आमाले बच्चालाई कठिनाइबाट बचाउने मात्र होइन, लड्न सिकाउने हो

आमा बन्नुले एकै समयमा सबैभन्दा बलियो र सबैभन्दा कमजोर दुवै महसुस गराउनेछ भनेर मैले कहिल्यै कल्पना गरेको थिइनँ । हाम्रा छोरीहरू आएपछि, मेरो जीवनको केन्द्रबिन्दु बदलियो ।

हरेक निर्णय, हरेक काम, हरेक दिनचर्या, हरेक जोखिम एउटै प्रश्नको वरिपरि घुम्थ्यो: म उनीहरूका लागि कस्तो संसार सिर्जना गर्नेछु ? म चाहन्थेँ कि मेरा छोरीहरू जस्तो छन्, त्यसमै उनीहरू सुन्दर छन् भन्ने बुझेर हुर्किउन ।

उनीहरू बुद्धिमान, आत्मनिर्भर, अनुशासित, संवेदनशील र बोल्न नडराउने थिए ।

म प्रसिद्धि वा ह्वाइट हाउसमा बसेर उनीहरूलाई विशेष बनाउन र उनीहरूलाई जिम्मेवारी विमुख बनाउन चाहन्नथें । यो कुरामा बाराक र म सतर्क थियौं । हाम्रा छोरीहरूले आफ्नो ओछ्यान आफैं मिलाउँथे । सरसफाइ आफैं गर्थे ।

संसार तिमीहरूको इच्छा अनुसार भल्दैन भन्ने कुरा मैले उनीहरूलाई सिकाएँ । म उनीहरूलाई राजकुमारी जसरी होइन, जिम्मेवार मानिसको रूपमा हुर्काउन चाहन्थें ।

आमा हुनुको सबैभन्दा कठिन भाग भनेको तपाईंको जागिर अस्थायी हो भनेर बुझ्नु हो ।

तपाईंले आफ्ना बच्चाहरूको सुरक्षा गर्नुहुन्छ, तिनीहरूलाई मार्गदर्शन गर्नुहुन्छ, तिनीहरूका गल्ती सुधार्नु हुन्छ, तिनीहरूको हेरचाह गर्नुहुन्छ, र त्यसपछि बिस्तारै तपाईंले छोड्नुपर्छ । अभिभावक हुनु भनेको बच्चाहरूलाई आफैं सक्षम र स्वतन्त्र हुनका लागि तयार गर्नु हो । यो पीडादायी छ, किनभने एक निश्चित बिन्दु पछि, बच्चाहरू अब पूर्णरूपमा तपाईंका रहँदैनन्। तिनीहरू आफ्नै पहिचान भएका व्यक्ति बन्छन् ।

मेरा छोरीहरू जन्मनुअघि, मैले गर्भपतनको पीडा भोगेकी थिएँ । मलाई दु:ख र लज्जा महसुस भएको थियो । म असफल भएँ जस्तो लागेको थियो । पछि, मैले महसुस गरें– कति महिलाहरूले आफूभित्र अथाह पीडा बोकेका छन्, जबकि बाहिरी रूपमा सबै ठीक छ भनेर नाटक गर्छन् । महिलाहरूले यो सबै चुपचाप सहनुपर्ने अपेक्षा गरिन्छ र तैपनि संयमित र सन्तुलित देखिनेछन् । र त्यसपछि निरन्तर गल्ती गरेको अनुभूति भइरहन्छ ।

एउटी आमाले सधैं असम्भव मापदण्डहरूद्वारा आफूलाई न्याय गर्छिन् । के म पर्याप्त समय समर्पित गर्दैछु ? के म धेरै कडा छु ? वा धेरै उदार ? त्यहाँ सधैं कोही हुन्छ जसले आमाको भूमिका तपाईं भन्दा राम्रोसँग गरिरहेको देखिन्छ ।

अर्कोतर्फ, मैले कहिल्यै विश्वास गरिन कि आमा बन्नु भनेको आफ्नो व्यक्तित्व मेटाउनु हो । म चाहन्थें मेरा छोरीहरूले मलाई पूर्ण मानवको रूपमा देखून् ।

आमा बन्नुले मलाई राम्रो व्यावसायिक बनायो, र व्यावसायिक जीवनले मलाई राम्रो आमा बनायो । आज छोरीहरू हुर्काउन सजिलो छैन । उनीहरू पहिलेभन्दा धेरै कोलाहल, दबाब र घुसपैठले भरिएको संसारमा हुर्किरहेका छन् । सामाजिक सञ्जाल, निरन्तर मूल्यांकन, सौन्दर्य मापदण्ड, डर र हरेक दिशाबाट केटीहरूमाथि दबाब छ ।

आमाको रूपमा, तपाईं आफ्ना बच्चाहरूलाई यी सबैबाट पूर्णरूपमा जोगाउन सक्नुहुन्न । तर तपाईं तिनीहरूलाई बलियो जग प्रदान गर्न सक्नुहुन्छ, तिनीहरूलाई आलोचनात्मक सोच, मर्यादा र संघर्षलाई पार गर्ने शक्ति सिकाउँदै।

डर अभिभावकत्वको जग हुन सक्दैन भन्ने कुरा मैले सिकेँ । हामी बच्चाहरूलाई सुरक्षित आश्रयमा सीमित गर्न सक्दैनौं र तिनीहरूको बाटोबाट हरेक अवरोध हटाउन सक्दैनौं । बच्चाहरूले निराशा अनुभव गर्नुपर्छ । तिनीहरूले जवाफदेहिता सिक्नु आवश्यक छ । कहिलेकाहीं असफल हुनुपर्छ ताकि तिनीहरू फेरि उठ्न सिक्न सकुन् । कठिनाइहरू बेवास्ता गरेर शक्ति आउँदैन । तिनीहरूलाई सामना गरेर र पार गरेर शक्ति आउँछ ।

मैले मातृत्वको बारेमा धेरैजसो कुरा मेरी आमा मारियन रोबिन्सनबाट सिकेको हुँ । उहाँले परिवारमा स्थिरता ल्याउनुभयो । उहाँ शान्त हुनुहुन्थ्यो, र म प्रायः शान्ति कायम राख्न संघर्ष गर्नुहुन्थ्यो । बच्चाहरूलाई निरन्तर हस्तक्षेपको आवश्यकता पर्दैन भन्ने कुरा उहाँले मलाई सिकाउनुभयो ।

कहिलेकाहीं तिनीहरूलाई केवल सुरक्षा, ध्यान र निःशर्त प्रेम चाहिन्छ । समय बित्दै जाँदा, मैले महसुस गरें कि मातृत्व भनेको बाटो देखाउने भूमिका हो ।

मलाई विश्वास छ आमाहरूले परिवार मात्र सिर्जना गर्दैनन्; भावनात्मक संस्कृतिहरूलाई पनि आकार दिन्छन् । बालबालिकाले बाहिरी संसारमा जस्तो मूल्य, मान्यता बोकेर जान्छन्, त्यसको सिकाइको सुरुवात घरबाट हुन्छ ।

मातृत्व सुन्दर छ, तर यो एक अनिश्चित, भावनात्मक र विनम्र बनाउने अनुभव पनि हो । कहिलेकाहीं, म आफैंमा शंका गर्थें र सबैलाई निराश पारिरहेको जस्तो महसुस गर्थें । तर मातृत्वले मलाई अरू कुनै अनुभव जस्तो दृढता सिकाएन ।

एक चीज जुन म मेरा छोरीहरूलाई दिन चाहन्थें, त्यो पूर्णता थिएन । त्यो थियो आफ्ना कथा-व्यथाहरू स्वीकार गर्ने आत्मविश्वास, आफ्नै आवाजमा विश्वास, अवरोधहरू पार गर्ने क्षमता । र हामी वास्तवमा को हौं भनेर संसारमा अगाडि बढ्ने प्रेरणा।

(अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति बाराक ओबामा पत्नी तथा लेखिका मिशेल ओबामाको यो भारतीय अखबार दैनिक भास्करमा प्रकाशति छ)