आर्कटिकका हिमपोखरी बादल बनाउन र जलवायु परिवर्तनमा भूमिका खेल्दै

आर्कटिक क्षेत्रको हिउँ पग्लिएर बनेका साना पोखरीबाट निस्कने सूक्ष्म कणले बादल निर्माण र जलवायु परिवर्तनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ ।

कोलोराडो स्टेट युनिभर्सिटीका शोधकर्ताहरूले ‘जियोफिजिकल रिसर्च लेटर्स’ मा प्रकाशित गरेको प्रतिवेदन अनुसार समुद्री बरफको माथिल्लो तहमा रहेका यी ‘मेल्ट पोन्ड’ बाट निस्कने जैविक कणले बादल बन्ने आधार तयार पार्छन् ।

आर्कटिक क्षेत्र विश्वका अन्य भागको तुलनामा चार गुणा छिटो तातिरहेको अवस्थामा यो खोजले त्यहाँको मौसम प्रणाली बुझ्न नयाँ ढोका खोलेको छ ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यी साना कणहरू ब्याक्टेरियाजस्ता जैविक स्रोतबाट आउँछन् । जब यी कणहरू वायुमण्डलमा पुग्छन्, यिनले जलवाष्पलाई जम्न मद्दत गरी बादल निर्माण गर्ने टेम्प्लेटको रूपमा काम गर्छन् ।

यी पोखरी पग्लिएको हिउँ र समुद्री पानीको मिश्रणबाट बन्छन्, जसमा साना जीव र माटोका कण पनि हुन्छन् । अनुसन्धानले समुद्री पानीको तुलनामा यस्ता पोखरीहरूमा बादल बनाउने कणहरूको मात्रा बढी हुने देखाएको छ ।

बादलले सूर्यबाट आउने किरण र पृथ्वीबाट बाहिरिने तापलाई सन्तुलनमा राख्न भूमिका खेल्छ । यदि यी पोखरीको संरचनामा सानो पनि परिवर्तन आयो भने यसले पूरै आर्कटिकको मौसम र तापक्रममा ठूलो असर पार्न सक्छ ।

यो अध्ययन ‘मोज्याक एक्स्पिडिसन’ अन्तर्गत संकलन गरिएका नमुनामा आधारित छ, जुन आर्कटिक जलवायु परिवर्तन बुझ्नका लागि गरिएको १५ करोड डलरको अन्तर्राष्ट्रिय अभियान हो ।

अध्ययनकी मुख्य लेखिका क्यामिल माभिसका अनुसार हालका मौसम मोडेलले ध्रुवीय क्षेत्रका बादललाई सही रूपमा चित्रण गर्न सकेका छैनन् ।

यो नयाँ जानकारीले भविष्यमा मौसमको पूर्वानुमान र जलवायु परिवर्तनको असर आकलन गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

आर्कटिकमा हिउँ पग्लिने क्रम बढ्दै जाँदा यस्ता पोखरी थपिने र त्यसले जलवायु प्रणालीमा पार्ने प्रभाव अझै गहिरो हुँदै जाने वैज्ञानिकहरूले चेतावनी दिएका छन् ।