प्राचीन समयका महिलाहरू यौनबारे के सोच्थे ?

प्राचीन समयका पुरुष लेखकले महिलाहरूलाई विभिन्न जनावरसँग तुलना गर्दै उनीहरूको आलोचना गर्ने गर्थे । तर, डेजी डनको नयाँ पुस्तक ‘द मिसिङ थ्रेड’ले इतिहासलाई महिलाहरूको दृष्टिकोणबाट हेर्ने प्रयास गरेको छ । यसले प्राचीन समयका महिलाहरू आफ्नो यौनिकता र जीवनबारे वास्तवमा के सोच्थे भन्ने कुरा उजागर गर्छ ।

पुरुषवादी सोच र पूर्वाग्रहको इतिहास

सातौँ शताब्दीका ग्रीक कवि सेमोनाइड्सले महिलाहरूलाई सुँगुर, फ्याउरो, कुकुर र गधा जस्ता १० प्रकारका जनावरसँग तुलना गरेका थिए । जसमध्ये ‘गधा’ जस्ता महिलालाई उनीहरूले यौनका भोका र चरित्रहीनका रूपमा चित्रण गर्थे ।

ती लेखकका अनुसार केही महिलाहरू फोहोर मन पराउने सुँगुर जस्ता थिए भने केही आज्ञाकारी मौरी जस्ता । तर इतिहासलाई गहिरिएर हेर्दा यो केवल पुरुषहरूको कल्पना वा उनीहरूको डर मात्र थियो कि भन्ने प्रश्न उठ्छ ।

ग्रीस र रोमको इतिहासले महिलाहरूको जीवन निकै खुम्चिएको देखाउँछ । ग्रीसमा महिलाहरू सार्वजनिक ठाउँमा जाँदा बुर्का लगाएजस्तै गरी कपडाले मुख र शरीर छोप्नुपर्थ्यो । रोममा त महिलाहरूका हरेक गतिविधि, हिँडडुल र सम्पत्तिको निगरानी गर्न उनीहरूका बुबा वा श्रीमान् ‘अभिभावक’का रूपमा रहन्थे ।

पुरुष लेखकहरूले कि त महिलालाई एकदमै ‘सती-सावित्री’ र देवीको रूपमा प्रस्तुत गरे, कि त उनीहरूलाई यौनको भोको देखाएर समाजमा बदनाम गर्ने प्रयास गरे । तर यी दुवै अतिवादका बीचमा महिलाहरूका वास्तविक भावनाहरू भने कतै दबिएका थिए ।

महिला कवयित्रीहरूको आवाज : साप्पोको प्रेम

प्राचीन ग्रीसकी प्रसिद्ध कवयित्री साप्पोले सातौँ शताब्दीमा लेसबोस टापुमा बसेर आफ्ना कविताहरू लेखिन् । उनका कवितामा प्रेम, शारीरिक आकर्षण र चाहनाका बारेमा निकै खुलेर कुरा गरिएको छ ।

उनले एउटी महिलाले पुरुषसँग कुरा गरिरहेको देख्दा आफूलाई हुने ईर्ष्या र शारीरिक अनुभवहरूलाई निकै जीवन्त रूपमा वर्णन गरेकी छिन् । उनले लेखेका ‘ढुकढुकी बढ्ने’, ‘बोली लरबरिने’, ‘आँखा तिर्मिराउने’ र ‘काँप्ने’ जस्ता अनुभवहरू आजको समयमा पनि उत्तिकै सान्दर्भिक लाग्छन् ।

साप्पोका कविताहरूले यो प्रमाणित गर्छन् कि प्राचीन समयका महिलाहरू पनि प्रेम र यौनका मामिलामा उत्तिकै संवेदनशील, भावुक र जानकार थिए । त्यस्तै इटालीको एट्रस्कन सभ्यतामा महिलाहरूलाई यौनका प्रतीक र कलाकृतिहरूसँगै गाँसिएको भेटिएको छ । यसले उनीहरू यौनका कुरासँग डराउँदैनथे वा त्यसलाई जीवनको एउटा स्वाभाविक प्रक्रिया मान्थे भन्ने सङ्केत गर्छ ।

यौन पेसा, स्वतन्त्रता र पहिचान

प्राचीन समयमा यौनकर्मीहरूको जीवन निकै कष्टकर हुन्थ्यो । पोम्पेई जस्ता शहरका पुराना कोठाहरूमा भेटिएका भित्ते लेखनबाट पुरुष ग्राहकहरू उनीहरूलाई केवल भोगविलासको साधन मान्थे भन्ने थाहा हुन्छ ।

तर केही उच्च स्तरका यौनकर्मीहरूले भने आफ्नो कामबाट कमाएको पैसालाई समाज सेवामा पनि लगाएका थिए । उदाहरणका लागि, तेस्रो शताब्दीकी कवयित्री नोसिसले एक यौनकर्मीले मन्दिरमा एफ्रोडाइट (प्रेमकी देवी) को मूर्ति स्थापना गर्न पैसा दिएको प्रसङ्ग उल्लेख गरेकी छिन् ।

किनकि उनीहरूका लागि यो केवल यौन मात्र थिएन, बरु इतिहासमा आफ्नो नाम सुरक्षित राख्ने एउटा दुर्लभ अवसर पनि थियो । जुन समाजमा साधारण महिलाहरूको नाम र पहिचान मेटिन्थ्यो, त्यहाँ यी महिलाहरूले आफ्नै चिनारी बनाउन सफल भएका थिए ।

युद्ध, विवाह र सामाजिक पीडा

नाटककार एरिस्टोफेन्सको प्रसिद्ध नाटक ‘लाइसिस्ट्रेटा’मा एउटा रोचक प्रसङ्ग छ । एथेन्स र स्पार्टा बीचको युद्ध रोक्नका लागि महिलाहरूले ‘यौन हड्ताल’को घोषणा गर्छन् । यो नाटक हास्यप्रधान भए तापनि यसले गम्भीर सामाजिक यथार्थ बोकेको छ ।

मुख्य पात्र लाइसिस्ट्रेटाले युद्धले महिलाहरूलाई कसरी पीडा दिन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट पारेकी छिन् । पुरुषहरू युद्धबाट फर्केर बुढेसकालमा पनि जवान केटीसँग विवाह गर्न सक्थे, तर महिलाहरूका लागि भने समय बितिसकेपछि विवाह गर्ने र सन्तान जन्माउने अवसर सदाका लागि समाप्त हुन्थ्यो ।

विवाहको पहिलो रातको अनुभवबारे पनि प्राचीन साहित्यमा चर्चा गरिएको छ । नाटककार सोफोक्लेसका पात्रहरूले एउटी कन्या केटीबाट पत्नी बन्दाको अन्योल र डरलाई व्यक्त गरेका छन् । दार्शनिक थेयानोले आफ्नी साथीलाई सल्लाह दिँदै लेखेकी छिन्, ‘एउटी महिलाले ओछ्यानमा जाँदा आफ्नो लज्जा कपडासँगै उतार्नुपर्छ र उठेपछि फेरि कपडासँगै लज्जा पनि लगाउनुपर्छ ।’

इतिहासका धेरैजसो स्रोतहरू पुरुषले नै लेखेका हुनाले महिलाहरूको आवाज सधैँ छायामा पर्यो । तर डेजी डन जस्ता अनुसन्धानकर्ताहरूले उजागर गरेका तथ्यहरूले प्राचीन महिलाहरू पुरुषका खेलौना वा निर्जीव पात्र जस्तो मात्र थिएनन् भन्ने देखाउँछन् । उनीहरूमा पनि उत्तिकै प्रेम, चाहना, बौद्धिकता र जोस थियो भन्ने देखाउँछन् ।

बीबीसीबाट