१३ देशमा सिफारिस भएका राजदूतको पृष्ठभूमि के ?

२ असोज, काठमाडौं । सरकारले १३ देशका लागि राजदूत सिफारिस गरेको छ। शुक्रबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले विभिन्न १३ देशमा राजदूत नियुक्त गर्नका लागि सिफारिस गरेको हो।

विभिन्न क्षेत्रबाट विज्ञता बटुलेका, अध्ययन तथा अनुसन्धान गरेका, विभिन्न क्षेत्रमा नेतृत्व र अन्य हिसाबलेसमेत काम गरिरहेका व्यक्तिहरूलाई राजदूत सिफारिस गरिएको सरकारले जनाएको छ।

अब सरकारले प्रस्तावित राजदूतहरूको नाम संसदीय सुनुवाइका लागि पठाउनेछ। संसदीय सुनुवाइ सकिएपछि सरकारले सम्बन्धित मुलुकमा ‘अग्रिमो’ का लागि पठाउनेछ। अग्रिमो आएपछि राष्ट्रपतिले सम्बन्धित मुलुकका लागि राजदूतमा नियुक्त गर्नेछन्।

कसको पृष्ठभूमि के ?

१. डा. निश्चलनाथ पाण्डे

(भारतका लागि प्रस्तावित राजदूत)

डा. निश्चलनाथ पाण्डे नेपालका वैदेशिक नीतिका अग्रणी प्राज्ञिक व्यक्तित्व हुन्। उनी हाल दक्षिण एसियाली अध्ययन केन्द्रका निर्देशक छन्। उनले यसअघि परराष्ट्र मन्त्रालयअन्तर्गतको परराष्ट्र मामिला अध्ययन प्रतिष्ठानको कार्यकारी निर्देशक (सन् १९९८–२००६) र पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन विषयमा राष्ट्रिय योजना आयोगको सल्लाहकार (सन् १९९६–१९९७) का रूपमा काम गरिसकेका छन्। उनी नेपालको सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोगका विज्ञ (सन् २०१६) र नेपाल सरकारको उच्चस्तरीय परराष्ट्र नीति कार्यदलका सदस्य (सन् २०१७) थिए।

डा. पाण्डेले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा विद्यावारिधि र कानुनमा स्नातक गरेका छन्। उनी बेङ्गलोरस्थित ‘राष्ट्रिय उन्नत अध्ययन संस्थान’ का मानार्थ सहप्राध्यापक र सिङ्गापुर राष्ट्रिय विश्वविद्यालयको ‘दक्षिण एसियाली अध्ययन संस्थान’ का अनिवासी वरिष्ठ अध्येता हुन्; जहाँ उनी पहिले आगन्तुक अनुसन्धानकर्ता थिए।

उनले जर्मनीको बर्लिन र बेलायतको हल विश्वविद्यालयमा ‘आगन्तुक अध्येता’ का रूपमा काम पूरा गर्नुका साथै कोलम्बोस्थित क्षेत्रीय रणनीतिक अध्ययन केन्द्रको सञ्चालक समितिमा रहेर (सन् २०११–२०१९) काम गरेका छन्। सेज र मनोहर पब्लिसर्समार्फत तीनवटा पुस्तक र नेपालको परराष्ट्र नीति तथा क्षेत्रीय सहकार्यबारे एक दर्जन सम्पादित कृतिहरू प्रकाशित गरिसकेका डा. पाण्डेले सन् २०१५ मा हार्भर्ड केनेडी स्कुलबाट ‘दक्षिण एसिया नेतृत्व कार्यकारी कार्यक्रम’ पूरा गरेका छन्।

२. डा. कल्याणराज शर्मा

(चीनका लागि प्रस्तावित राजदूत)

डा. कल्याणराज शर्मा नेपाल–चीन मामिला विज्ञ, चिनियाँ विद्या (सिनोलोजी) का अध्येता र अर्थशास्त्री हुन्; जसलाई प्राज्ञिक क्षेत्र, संस्थागत सुशासन र द्विपक्षीय नीतिगत सहकार्यमा दुई दशकभन्दा बढीको अनुभव छ। उनले चीनको फुदान विश्वविद्यालयबाट ‘प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी, व्यापार र पर्यटन वित्तपोषण’ मा केन्द्रित भई अर्थशास्त्रमा विद्यावारिधि गरेका छन्।

उनी हाल फुदान विश्वविद्यालय पूर्वविद्यार्थी सङ्घ नेपाल, नेपाल–चीन मैत्री मञ्च (सन् २०१३ देखि) र चिनियाँ विद्या अध्येता परिषद्–नेपालका अध्यक्ष छन्। साथै, उनी काठमाडौं विश्वविद्यालय ‘स्कुल अफ म्यानेजमेन्ट’ मा आगन्तुक विद्वान्‌का रूपमा कार्यरत छन्; जहाँ उनले ‘चीनमा व्यापार’ पाठ्यक्रम तयार गरी अध्यापन गराउँदै आएका छन्।

उनी एड्भेन्चर आउटडोर एक्सकर्सन प्रालिका प्रबन्ध निर्देशक भई हिमालयन तथा सीमापार पर्यटन प्रवर्द्धनमा क्रियाशील छन् भने एपेक्स फन्ड्स लिमिटेड र विभिन्न जलविद्युत् तथा ऊर्जा कम्पनीहरूको स्वतन्त्र सञ्चालक समितिमा रहेका छन्।

नेपाल–चीन सम्बन्धमा पुर्‍याएको योगदानको कदरस्वरूप उनलाई नेपालका राष्ट्रपतिबाट ‘नेपाल भूषण’ (२०१६) र ‘सिल्क रोड फ्रेन्डसिप अवार्ड’ (२०२१) प्रदान गरिएको थियो; जुन पुरस्कार पाउने उनी विश्वभरका १२ जनामध्ये एक हुन्। उनी नेपाल–चीन आर्थिक कूटनीति, व्यापार र ‘बेल्ट एन्ड रोड’ सहकार्यका प्रखर विश्लेषक तथा वक्ता हुन्।

३. चिरञ्जीवीजङ्ग थापा

(संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि प्रस्तावित राजदूत)

चिरञ्जीवीजङ्ग थापा राष्ट्रिय सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय मामिला विज्ञ हुन्; जसलाई सुरक्षा नीति, सङ्कट व्यवस्थापन र कूटनीतिमा दुई दशकको अनुभव छ। उनले कोलम्बिया विश्वविद्यालयको ‘अन्तर्राष्ट्रिय तथा सार्वजनिक मामिला स्कुल’ बाट पूर्ण प्राज्ञिक छात्रवृत्तिसहित अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा स्नातकोत्तर र अमेरिकाको जेनेसियो विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातक गरेका छन्। सन् २०१७ देखि उनले अक्सफाममा एसियाका लागि क्षेत्रीय सुरक्षा सल्लाहकारका रूपमा १५ देशमा जोखिम र सङ्कट व्यवस्थापनको नेतृत्व गर्दै आएका छन्।

यसअघि उनले ‘सेफरवर्ल्ड’ मा एसियाका लागि क्षेत्रीय सुरक्षा तथा न्याय सल्लाहकार (सन् २०१३–२०१६) र ‘द एसिया फाउन्डेसन’ मा सुरक्षा क्षेत्र/नागरिक–सैन्य सम्बन्ध सल्लाहकार (सन् २०१०–२०१३) का रूपमा काम गरेका थिए। सो क्रममा उनले नेपालको रक्षा मन्त्रालय, राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्, नेपाली सेना र नेपाल प्रहरीलाई परामर्श दिनुका साथै नेपाली सेनाको पहिलो ‘नागरिक–सैन्य सम्बन्ध पाठ्यक्रम’ तयार पारेका थिए।

आफ्नो पेसागत यात्राको सुरुवाती चरणमा उनले न्युयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि सिङ्गापुर र नेपालका स्थायी नियोगहरूमा काम गरेका थिए। उनी हार्भर्ड केनेडी स्कुलको ‘आन्तरिक सुरक्षा नेतृत्व’ कार्यक्रम पूरा गर्ने पहिलो गैरसैनिक नेपाली र दुई पटक प्रधानसेनापति प्रशंसापत्र प्राप्त गर्ने पहिलो व्यक्ति हुन्।

उनलाई भारतीय सेनाले सन् २०२३ को उद्घाटन ‘चाणक्य रक्षा संवाद’ मा नेपालका तर्फबाट प्रमुख वक्ताका रूपमा आमन्त्रण गरेको थियो। उनलाई नेपाल, अमेरिका, बेलायत र दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका धेरै मुलुकमा काम गरेको अनुभव छ।

४. गौरवशमशेर जबरा (संयुक्त अधिराज्य/बेलायतका लागि प्रस्तावित राजदूत)

पूर्वप्रधानसेनापति गौरवशमशेर जबरा (अवकाशप्राप्त) एक विशिष्ट सैन्य नेता र रणनीतिकार हुन्; जसले नेपाली सेनामा चार दशकभन्दा बढी सेवा गरी प्रधानसेनापति (सन् २०१२–२०१५) का रूपमा आफ्नो कार्यकाल पूरा गरेका थिए। उनले विस्तृत शान्ति सम्झौताअनुसार पूर्वमाओवादी लडाकुहरूलाई नेपाली सेनामा समायोजन गर्ने कार्यको निर्देशन दिएका थिए।

नेपालको सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा रूपान्तरणको समयमा सेनाको नेतृत्व गरेका उनले सेनाको ‘१० वर्षे दीर्घकालीन योजना’ तथा ‘सैन्य सिद्धान्त–२०१३’ लागू गरेका थिए। प्रधानसेनापतिका रूपमा उनले सन् २०१५ को भूकम्पपछि नेपालको सैन्य उद्धार कार्य ‘अपरेसन सङ्कट मोचन’ को नेतृत्व गर्दै राहत कार्यमा १८ विदेशी सैन्य टोलीको सहभागिताको समन्वय गरेका थिए।

यसअघि उनले बलाधिकृत, सैन्य सञ्चालन महानिर्देशनालयका महानिर्देशक र दक्षिण लेबनानमा नेपालको शान्ति सेना (युनिफिल) बटालियनको कमान्ड सम्हालेका थिए। उनले पाकिस्तानको कायदे–आजम विश्वविद्यालयबाट रक्षा तथा रणनीतिक अध्ययनमा स्नातकोत्तर र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट इतिहास तथा राजनीतिशास्त्रमा स्नातक गरेका छन्। उनी बेलायतको रोयल मिलिटरी एकेडेमी स्यान्डहर्स्ट, अमेरिकाको आर्मी कमान्ड एन्ड जनरल स्टाफ कलेज (फोर्ट लिभनवर्थ) र पाकिस्तानको नेसनल डिफेन्स युनिभर्सिटीका स्नातक हुन्।

उनी हाल कन्जर्भेसन एलायन्स नेपालका अध्यक्ष छन् र हार्भर्ड विश्वविद्यालय, लन्डनस्थित ‘अन्तर्राष्ट्रिय रणनीतिक अध्ययन संस्थान’ तथा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको पहिलो ‘रक्षा प्रमुख सम्मेलन’ जस्ता संस्थाहरूमा नियमित वक्ताका रूपमा सहभागी हुँदै आएका छन्।

५. जिज्ञानकुमार थापा

(जापानका लागि प्रस्तावित राजदूत)

जिज्ञानकुमार थापाले नेपाल–जापान सम्बन्ध अभिवृद्धिमा दुई दशकभन्दा बढी समय समर्पित गरेका छन्। जापानको योकोहामा राष्ट्रिय विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र कानुनमा स्नातकोत्तर तथा शुमेई विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा स्नातक गरेका उनले सन् २००९ देखि ‘कानागावा इन्टरनेसनल फाउन्डेसन’ मा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, सार्वजनिक नीति तथा बहुसांस्कृतिक मामिला विज्ञका रूपमा काम गर्दै आएका छन्।

सन् २००५ देखि उनले उच्चस्तरीय नेपाल–जापान द्विपक्षीय कार्यक्रमहरूका संयोजकका रूपमा दुवै देशका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र परराष्ट्रमन्त्रीहरूको भ्रमण तथा आदानप्रदानमा सहजीकरण गर्दै आएका छन्।

उनले सन् २०१९ मा नेपाली राष्ट्रपतिको जापानको औपचारिक भ्रमणका क्रममा आयोजित ‘नेपाल–जापान व्यापार संवाद’ को आयोजना गरेका थिए। उनले अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र आप्रवासन सुशासनका पहलहरूमा जापानी सहयोग नियोग (जाइका), युनिसेफ र जापानी स्थानीय सरकारहरूसँग नजिक रहेर काम गरेका छन्।

उनी नेपालस्थित जापानी उद्योग वाणिज्य सङ्घका सल्लाहकार, गैरआवासीय नेपाली सङ्घ (जापान) का पूर्वमहासचिव र जापानस्थित नेपाली विद्यार्थी सङ्घका पूर्वअध्यक्ष हुन्। उनले सुकुबा, ओयामा गाकुइन र निहोन विश्वविद्यालयलगायत जापानी विश्वविद्यालयहरूमा सहप्राध्यापकका रूपमा अध्यापन गराउँदै आएका छन्। जापानी भाषा परीक्षाको सर्वोच्च तह (लेभल १) उत्तीर्ण गरी जापानी भाषामा निपुण उनले नेपाल–जापान सम्बन्ध र तुलनात्मक सार्वजनिक प्रशासनका विषयमा व्यापक लेखन गरेका छन्।

६. सुरेशकुमार कर्ण (इजरायलका लागि प्रस्तावित राजदूत)

सुरेशकुमार कर्ण सूचना प्रविधि, बैंकिङ र आर्थिक नीति क्षेत्रका वरिष्ठ व्यक्तित्व हुन्। कर्णलाई कार्यकारी नेतृत्वमा ३० वर्षभन्दा बढीको अनुभव छ। कुमारी बैङ्कको प्रमुख सूचना तथा विपणन अधिकृत (सन् २००३–२०१५) का रूपमा उनले नेपालको पहिलो मोबाइल वालेट “कुमारी मोबाइल क्यास” को अवधारणा तयार गरी सञ्चालनमा ल्याएका थिए; जसलाई दक्षिण एसियाको ‘एमबिलियन्थ अवार्ड’ प्राप्त भएको थियो।

पछि उनले नेपाल बैङ्क लिमिटेडको प्रमुख सञ्चालन अधिकृत (सन् २०१५–२०१९) का रूपमा ‘एकीकृत कोर बैंकिङ प्रणाली’ मा रूपान्तरण गर्ने कार्यको नेतृत्व गरे। सन् २०२४ देखि उनले वैदेशिक लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन–२०७९ अन्तर्गत नेपालको पहिलो जापानी प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीको प्रविधि संस्था ‘कुमो ल्याब्स प्रालि’ को अध्यक्षता गर्दै आएका छन्।

उनले कम्प्युटर एसोसिएसन अफ नेपाल (क्यान महासङ्घ) को लगातार दुई कार्यकाल अध्यक्षका रूपमा सेवा गरे। उनी नेपालको ‘आईटी काउन्सिल’ र सूचना प्रविधि उच्चस्तरीय आयोगका पदेन सदस्य थिए भने नेपालको पहिलो ‘राष्ट्रिय आईटी नीति’ (सन् २०००) को मस्यौदा तयार गर्न योगदान दिएका थिए।

उनले बेइजिङ नर्मल युनिभर्सिटीको ‘बेल्ट एन्ड रोड स्कुल’ बाट अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, लगानी तथा पूर्वाधार अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर (एमबीए) गरेका छन् र उनी ‘इन्स्टिच्युसन अफ इन्जिनियर्स (इन्डिया)’ का अध्येता (फेलो) हुन्।

उनलाई ‘राष्ट्रिय आईसीटी उत्कृष्ट पुरस्कार’ (सन् २०१९) बाट सम्मानित गरिएको छ। उनको अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवमा ‘एसोसियो’ सम्मेलन, ‘भिसा’ वैश्विक बैठकहरू र कोरिया सूचना सुरक्षा एजेन्सीसँगको ‘सूचना सुरक्षा तालिम’ समावेश छन्। उनले आफ्नो पेसागत यात्राको सुरुवात नेपाल प्रहरीको निरीक्षक (इन्स्पेक्टर) पदबाट गरेका थिए; जहाँ उनी राष्ट्रिय प्रहरी प्रतिष्ठानको टोलीमा प्रथम भएका थिए।

७. प्राप्ति शेरचन

(स्पेनका लागि प्रस्तावित राजदूत)

प्राप्ति शेरचन नेपाली अन्तर्राष्ट्रिय विकास तथा साझेदारी क्षेत्रकी नेतृत्वकर्ता हुन्; जसलाई दक्षिण एसिया, दक्षिणपूर्वी एसिया र अफ्रिकामा १५ वर्षको अनुभव छ। सन् २०१५ देखि विश्व बैङ्क समूहअन्तर्गतको ‘अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम’ (आईएफसी) मा लैङ्गिक समाधान र प्रभावका लागि सञ्चालन अधिकृतका रूपमा कार्यरत उनले ‘आईएफसी इन्डिया’ को ‘जेन्डर कन्ट्री प्रोग्राम’ को नेतृत्व गर्दै आएकी छन्। उनले आईएफसीको ‘महिला बिमा कार्यक्रम’ को एसिया प्रमुखका रूपमा काम गर्दै समावेशी–वित्त साझेदारी विस्तार गरिन्; जसले एसिया र अफ्रिकाभर १३ लाखभन्दा बढी महिलाहरूलाई समेटेको छ र ९ हजार ५०० रोजगारी सिर्जनामा सहयोग पुर्‍याएको छ।

उनले नेपाल, बङ्गलादेश र श्रीलङ्का समेट्ने ‘बहुदेशीय वाणिज्य बैंकिङ अनुसन्धान पहल’ को निर्देशन गरिन् र आसियान ‘इन्स्योरेन्स काउन्सिल’ सँग मिलेर १० देशीय क्षेत्रीय अध्ययनको नेतृत्व गरिन्; जसले ‘अनिवार्य लैङ्गिक–विभाजित कार्यबल प्रतिवेदन’ अपनाउन सहयोग पुर्‍यायो। उनले ब्रान्डिस विश्वविद्यालयको हेलर स्कुलबाट दिगो अन्तर्राष्ट्रिय विकासमा स्नातकोत्तर (एमबीए) र सिङ्गापुर राष्ट्रिय विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा स्नातक गरेकी छन्।

उनले विश्व बैङ्क समूह–आईएमएफ बैठकहरूलगायत उच्चस्तरीय मञ्चहरूमा आईएफसीको प्रतिनिधित्व गरिसकेकी छन्। उनी ‘वुमेन लिड नेपाल’ को अमेरिकी बोर्ड सहअध्यक्ष र ‘आईएफसी मिलेनियल प्लस रिसोर्स ग्रुप’ की सहसंस्थापक हुन्। उनी नेपाली, अङ्ग्रेजी, हिन्दी र उर्दू भाषामा पोख्त छिन्।

८. सरू जोशी

(जर्मनीका लागि प्रस्तावित राजदूत)

सरू जोशी वैदेशिक रोजगार सुशासन, लैङ्गिक समानता र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको क्षेत्रमा २५ वर्षभन्दा बढी अनुभव भएकी वरिष्ठ नीति विज्ञ हुन्। वैदेशिक रोजगार ऐन–२०६४, वैदेशिक रोजगार नियमावली–२०६४ र वैदेशिक रोजगार नीति–२०६८ सहित नेपालको आधारभूत आप्रवासन ढाँचा निर्माणमा योगदान पुर्‍याएकी व्यक्तित्वका रूपमा उनी व्यापक रूपमा परिचित छिन्।

उनले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय महिला निकाय (यूएन वुमेन) मा एक दशक (सन् २००२–२०१२) ‘दक्षिण एसियाका लागि क्षेत्रीय कार्यक्रम प्रबन्धक’ र ‘श्रम कूटनीति प्रमुख’ का रूपमा काम गरिन्। पछि ‘यूएन वुमेन नेपाल’ को कार्यक्रम विज्ञ तथा महिला आर्थिक सशक्तिकरण एकाइ प्रमुख (सन् २०१२–२०१६) र रणनीतिक साझेदारी विज्ञ (सन् २०१६–२०१८) का रूपमा काम गरिन्।

सन् २०१८ देखि उनले ‘स्वतन्त्र वरिष्ठ नीति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध परामर्शदाता’ का रूपमा यूएन वुमेनको राष्ट्रिय परामर्शदाता, कोभिडपश्चात् आप्रवासीहरूको पुनर्मिलनबारे विश्व बैङ्कको सल्लाहकार र ‘ग्लोबल फोरम अन माइग्रेसन एन्ड डेभलपमेन्ट’ तथा कोप–२८ मा नेपालको प्रतिनिधित्व गरिसकेकी छन्।

सन् २०२४ देखि ‘नेपाल पोलिसी इन्स्टिच्युट’ को कार्यकारी बोर्ड सदस्यका रूपमा उनले नेपाली आप्रवासी श्रमिकहरूको मताधिकारका लागि राष्ट्रिय वकालतको नेतृत्व गरिरहेकी छन्। उनले द हेगस्थित ‘इन्स्टिच्युट अफ सोसल स्टडिज’ बाट महिला तथा विकास विषयमा स्नातकोत्तर र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी छन्। उनी “एउटा सिन्को भाँचेर हेर्दा” पुस्तककी लेखिका हुन् भने वैदेशिक रोजगार र लैङ्गिक विषयमा उनका ६० भन्दा बढी लेखहरू प्रकाशित छन्।

९. डा. पद्माक्षी राणा

(ओमानका लागि प्रस्तावित राजदूत)

डा. पद्माक्षी राणा नेपाल, एसिया र युरोपभर दिगो विकास, समावेशी नवप्रवर्तन र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको क्षेत्रमा १५ वर्षभन्दा बढीको अनुभव भएकी ‘विकास तथा उद्यमी नेता’ हुन्। सन् २०२२ देखि उनले ‘इम्प्याक्ट हब काठमाडौं’ को कार्यकारी निर्देशक र सहसंस्थापकका रूपमा इम्प्याक्ट हब ग्लोबल एसोसिएसन र यसको ‘एसिया–प्रशान्त क्षेत्रीय क्लस्टर’ भित्र नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै बेलायती सहयोग नियोग, युरोपेली सङ्घ, यूएनडीपी, युनिसेफ, यूएनईस्काप, विश्व बैङ्क र रोयल एकेडेमी अफ इन्जिनियरिङसँग साझेदारी निर्माण गरिरहेकी छन्।

उनले क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयको ‘इन्स्टिच्युट फर म्यानुफ्याक्चरिङ’ बाट ‘खाद्य उत्पादनमा कर्पोरेट सामाजिक उत्तरदायित्व’ विषयमा विद्यावारिधि, क्याम्ब्रिजबाटै वातावरण, समाज र विकासमा एमफिल र थाइल्यान्डको वेबस्टर विश्वविद्यालयबाट एमबीए गरेकी छन्। इम्प्याक्ट हबअघि उनले क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयमा अनुसन्धान तथा अध्यापन पद सम्हालेकी थिइन् भने सिङ्गापुरस्थित दिगोपन नवप्रवर्तन परामर्श संस्था ‘द इन्सेप्टरी’ को सहस्थापना गरेकी थिइन्।

अन्तर्राष्ट्रिय प्राज्ञिक साख भएकी अनुसन्धाताका रूपमा उनले ‘हिन्दुकुश हिमालय क्षेत्रमा दिगो व्यावसायिक मोडल र विपद्‌पश्चात् पर्यटन पुनरुत्थानबारे’ समकक्षी–समीक्षित (पियर–रिभ्युड) अनुसन्धान प्रकाशित गरेकी छन्। उनी अङ्ग्रेजी र नेपाली भाषामा निपुण छिन्।

१०. चूडामणि खरेल

(मलेसियाका लागि प्रस्तावित राजदूत)

चूडामणि खरेल मानविकी, अङ्ग्रेजी, राजनीतिशास्त्र र कानुनको प्राज्ञिक पृष्ठभूमि भएका शिक्षा तथा सार्वजनिक प्रशासन क्षेत्रका विज्ञ हुन्। उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अङ्ग्रेजी विषयमा स्नातक र स्नातकोत्तर, राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर र कानुनमा स्नातक गरेका छन्। उनी हाल ‘नेपाल योग खेलकुद सङ्घ’ का महासचिवका रूपमा कार्यरत छन्।

यसअघि उनले नेपाल स्केटिङ तथा स्केटबोर्ड सङ्घको महासचिव र राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्‌अन्तर्गत ७औं राष्ट्रिय खेलकुद उपसमितिको सदस्यसचिवका रूपमा काम गरिसकेका छन्; जसले राष्ट्रिय खेलकुद प्रशासनमा उनको निरन्तर नेतृत्व क्षमता दर्शाउँछ।

उनको प्राज्ञिक अनुभवमा कसमस कलेज र जोन बाउर कलेजमा अङ्ग्रेजी विषयको प्राध्यापकका रूपमा बिताएका कैयौं वर्षहरू समावेश छन्। यी भूमिकाहरूमार्फत उनले बलियो प्रशासनिक, कानुनी दस्ताबेजीकरण र संस्थागत क्षमताका साथै संस्थागत विकास र सार्वजनिक सेवामा निरन्तर प्रतिबद्धता प्रदर्शन गरेका छन्।

११. प्रा.डा. सङ्गम श्रेष्ठ

(दक्षिण कोरियाका लागि प्रस्तावित राजदूत)

प्राध्यापक डा. सङ्गम श्रेष्ठ अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, जलवायु उत्थानशीलता र जलसुरक्षा कूटनीतिमा २५ वर्षभन्दा बढीको अनुभव भएका अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त प्राज्ञिक नेता तथा विश्वव्यापी नीति विज्ञ हुन्। उनी हाल थाइल्यान्डस्थित एसियन इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीको ‘स्कुल अफ इन्जिनियरिङ एन्ड टेक्नोलोजी’ का प्राध्यापक एवं पूर्वडिन तथा ‘ग्लोबल वाटर एन्ड स्यानिटेसन सेन्टर’ का संस्थापक सहनिर्देशक हुन्।

उनले एसियाली विकास बैङ्क, विश्व बैङ्क, गेट्स फाउन्डेसन, संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एजेन्सीहरू, युरोपेली सङ्घ, विश्व खाद्य सङ्गठन (एफएओ) र युनेस्कोसँगको साझेदारीमा लाखौं डलरको अन्तर्राष्ट्रिय अनुदान र सहकार्य जुटाएका छन्। उनले ३० भन्दा बढी देशका सरकार र कूटनीतिक नियोगहरूसँग नजिक रहेर काम गरेका छन्- जसमा बङ्गलादेशको जनस्वास्थ्य इन्जिनियरिङ विभाग र त्यहाँको कूटनीतिक समुदायसँगको निरन्तर सहकार्य समावेश छ।

उनले जापानको यामानाशी विश्वविद्यालयबाट एकीकृत नदी बेसिन व्यवस्थापनमा विद्यावारिधि गरेका छन् र ५२ एच–इन्डेक्ससहित २०० भन्दा बढी अनुसन्धान पत्रहरू प्रकाशित गरेका छन्। ‘स्कलर जीपीएस’ द्वारा ‘जलवायु परिवर्तन र नदी अध्ययनमा’ विश्वभर नवौं स्थानमा परेका उनी स्ट्यान्फोर्ड विश्वविद्यालयको ‘शीर्ष २ प्रतिशत वैज्ञानिकहरूको सूची’ मा पटकपटक पर्न सफल भएका छन्। उनी बेइजिङ नर्मल युनिभर्सिटी र नेसनल युनिभर्सिटी अफ लाओसमा आमन्त्रित प्राध्यापक हुन् र उनले एसियाभरका २० भन्दा बढी विद्यावारिधि र १५० भन्दा बढी स्नातकोत्तर विद्यार्थीहरूको मार्गदर्शन गरिसकेका छन्।

१२. डा. मञ्चला झा

(श्रीलङ्काका लागि प्रस्तावित राजदूत)

डा. मञ्चला झा सुशासन तथा सार्वजनिक नीति विज्ञ हुन्; जसले नेपालको ‘सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोग’ को आयुक्त (सन् २०१५–२०१९) का रूपमा सेवा गर्दै सत्य, न्याय र मेलमिलापसम्बन्धी राष्ट्रिय प्रयासहरूमा योगदान दिएकी थिइन्। उनले सङ्क्रमणकालीन न्यायसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा आयोगको प्रतिनिधित्व गर्दै श्रीलङ्कामा नेपालको आयोगको अनुभव प्रस्तुत गरेकी थिइन्।

उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा सहप्राध्यापक हुन्; जहाँ उनले ‘सुशासन तथा भ्रष्टाचार निवारण’ स्नातकोत्तर कार्यक्रममा अध्यापन (सन् २०२१–२०२४) समेत गरेकी थिइन्।

उनले भारतको बीआर अम्बेडकर विश्वविद्यालयबाट हिन्दी साहित्यमा विद्यावारिधि र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्र (परराष्ट्र नीति तथा कूटनीति विषयमा विशेषज्ञता) र हिन्दी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेकी छन्। उनले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ‘इस्तानबुल प्रोग्राम अफ एक्सन’ (सन् २०११–२०२०) का लागि राष्ट्रिय कार्यान्वयन तथा अनुगमन समितिको आमन्त्रित विज्ञ सदस्यका रूपमा काम गरेकी थिइन्।

उनले राष्ट्रिय सङ्घीय सुरक्षा परिषद्‌का प्रस्तावहरू १३२५ र १८२० अन्तर्गत महिला, शान्ति र सुरक्षाका विषयमा सरकारी तथा नागरिक समाजका सरोकारवालाहरूलाई तालिम दिएकी छन्। निर्वाचन पर्यवेक्षक तथा नेपाली राजनीति र सुशासनकी सञ्चार विश्लेषक डा. झालाई तत्कालीन राजा वीरेन्द्रबाट ‘महेन्द्र विद्याभूषण’ (१९९६) प्रदान गरिएको थियो। उनी नेपाली, हिन्दी, अङ्ग्रेजी र मैथिली भाषामा निपुण छिन्।

१३. गिरीबहादुर सुनार

(साउदी अरेबियाका लागि प्रस्तावित राजदूत)

गिरीबहादुर सुनार समाजशास्त्री तथा विकास नेता हुन्; जसलाई अन्तर्राष्ट्रिय विकास, नीतिगत सल्लाह र बहुसरोकारवाला सुशासनका क्षेत्रमा २५ वर्षभन्दा बढीको अनुभव छ। उनको प्राविधिक दक्षता सामाजिक संरक्षण, लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण मूलप्रवाहीकरण, समुदायमा आधारित जलवायु अनुकूलन र गुनासो सुनुवाइ संयन्त्रमा रहेको छ; जुन उनले विश्व बैङ्क र एसियाली विकास बैङ्क (एडीबी) का ठूला पूर्वाधार तथा खानेपानी क्षेत्रका कार्यक्रमहरूमा प्रयोग गरेका छन्।

उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा विद्यावारिधि शोधार्थी हुन् (एमफिल, सन् २०१९)। उनी “इम्पावरिङ वुमेन थ्रु सेल्फ–डिफेन्स” (स्कोलर प्रेस, जर्मनी) पुस्तकका लेखक हुन् भने विभिन्न अङ्ग्रेजी राष्ट्रिय दैनिकहरूमा १०० भन्दा बढी नीतिगत लेखहरू प्रकाशित गरिसकेका छन्। राष्ट्रिय टेलिभिजनमा सार्वजनिक कूटनीतिका परिचित वक्ताका रूपमा रहेका उनले सामाजिक, वातावरण तथा ग्रामीण विकास नेपालको सचिवका रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। उनी नेपाली, अङ्ग्रेजी र हिन्दी भाषामा निपुण छन्।