वायु प्रदूषणले आत्महत्याको बढाएको अध्ययनको निष्कर्ष

३१ भदौ, काठमाडौं । सवारी साधन र जीवाश्म इन्धनबाट हुने वायु प्रदूषणले आत्महत्याको जोखिम बढाउने अध्ययनले देखाएको छ। क्विन्स युनिभर्सिटी बेलफास्टका अनुसन्धानकर्ताहरूले २९ वटा अध्ययनको तथ्यांक विश्लेषण गरेका थिए। अनुसन्धानले पीएम २.५ को सर्ट टर्म र लंग टर्म एक्सपोजरले आत्महत्या, आत्महत्याको प्रयास र आत्महत्याको सोचको जोखिम बढाउने देखाएको छ।

पीएम १० को सर्ट टर्म एक्सपोजर र नाइट्रोजन डाइअक्साइडको लंग टर्म एक्सपोजरले पनि जोखिम बढाउँछ। विश्वभर हरेक वर्ष ७ लाख २० हजारभन्दा बढी मानिसको आत्महत्याका कारण मृत्यु हुन्छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले अध्ययनमा भनेका छन्, ‘यी निष्कर्षहरूले आत्महत्या रोकथामका प्रयासहरूमा वातावरणीय प्रभावलाई परिवर्तन गर्न सकिने जोखिम कारकको रूपमा पहिचान गर्न ध्यान आकर्षित गर्छन्।’

वायु प्रदूषकहरूले स्नायु प्रणालीमा क्षति पुर्याउन सक्छन्। यसले मस्तिष्कको कार्यप्रणालीलाई बिगार्न सक्छ र मुडमा असर पार्न सक्छ। अन्य विज्ञहरूले भने यी निष्कर्षहरूलाई होसियारीपूर्वक व्याख्या गर्नुपर्ने बताएका छन्। कार्टिन युनिभर्सिटीका सह-प्राध्यापक अलेक्ज्यान्डर लार्कोम्बले भनेका छन्, ‘यो अवधारणा जैविक रूपमा तर्कसंगत छ, तर यो अध्ययनले प्रदूषणले नै आत्महत्या गराउँछ भनेर अझै पुष्टि गर्न सक्दैन।’

ब्रिस्टल युनिभर्सिटीकी डा. रोजी कर्निसले अध्ययनले अन्य धेरै परिस्थितिहरूलाई ध्यानमा नराखेको बताइन्। उनले भनिन्, ‘उच्च स्तरको वायु प्रदूषणका साथै आत्महत्याको उच्च जोखिमसँग जोडिएका धेरै कारकहरू छन्।’

रोयल कलेज अफ साइक्याट्रिस्टका डा. जोन भान निकर्कले यो अनुसन्धानले नयाँ प्रमाण थपेको बताए। उनले भने, ‘अनुसन्धानले वायु प्रदूषणको सम्पर्क आत्महत्याको व्यवहारसँग जोडिन सक्ने देखाउँछ, तर वायु प्रदूषण आफैंले आत्महत्याको सोच वा प्रयास गराउँछ भन्ने कुरा यसले स्थापना गर्न सक्दैन।’