दसैंको खुसी बोकेर घर फिर्ती (तस्वीरहरू)

३ कात्तिक, कञ्चनपुर । भारतका विभिन्न सहरमा वर्षभरि पसिना बगाएर परिवारको खर्च जुटाउँदै आएका नेपालीहरू दसैं–तिहार मनाउन घर फर्किन थालेका छन् । कोही छोराछोरीको पढाइ खर्च जुटाएर फर्किएका छन्, कोही परिवारसँग चाडपर्व मनाउने खुसी बोकेर ।

परदेशको दु:ख र थकान बिर्सेर घरपरिवारसँग रमाउने चाहनाले उनीहरूलाई सीमासम्म डोर्‍याएको छ ।

कञ्चनपुरको गड्डाचौकी नाका हुँदै पछिल्लो एक महिनामा मात्रै करिब ५० हजार नेपाली स्वदेश फर्किएका छन् । सशस्त्र प्रहरीका अनुसार अहिले दैनिक करिब दुई हजार नेपाली यही नाका हुँदै घर फर्किरहेका छन् । चाडपर्व नजिकिएसँगै सीमामा यात्रुको चहलपहल बढेको छ ।

भारतको तमिलनाडुबाट घर फर्किएका कञ्चनपुरका राम धामीका लागि दसैं परिवारसँग भेटघाट गर्ने अवसर हो । वर्षभरि परदेशमा काम गरेर घर फर्किन पाउँदा उनी खुसी छन् । तर, विदेशमा भोग्नुपरेको दु:खले उनलाई आफ्नै देशमा रोजगारीको अभाव पनि सम्झाइरहेको छ ।

‘विदेशमा गएर काम गर्दा साह्रै दु:ख छ । सरकारले आफ्नै देशमा रोजगारी दिए हुन्थ्यो,’ धामीले भने ।

घर फर्किने क्रममा सीमामा कुनै असहजता भोग्नुनपरेको उनले बताए । परिवारसँग दसैं मनाउन पाउने भएपछि उनी उत्साहित छन् । उनका लागि घर फर्किनु लामो यात्राको अन्त्य मात्र होइन, वर्षभरि टाढा रहेका आफन्तसँग फेरि भेटिने खुसी पनि हो ।

रोजगारीको खोजीमा भारत, चाडपर्वमा घर

सुदूरपश्चिम र कर्णालीका धेरै जिल्लाका नागरिक रोजगारीका लागि भारत जाने गरेका छन् । दार्चुला, बैतडी, बझाङ, अछाम, बाजुरा, सुर्खेत, दैलेख, जाजरकोट, रोल्पा र दाङलगायत जिल्लाका नेपालीको भारत आउजाउ गर्ने प्रमुख नाकामध्ये गड्डाचौकी पनि एक हो ।

उनीहरू भारतको नयाँदिल्ली, गढवाल, सिमला, चण्डीगढदेखि जम्मु–कश्मीरसम्म पुग्छन् । कोही निर्माण क्षेत्रमा काम गर्छन्, कोही होटलमा । विभिन्न क्षेत्रमा मजदुरी गरेर कमाएको पैसाले उनीहरूले घरखर्च चलाउँछन्, छोराछोरी पढाउँछन् र परिवारका आवश्यकता पूरा गर्छन् ।

स्वदेशमै पर्याप्त रोजगारीको अवसर नहुँदा परिवार पाल्न परदेशिनुपर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउँछन् । वर्षभरि परिवारबाट टाढा बसेर काम गर्ने उनीहरूका लागि दसैं–तिहार आफन्तसँग भेट्ने र सुखदु:ख साट्ने अवसर हो ।

बाजुराका सुरेश नेपाली पनि दसैं मनाउन भारतबाट घर फर्किएका छन् । स्वदेश फर्किँदा निकै रमाइलो लागेको उनले बताए ।

परदेशको कमाइ बोकेर घर फर्किने उनीजस्ता धेरै नेपालीका लागि चाडपर्वको खुसीको अर्थ नयाँ लुगा, मीठोमसिनो र टीका–जमरामा मात्र सीमित छैन । परिवारसँगै बसेर केही दिन भए पनि दु:ख बिर्सन पाउनु उनीहरूका लागि ठूलो कुरा हो ।

सीमामा सुरक्षा सतर्कता

चाडपर्वका बेला भारतबाट फर्किने नेपालीले सीमावर्ती क्षेत्रमा लुटपाट, ठगी तथा अन्य आपराधिक घटनाको जोखिम सामना गर्नुपर्ने गुनासा विगतमा आउने गरेका थिए । यसलाई ध्यानमा राख्दै सुरक्षा निकायले यात्रुलाई सतर्क रहन आग्रह गर्दै आएका छन् ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी मदन कोइरालाका अनुसार चाडपर्वमा यात्रुको सहज आवागमन र सुरक्षाका लागि भारतको स्थानीय प्रशासनसँग समन्वय गरिएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरले पनि सहायता कक्षमार्फत यात्रुलाई आवश्यक जानकारी तथा सहयोग उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाएको जनाएको छ ।

भारतबाट घर फर्किने क्रममा गड्डाचौकी नाकामा भेटिएका प्युठानका भुपाल विश्वकर्माले यात्राका क्रममा कुनै लुटपाट नभएको बताए ।

सतर्कता अपनाएर यात्रा गर्दा सहज भएको उनको अनुभव छ । ‘सतर्कता अपनाएर आउँदा केही भएन । घर फर्किन पाउँदा खुसी लागेको छ,’ उनले भने ।

परदेशको कमाइ, घर फर्किने खुसी

भारतमा मजदुरी गरेर परिवारको खर्च जुटाउने नेपालीका लागि घर फर्किने समय वर्षकै प्रतीक्षित क्षणमध्ये एक हो । परिवारको आवश्यकता पूरा गर्न वर्षभरि परदेशमा पसिना बगाउने उनीहरू चाडपर्वमा केही दिन भए पनि आफन्तसँग बिताउन चाहन्छन् ।

गड्डाचौकी हुँदै स्वदेश फर्किने हजारौं नेपालीका अनुहारमा त्यही खुसी देखिन्छ । उनीहरूका झोलामा वर्षभरि कमाएको पैसा र घरपरिवारका लागि ल्याएका सामान छन् । मनमा भने परिवारसँग भेट्ने, दसैं मनाउने र आफन्तसँग सुखदु:ख साट्ने उत्साह छ ।

तर उनीहरूको घरफिर्तीले अर्को प्रश्न पनि उठाउँछ– आफ्नै देशमा पर्याप्त रोजगारीको अवसर भएको भए परिवारको खर्च जुटाउन हजारौं नेपालीले वर्षभरि परदेशमा पसिना बगाउनुपर्ने थियो कि थिएन ?

दसैंको खुसी बोकेर घर फर्किरहेका नेपालीका लागि अहिले परिवारसँगको भेट नै सबैभन्दा ठूलो कुरा हो । तर उनीहरूको चाहना चाडपर्वमा घर फर्किन पाउनुमा मात्र सीमित छैन । आफ्नै देशमा रोजगारी गरेर परिवारसँगै जीवन बिताउन पाउने दिनको प्रतीक्षा पनि उनीहरूमा छ ।