारणा सफल रहेको प्रदर्शन गरिसकिएको छ। यदि यो प्रविधि पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा आएमा, यसले अन्तरिक्ष अन्वेषण, सञ्चार र सौर्य ऊर्जा सङ्कलनका लागि विशाल संरचनाहरू निर्माण गर्ने विश्वव्यापी होडमा नयाँ आयाम थप्नेछ।