किन छैन स्पटिफाईमा एआई म्युजिक बन्द गर्ने विकल्प ?

सन् २०२५ को मध्यतिर जर्मनीको लाइपजिङमा बस्ने सफ्टवेयर डेभलपर सेड्रिक सिक्स्टस एउटा कुरादेखि वाक्क दिक्क भए । उनले स्पोटिफाई (गीत सुन्ने प्लेटफर्म) मा बारम्बार एआई गीत सुन्नु परिरहेको थियो । एआई म्युजिकलाई रोक्न प्लेटफर्ममा कतै केही विकल्प छ कि भनेर उनले हेरिहेरे । तर, पाएनन् । प्लेटफर्ममा त्यो विकल्प छँदा पनि थिएन ।

त्यसपछि उनैले त्यस्ता एआई म्युजिक चिन्न र ब्लक गर्ने एउटा नयाँ टुल्स तयार गरे- स्पटिफाई एआई ब्लकर । अहिले यो टुल्सलाई सयौँ मान्छेहरूले डाउनलोड गरिसकेका छन् ।

यो टुल्सले ४ हजार ७०० भन्दा बढी शंकास्पद ‘एआई आर्टिस्ट’हरूको सूचीलाई फिल्टर गर्छ । धेरै संख्यामा गीतहरू रिलिज गर्ने, एआई शैलीको कभर आर्ट भएका र बाह्य डिटेक्सन टुलले शंकास्पद देखाएका आर्टिस्टहरू यो सूचीमा पर्छन्।

विश्वको सबैभन्दा लोकप्रियमध्येको एक म्युजिक स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म स्पटिफाईका लागि भने यस्तो कदम अस्तित्वको लडाइँ समान हुने बताइन्छ ।

किनकि अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयका रोबर्ट प्रेका अनुसार स्पटिफाईले संगीत कसरी बनाइयो भन्ने कुरामा कुनै निर्णय सुनाउन चाहँदैन । यही पारदर्शिता नहुँदा प्रयोगकर्ता र वास्तविक कलाकारहरूको विश्वास गुम्ने जोखिम बढेको उनको भनाइ छ ।

यद्यपि अप्रिलमा कम्पनीले एउटा परीक्षण फिचर सुरु गरेको थियो । त्यसले गीतको ‘क्रेडिट’मा कलाकारले कसरी एआई प्रयोग गरे भनेर देखाउने विकल्प दिन्थ्यो । तर, यो कुरा कलाकारको इच्छामा छाडिदिएको थियो । यसो हुँदा सबै गीतमा एआईबारे देखिँदैनथ्यो । यसबारे टिप्पणी गर्दै स्पोटिफाईले एउटा व्यापक प्रणाली बनाउन सम्पूर्ण संगीत उद्योगको सहकार्य आवश्यक रहेको बताएको थियो ।

अहिले सुनो, उडियो जस्ता प्लेफर्महरूले केही सेकेन्डमै गीतहरू बनाउन सक्छ । संगीत स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म डिजर र बजार अुनसन्धान गर्ने संस्था इप्सोसले संयुक्त रूपमा गरेको हालैको एक सर्वेक्षण अनुसार ९७ प्रतिशत श्रोताले एआई र वास्तविक कलाकारले बनाएको संगीतबीचको फरक छुट्याउन सकेनन् । दैनिक रूपमा हजारौँ यस्ता गीतहरू स्ट्रिमिङ प्लेटफर्ममा अपलोड भइरहनु, श्रोताहरूले निकै संगीत सुन्न यी कारण हुन् । यसले गर्दा वास्तविक कलाकारहरूको कमाइमा पनि प्रत्यक्ष असर पुग्ने गर्छ ।

अन्य कम्पनीको फरक बाटो

स्पटिफाईको तुलनामा अन्य प्रतिस्पर्धी कम्पनीले भने एआई म्युजिकलाई लिएर केही कडा कदम चालेका छन् । जस्तो, डिजरले एआई म्युजिक चिन्न आफ्नै प्रविधि प्रयोग गर्छ । त्यसपछि उसले त्यस्ता म्युजिकलाई थप श्रोता समक्ष देखाउँदैन । एप्पल म्युजिकले ‘ट्रान्सपरेन्सी ट्याग’ ल्याउने भएको छ । यस ट्यागले गीतमा एआई प्रयोग गरेको, गरेको भए कति गरेको भन्ने कुरा खुलाउनु पर्ने बताइएको छ ।

के एआई संगीतलाई लेबल गर्नु सम्भव छ ?

‍विज्ञहरूका अनुसार अब एआई म्युजिकलाई ठ्याक्कै एउटै वर्गमा राख्न गाह्रो छ । अर्थात् लेबल लगाउनु गाह्रो छ । किनकि केही कलाकारले गीत लेख्न मात्र एआई प्रयोग गर्छन् भने केहीले पूर्ण गीत नै एआईबाट बनाउँछन् । त्यसपछि गीत बनाउन एआईको अन्य सहायता लिने कुरा फेरि छँदै छ । त्यसपछि यदि कुनै वास्तविक कलाकारको संगीतलाई गल्तीले ‘एआई’ लेबल लाग्यो भने थप समस्या निम्तिन सक्ने सम्भावना पनि उत्तिकै छ ।

यद्यपि सन् २०२६ देखि लागू हुने युरोपेली युनियनको ‘एआई एक्ट’ले केही नियमहरू परिवर्तन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।