ट्रम्पको आश्वासन : मध्यावधिमा रिपब्लिकनले जिते सबै वयस्कलाई ५ हजार डलर

२५ भदौ, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि चुनावमा रिपब्लिकन पार्टीले कंग्रेसका दुवै सदन जितेमा प्रत्येक वयस्क अमेरिकीलाई ५ हजार डलर दिने घोषणा गरेका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पले पार्टीको पहिलो राष्ट्रिय सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै यो प्रस्ताव राखेका हुन्। उनले यो रकम कसरी व्यवस्थापन हुन्छ वा कहाँबाट आउँछ भन्ने विषयमा स्पष्ट विवरण दिएका छैनन्। यो योजना लागू गर्न एक खरब डलरभन्दा बढी खर्च हुनेछ। राष्ट्रपति ट्रम्पले यो रकम अमेरिकाभित्रै खर्च गर्नुपर्ने शर्त राखेका छन्।

डेमोक्रेट्सले ट्रम्पको यो घोषणालाई ‘खोक्रो आश्वासन’ भनेका छन्। अन्य आलोचकहरूले यो बाचा कानुनी रूपमा सम्भव छ कि छैन भनेर प्रश्न उठाएका छन्। अमेरिकामा करिब २७ करोड वयस्क नागरिक रहेका छन्। प्रत्येक वयस्कलाई ५ हजार डलर दिँदा अमेरिकी सरकारलाई करिब १.३ खरब डलर भार पर्छ। अमेरिकामा मूल्यवृद्धि भइरहेको समयमा यो योजना सम्भव छ कि छैन भन्ने चर्चा सुरु भएको छ।

अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरीमा इरानसँग सुरु गरेको युद्धका कारण पनि मूल्यवृद्धि भएको हो। इरानको जवाफी कारबाहीमा खाडी क्षेत्रका अमेरिकी बेस र सहयोगीहरूमा आक्रमण समावेश छ। इरानले हर्मुज जलमार्ग बन्द गरिदिएको छ। विश्वको करिब एक पाँचाइ तेल र एलपीजी यही बाटो भएर पठाउने गरिन्थ्यो। यो नाकाबन्दीले गर्दा विश्वभर तेलको मूल्यमा उतारचढाव आएको छ। ट्रम्पलाई युद्ध अन्त्य गर्न आफ्नै पार्टीबाट दबाब परेको छ।

बुधबार अमेरिकी राष्ट्रपतिले आफ्ना समर्थकहरूलाई मध्यावधि चुनावपछि मात्र युद्ध अन्त्य हुने चेतावनी दिएका छन्। तेलको मूल्य पनि चुनावपछि मात्र घट्ने उनले बताएका छन्। टेक्ससमा आयोजित सम्मेलनमा बोल्दै उनले तेहरानलाई आणविक हतियार बनाउन नदिन अल्पकालीन आर्थिक कष्ट सहनुपर्ने तर्क गरे।

डल्लासमा आयोजित सम्मेलनमा ट्रम्पले अमेरिकीहरूको जीवनस्तर र खर्च गर्ने क्षमता बढाउने बाचा गरे। ट्रम्पले भने, ‘यदि रिपब्लिकनहरूले हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्स र सिनेट दुवै जिते भने म संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रत्येक वयस्क नागरिकलाई ५ हजार डलरको डिभिडेन्ड दिनेछु।’

उनले थपे, ‘हामी तपाईंले यो पैसा खर्च गर्न क्यानडा गएको चाहँदैनौँ।’ उनले भने, ‘हामी तपाईं चीन वा जर्मनी गएको चाहँदैनौँ, तपाईंले यो पैसा संयुक्त राज्य अमेरिकामै खर्च गर्नुपर्छ।’ यो खर्चको निगरानी कसरी हुन्छ भन्ने स्पष्ट छैन।

ट्रम्पले यसअघि पनि यस्तै किसिमको रकम दिने बाचा गरेका थिए। उनले भन्सार राजस्वबाट २ हजार डलरको चेक दिने प्रस्ताव गरेका थिए। विगतमा अन्य अमेरिकी राजनीतिज्ञहरूले पनि चुनावी सफलताका लागि आर्थिक उपहारको बाचा गरेका थिए। कोभिड महामारीको समयमा जोर्जियाका डेमोक्रेट्सहरूले सिनेट जितेमा २ हजार डलर राहत दिने बाचा गरेका थिए।

अमेरिकामा कंग्रेसले मात्र बजेट स्वीकृत गर्छ। डल्लासको सम्बोधनमा राष्ट्रपतिले यो भुक्तानीका लागि स्वीकृति माग्ने योजना छ कि छैन भन्ने बताएनन्। उनले यसलाई ‘ट्रम्प डिभिडेन्ड’ नाम दिएका छन्। यो प्रस्तावले कानुनी प्रश्नहरू पनि उठाएको छ। संघीय कानुनले भोट प्रभावित पार्ने नियतले गरिने भुक्तानीलाई प्रतिबन्ध लगाउँछ।

केही विज्ञहरूका अनुसार ट्रम्पको यो बाचा कर घटाउने बाचाजस्तै मानिन सक्छ। कर घटाउने बाचा गर्नु कानुनी रूपमा वैध मानिन्छ। न्युयोर्क टाइम्ससँग कुरा गर्ने एक निर्वाचन कानुन विज्ञले ट्रम्पको बाचा अमेरिकी संविधानको पहिलो संशोधनअन्तर्गत वाक् स्वतन्त्रताको अधिकारभित्र पर्ने बताएका छन्।