बक्स अफिसको ६ महिना : केही फिल्म मात्रै फाइदामा, अधिकांश निर्माता निराश

काठमाडौं । २०८३ वैशाखदेखि असोजसम्मको ६ महिनालाई फर्केर हेर्दा नेपाली चलचित्रको बक्स अफिसमा आशा र निराशाको मिश्रित दृश्य देखिन्छ । केही फिल्मले करोडौं रुपैयाँको व्यापार गर्दै निर्मातालाई राहत दिएका छन् भने अधिकांश फिल्मले लगानीअनुसारको प्रतिफल दिन सकेनन् । कतिपय फिल्मको व्यापार त लाखमा सीमित हुँदा केही फिल्मको कमाइ लाखभन्दा पनि कममा खुम्चिएको छ ।

चलचित्र विकास बोर्डको बक्स अफिस तथ्यांकले नेपाली चलचित्र उद्योगमा लगानी र व्यापारबीचको असन्तुलनलाई फेरि एकपटक उजागर गरेको छ । एकातिर ‘लालीबजार’, ‘गौँथली’ र ‘पेन्सन पट्टा’ जस्ता फिल्मले बक्स अफिसमा उल्लेखनीय व्यापार गरेका छन् भने अर्कोतिर ठूला अपेक्षासहित प्रदर्शनमा आएका धेरै फिल्मले दर्शकको साथ पाउन सकेनन् ।

यस अवधिमा फिल्म प्रदर्शनको संख्या बढे पनि त्यसअनुसार व्यावसायिक सफलता हात लाग्न सकेन । एउटै साता दुई वा सोभन्दा बढी फिल्म प्रदर्शनमा आउने क्रम चलिरहँदा दर्शकको सीमित संख्या, फिल्मबीचको प्रतिस्पर्धा र लगानीको आकारले निर्माताको व्यावसायिक जोखिमलाई थप बढाएको देखिन्छ ।

वैशाख २५ गते प्रदर्शनमा आएको ‘लालीबजार’ यो अवधिको पहिलो सफल फिल्ममध्ये एक बन्यो । चलचित्र विकास बोर्डको तथ्यांकअनुसार यसले ९ करोड ३२ लाख ९ हजार ९२५ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । अन्य फिल्मले अपेक्षित दर्शक नपाइरहेका बेला ‘लालीबजार’ले उल्लेखनीय व्यापार गर्दै निर्मातालाई राहत दिएको छ ।

फिल्मको कुल ग्रस व्यापारलाई मात्रै आधार मानेर वास्तविक नाफा निर्धारण गर्न भने सकिँदैन । निर्माण लागत, प्रचारप्रसार खर्च, हलसँगको आम्दानी बाँडफाँट र अन्य स्रोतबाट प्राप्त रकमसमेत जोडेर मात्रै लगानीको वास्तविक प्रतिफल यकिन गर्न सकिन्छ । यद्यपि, उपलब्ध विवरणका आधारमा ‘लालीबजार’ यो अवधिको बलियो व्यावसायिक प्रदर्शन गर्ने फिल्म बनेको देखिन्छ ।

यसैगरी माओत्से गुरुङको निर्देशनमा बनेको ‘पेन्सन पट्टा’ले पनि बक्स अफिसमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको छ । भदौ २६ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको यस चलचित्रले १० करोड २३ लाख ५६ हजार १३८ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको बोर्डको तथ्यांक छ । प्रदर्शनरत अवस्थामै यसले १० करोडको आँकडा पार गरेको हो ।

‘पेन्सन पट्टा’को व्यापारले नेपाली चलचित्रमा दर्शकको रुचि र सकारात्मक प्रतिक्रियाले लामो समयसम्म प्रदर्शनलाई प्रभाव पार्न सक्ने देखाएको छ । यद्यपि, यसको अन्तिम व्यावसायिक नतिजा मूल्यांकन गर्न प्रदर्शन पूरा हुँदाको कमाइ र कुल लागतलाई पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ ।

त्यस्तै, साउन १ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको ‘गौँथली’ ले २६ करोड ३ लाख १४ हजार ९० रुपैयाँ कमाएको विवरण प्रस्तुत गरिएको छ । चलचित्रले प्रदर्शनको सय दिनसमेत पूरा गरिसकेको र अझै हलमा प्रदर्शनरत रहेको जनाइएको छ ।

करोड क्लबमा पुगेका सबै फिल्म सफल भएनन्

नेपाली चलचित्र बजारमा एक करोड रुपैयाँ ग्रस व्यापारलाई प्रायः व्यावसायिक सफलतातर्फको एउटा महत्त्वपूर्ण खुड्किलोका रूपमा हेरिन्छ । तर, एक करोड वा त्योभन्दा बढी व्यापार गर्दैमा चलचित्रले लगानी सुरक्षित गरिसकेको हुन्छ भन्ने हुँदैन ।

हलबाट प्राप्त हुने कुल ग्रस रकमको सबै हिस्सा निर्माताको हातमा पुग्दैन । कर, हलको हिस्सा, वितरण खर्च, प्रचारप्रसार तथा निर्माण लागतले चलचित्रको वास्तविक नाफा निर्धारण गर्छन् । त्यसैले बक्स अफिसमा करोड क्लबमा प्रवेश गरेका चलचित्रसमेत लगानीको हिसाबले घाटामा रहन सक्छन् ।

यस अवधिमा प्रदर्शनमा आएका केही फिल्मले करोडौं रुपैयाँको व्यापार गरे पनि लगानी सुरक्षित गर्न नसकेको निर्माण पक्षसँग सम्बन्धित विवरण र व्यावसायिक अवस्थाले देखाउँछ ।

वैशाख १ गते प्रदर्शनमा आएको तुलसी घिमिरे निर्देशित ‘पहाड’ ले ६३ लाख ९३ हजार १६२ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । त्यस्तै, वैशाख ११ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको ‘परालको आगो’ले ४ करोड २८ लाख रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको विवरण छ । यसको वास्तविक व्यावसायिक प्रतिफल भने निर्माण लागत र अन्य अधिकार बिक्रीबाट प्राप्त आम्दानीमा निर्भर हुनेछ ।

जेठ ८ गते प्रदर्शनमा आएका ‘मितज्यू’ र ‘काजी’को व्यापार पनि अपेक्षाअनुसार उत्साहजनक देखिएन । ‘मितज्यू’ले १ करोड ३२ लाख रुपैयाँ ग्रस कमाउँदा ‘काजी’को व्यापार ४४ लाख ४६ हजार ६० रुपैयाँमा सीमित रह्यो । स्टार कलाकारको उपस्थिति र प्रचारका बाबजुद यी चलचित्रले लगानी सुरक्षित गर्न नसकेको बताइएको छ ।

जेठ १५ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको ‘रोल नं. १’ले भने १ करोड ७८ लाख २३ हजार ९०८ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । फिल्मले प्रदर्शनको ५१औँ दिनसमेत पूरा गरेको थियो । दर्शकलाई थप आकर्षित गर्न निर्माण पक्षले असारको पहिलो सातादेखि टिकटमा ५० प्रतिशत छुटको व्यवस्था गरेको थियो ।

एउटै दिन तीन चलचित्र, सफल भयो ‘लालीबजार’ मात्रै

वैशाख २५ गते ‘लालीबजार’, ‘मालती मंगले’ र ‘गुरुआमा’ एकसाथ प्रदर्शनमा आएका थिए । तीन चलचित्र एकै दिन हलमा आउँदा दर्शकको ध्यान र शो बाँडिने सम्भावना थियो । तर, उपलब्ध बक्स अफिस तथ्यांकमा यी चलचित्रबीचको व्यापारिक अन्तर स्पष्ट देखिन्छ ।

‘लालीबजार’ ले ९ करोड ३२ लाख ९ हजार ९२५ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गर्दा ‘मालती मंगले’ को कमाइ ५१ लाख ६३ हजार ६९३ रुपैयाँमा सीमित भयो । त्यस्तै, ‘गुरुआमा’ ले २९ लाख ४२ हजार रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ ।

एउटै दिन प्रदर्शनमा आएका फिल्ममध्ये ‘लालीबजार’ ले दर्शकको उल्लेखनीय साथ पाउँदा अन्य दुईफिल्मले त्यसअनुसारको व्यापार गर्न सकेनन् । यसले एउटै मितिमा धेरै फिल्म प्रदर्शन हुँदा प्रचार, विषयवस्तु, दर्शकको प्रतिक्रिया र हलमा उपलब्ध शोको व्यवस्थापनले व्यावसायिक परिणाममा पार्न सक्ने प्रभावलाई देखाउँछ ।

जेठ र असार नेपाली फिल्मका लागि अपेक्षाकृत कमजोर महिना बनेको देखिन्छ । यस अवधिमा प्रदर्शनमा आएका धेरै फिल्मले न्यून व्यापार गरेका छन् ।

जेठ १ गते प्रदर्शनमा आएका ‘एक मुठ्ठी बादल’ र ‘लाइफ ड्यामेज’मध्ये ‘एक मुठ्ठी बादल’ ले ५ लाख २१ हजार रुपैयाँ ग्रस व्यापार गर्दा ‘लाइफ ड्यामेज’ले ३४ लाख ६६ हजार २९० रुपैयाँ कमाएको छ ।

जेठ १५ गते प्रदर्शनमा आएको ‘कुम्भ’ को व्यापार पनि निकै कमजोर रह्यो । यसले जम्मा ४ लाख २५ हजार ८८५ रुपैयाँ ग्रस कमाएको विवरण छ ।

असार ५ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको जितु नेपालको निर्माण तथा अभिनय रहेको ‘आई एम जितबहादुर’ले ३१ लाख ७ हजार ६९२ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । दर्शकमाझ परिचित कलाकारको उपस्थिति भए पनि फिल्मले उल्लेखनीय व्यापार गर्न सकेन ।

असार १२ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको ‘जाँड’ ले १ लाख २६ हजार रुपैयाँ मात्रै कमाएको छ । त्यस्तै, असार २६ गते प्रदर्शनमा आएको ‘भागदौड’को ग्रस व्यापार ९२ हजार ९९५ रुपैयाँमा सीमित रहेको विवरण छ।

‘गौँथली’ ले हालसम्म २६ करोड २७ लाख ४९ हजार ७३६ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । यो फिल्म नेपाली चलचित्र उद्योगमा हालसम्म सबैभन्दा धेरै कमाउने सूचीमा दोस्रो स्थानमा छ ।

भदौ महिनामा प्रदर्शनमा आएका फिल्ममध्ये केहीले करोडको आँकडा पार गरे पनि धेरै फिल्मले अपेक्षित व्यापार गर्न सकेनन् ।

भदौ ५ गते प्रदर्शनमा आएको अभिनेत्री प्रियंका कार्कीले निर्माण गरेको ‘मास्टर्नी’ ले ४० लाख १५ हजार रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । प्रदर्शनअघि नै ‘ब्लकबस्टर’ घोषणा गरिएको यस फिल्मले बक्स अफिसमा भने अपेक्षाअनुसारको परिणाम दिन सकेन । प्रचारका क्रममा गरिने दाबी र वास्तविक व्यापारबीचको अन्तर यसले देखाएको छ ।

भदौ १२ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको अभिनेत्री नीता ढुंगानाद्वारा निर्देशित तथा अभिनीत ‘पार्वती’ ले २ करोड २९ लाख ८८ हजार ९२३ रुपैयाँ ग्रस कमाएको छ ।

त्यस्तै, अविनाश विक्रम शाह निर्देशित ‘तिनीहरू : एलिफेन्ट्स इन द फग’ ले १ करोड ३१ लाख ६० हजार ५४५ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म महोत्सवमा चर्चा कमाएको यस चलचित्रलाई नेपालबाट ९९औँ एकेडेमी अवार्डको अन्तर्राष्ट्रिय फिचर चलचित्र विधामा सिफारिस गरिएको विवरण छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चा पाउनु र स्वदेशी बजारमा व्यावसायिक सफलता हासिल गर्नु फरक विषय हुन् । तर, ‘तिनीहरू : एलिफेन्ट्स इन द फग’ले एक करोडभन्दा बढीको व्यापार गर्नु यसको बक्स अफिस प्रदर्शनका दृष्टिले उल्लेखनीय उपलब्धि हो ।

भदौ २६ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएका फिल्ममध्ये ‘पेन्सन पट्टा’ ले १० करोड ३३ लाख ७४ हजार ८७८ व्यापार गरेको छ । सोही दिन प्रदर्शनमा आएको पारस बम ठकुरी अभिनीत ‘कुल ब्वाय’ र दिव्या रायमाझी अभिनीत ‘बेहुली’को ग्रस व्यापार २ करोड ९२ लाख १३ हजार ८२४ रुपैयाँ रहेको विवरण छ ।

असोज महिनामा प्रदर्शनमा आएका फिल्मको व्यापार पनि मिश्रित रह्यो । असोज २ गते प्रदर्शनमा आएको ‘झिंगेदाउ २’ ले १ करोड ४६ लाख १२ हजार ९१६ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । २०७९ सालमा व्यावसायिक सफलता हासिल गरेको ‘झिंगेदाउ’ को सिक्वेलका रूपमा आएको यस फिल्मले करोडको आँकडा पार गरेको छ ।

असोज ९ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको ‘बा : एक योद्धा’ ले ३ करोड ५६ लाख ८ हजार १८१ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । सोही दिन प्रदर्शनमा आएको ‘आचार्य’ ले १ करोड ६२ लाख २७ हजार ९४६ रुपैयाँ कमाएको विवरण छ । असोज ९ गते नै प्रदर्शनमा आएको अर्को फिल्म ‘जदौ’ ले १३ लाख ९८ हजार ७ सय १५ रूपैयाँ कलेक्सन गर्‍यो ।

असोज १६ गते प्रदर्शनमा आएका ‘चमेलीको पोइ’ र ‘चंगुल’ को व्यापार भने कमजोर रह्यो । ‘चमेलीको पोइ’ ले ५ लाख ५० हजार २१० रुपैयाँ र ‘चंगुल’ ले १ लाख ३८ हजार ३८० रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेका छन् ।

असोज २३ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको न्यान्सी खड्का र सुशील सिटौला अभिनीत ‘अक्षरा’ ले १० लाख २९ हजार २०६ रुपैयाँ ग्रस कमाएको छ ।

असोज ३० गते प्रदर्शनमा आएका ‘आ बाट आमा २’ले ६ करोड ८१ लाख ७ हजार ४१३ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ । त्यस्तै, ‘१२ गाउँ २’ को ग्रस कमाइ २ करोड ३१ लाख ४० हजार ६७१ रुपैयाँ रहेको छ ।

असोज ३१ गते प्रदर्शनमा आएको ‘छ माया छपक्कै २’ ले ३ करोड ८२ लाख २५ हजार ९४५ रुपैयाँ ग्रस व्यापार गरेको छ ।

कात्तिक ६ गतेदेखि प्रदर्शनमा आएको ‘कबड्डी ५’ ले कात्तिक २२ गतेसम्म १२ करोड ३९ लाख ९२ हजार २४५ रुपैयाँ ग्रस कमाइ गरेको छ ।

वैशाखदेखि असोजसम्मको बक्स अफिस विवरणले नेपाली चलचित्र उद्योगका लागि केही प्रश्न खडा गरेको छ । फिल्म निर्माणको लागत बढ्दै जानु, एकै समयमा धेरै फिल्म प्रदर्शन हुनु र दर्शकको रुचि पहिचान गर्न नसक्नु निर्माताका लागि चुनौती बनेका छन् ।

२०८३ सालको पहिलो ६ महिनाको बक्स अफिसले नेपाली चलचित्र उद्योगमा व्यावसायिक सफलताको कुनै निश्चित सूत्र नरहेको देखाएको छ । केही फिल्मले उल्लेखनीय व्यापार गर्दै उद्योगमा आशा जगाएका छन् भने धेरै फिल्मको कमजोर प्रदर्शनले लगानीको जोखिमलाई पुनः उजागर गरेको छ ।